Η εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου φαίνεται να διατηρείται, ενισχύοντας τις ελπίδες για μια ευρύτερη διπλωματική διευθέτηση που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό της σύγκρουσης στην περιοχή. Πρόκειται για την πρώτη ουσιαστική παύση των εχθροπραξιών από την κλιμάκωση της έντασης στις αρχές Μαρτίου, μετά από συγκρούσεις μεταξύ ισραηλινών δυνάμεων και της Χεζμπολάχ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την ελπίδα η Χεζμπολάχ να τηρήσει την εκεχειρία, σημειώνοντας ότι κάτι τέτοιο θα αποτελούσε σημαντική στιγμή για την οργάνωση και υπογραμμίζοντας την ανάγκη να σταματήσει η αιματοχυσία και να επικρατήσει ειρήνη. Σε μεταγενέστερες δηλώσεις του έκανε λόγο για πιθανή ιστορική ημέρα για τον Λίβανο, επισημαίνοντας ότι καταγράφονται θετικές εξελίξεις στην περιοχή, ενώ εκτίμησε ότι ο πόλεμος με το Ιράν εξελίσσεται ομαλά και ενδέχεται να ολοκληρωθεί σχετικά σύντομα.
Ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μετάβασης στο Ισλαμαμπάντ, εφόσον υπάρξει πρόοδος στις επόμενες συνομιλίες, για τις οποίες δεν έχει ακόμη οριστεί ημερομηνία. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την εκεχειρία εύθραυστη αλλά σημαντική, τονίζοντας ότι αποτελεί μόνο την αρχή μιας μακράς διαδικασίας, με μικρά και σταδιακά βήματα, καθώς οι πλευρές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν βαθιά έλλειψη εμπιστοσύνης.
Η συμφωνία προβλέπει διάρκεια 10 ημερών και συνδέεται με ευρύτερες προσπάθειες αποκλιμάκωσης στην περιοχή.
Τα Στενά του Ορμούζ
Στο πλαίσιο της εκεχειρίας, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σεγιέντ Αραγτσί, ανακοίνωσε ότι οι ιρανικές δυνάμεις θα σταματήσουν να περιορίζουν τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ για το υπόλοιπο της διάρκειάς της. Τα Στενά αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως και είχαν μετατραπεί σε βασικό σημείο έντασης, καθώς η Τεχεράνη είχε περιορίσει τη διέλευση σε αντίποινα για τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η διέλευση των εμπορικών πλοίων θα γίνεται μέσω συγκεκριμένης συντονισμένης διαδρομής που έχει καθοριστεί από τις ιρανικές αρχές. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επικρότησε την εξέλιξη, εκφράζοντας ευγνωμοσύνη προς το Ιράν και σημειώνοντας ότι τα Στενά είναι πλέον πλήρως ανοιχτά για ναυσιπλοΐα.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός πλοίων που συνδέονται με το Ιράν θα παραμείνει σε πλήρη ισχύ μέχρι να ολοκληρωθεί η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία με την Τεχεράνη. Ανέφερε επίσης ότι υπάρχει δέσμευση από ιρανικής πλευράς να μην κλείσουν ξανά τα Στενά και ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν ως μέσο πίεσης στο μέλλον, ενώ σημείωσε ότι προβλέπεται απομάκρυνση τυχόν ναρκών από την περιοχή.
Η είδηση είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν πτώση άνω του 10% και τους βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες των ΗΠΑ να κινούνται ανοδικά, αντανακλώντας την προσωρινή αποκλιμάκωση της έντασης.
Ωστόσο, η απαίτηση για συγκεκριμένη διαδρομή διέλευσης υποδηλώνει ότι το άνοιγμα είναι περιορισμένο και προσωρινό, συνδεδεμένο άμεσα με τη διάρκεια της εκεχειρίας.
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός παρακολουθεί την κατάσταση, εξετάζοντας αν διασφαλίζεται η ελευθερία ναυσιπλοΐας. Όπως επισημάνθηκε, το Ιράν έχει εισαγάγει διαφορετικό διάδρομο από τον διεθνώς αναγνωρισμένο, για τον οποίο δεν υπάρχουν ακόμη επαρκείς πληροφορίες ως προς την ασφάλεια, ενώ το καθιερωμένο σύστημα διαχωρισμού κυκλοφορίας που ισχύει από το 1968 παραμένει έτοιμο να επανενεργοποιηθεί.
Η κατάσταση στον Λίβανο
Στον Λίβανο, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη. Οι Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου κατηγόρησαν το Ισραήλ για παραβιάσεις της εκεχειρίας, αναφέροντας επιθέσεις και διαλείποντες βομβαρδισμούς σε περιοχές του νότου και καλώντας τους πολίτες να καθυστερήσουν την επιστροφή τους.
Το Ισραήλ δεν έχει σχολιάσει τις καταγγελίες. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει δηλώσει ότι θα διατηρήσει στρατεύματα στη ζώνη ασφαλείας στον Λίβανο, σε βάθος περίπου 9,7 χιλιομέτρων από τα σύνορα, επισημαίνοντας ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει από τις θέσεις που έχει καταλάβει.
Ο Νετανιάχου υπογράμμισε ότι ο βασικός στόχος της εκστρατείας —ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ— δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, ενώ ανέφερε ότι μεγάλο μέρος του εκτιμώμενου οπλοστασίου της οργάνωσης, που φτάνει τις 150.000 ρουκέτες και πυραύλους, έχει ήδη καταστραφεί.
Όπως ανέφερε, η ισορροπία δυνάμεων έχει μεταβληθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να έχουν διατυπωθεί αιτήματα για απευθείας ειρηνευτικές συνομιλίες, κάτι που δεν έχει συμβεί εδώ και δεκαετίες. Παράλληλα, απέρριψε όρους που αποδίδονται στη Χεζμπολάχ, όπως η αποχώρηση του Ισραήλ και μια εκεχειρία που προβλέπει αμοιβαία αυτοσυγκράτηση.
Διεθνείς αντιδράσεις
Το Ιράν χαιρέτισε τη συμφωνία εκεχειρίας, τονίζοντας ότι ο τερματισμός των εχθροπραξιών στον Λίβανο αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια ευρύτερη συμφωνία στην περιοχή. Ιρανός αξιωματούχος επισήμανε ότι η Τεχεράνη επιδιώκει ταυτόχρονη εκεχειρία σε όλη τη Μέση Ανατολή και υπογράμμισε την ανάγκη πλήρους αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων από τον Λίβανο, στοιχείο που ενδέχεται να προκαλέσει τριβές.
Η εκεχειρία έγινε δεκτή θετικά από τη διεθνή κοινότητα. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν εξέφρασε πλήρη στήριξη, αλλά και ανησυχία για πιθανή υπονόμευσή της λόγω συνεχιζόμενων στρατιωτικών ενεργειών. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε την εξέλιξη ανακούφιση.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σαχμπάζ Σαρίφ χαιρέτισε επίσης την εκεχειρία, αποδίδοντάς την σε έντονες διπλωματικές προσπάθειες, ενώ εξέφρασε την ελπίδα ότι θα ανοίξει τον δρόμο για μια βιώσιμη ειρήνη. Το Πακιστάν έχει αναδειχθεί σε βασικό διαμεσολαβητή, φιλοξενώντας συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και συνεχίζοντας τις επαφές με την Τεχεράνη.
Αραβικές χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, η Ιορδανία, η Αίγυπτος, το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, χαιρέτισαν την εκεχειρία ως θετικό βήμα προς την αποκλιμάκωση και τη σταθερότητα.
Πίεση από ΗΠΑ
Παράλληλα με τις διπλωματικές κινήσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν την πίεση προς το Ιράν. Το Πεντάγωνο επιβεβαίωσε την επέκταση του ναυτικού αποκλεισμού, με δυνατότητα ελέγχου και κατάσχεσης πλοίων που θεωρείται ότι υποστηρίζουν την ιρανική πολεμική προσπάθεια σε διεθνή ύδατα.
Αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι τα πλοία αυτά θα πρέπει να αλλάξουν πορεία ή να είναι έτοιμα για νηοψία, ακόμη και με τη χρήση προειδοποιητικών πυρών. Οι νέες οδηγίες επεκτείνουν τον ορισμό των παράνομων φορτίων πέρα από τα όπλα, ώστε να περιλαμβάνουν πετρελαϊκά προϊόντα, βιομηχανικά υλικά και αγαθά διπλής χρήσης.
Το Ιράν έχει επικρίνει έντονα τα μέτρα, προειδοποιώντας για πιθανά αντίποινα σε θαλάσσιες οδούς και ενεργειακές υποδομές.
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν συνεχίζονται παράλληλα με τις εξελίξεις στον Λίβανο, με την Ουάσιγκτον να επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει τον τερματισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και την παράδοση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου — όρους που μέχρι στιγμής απορρίπτονται από την Τεχεράνη.
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει σοβαρές ανθρωπιστικές συνέπειες, με περίπου 2.200 νεκρούς, περισσότερους από 7.100 τραυματίες και πάνω από 1,2 εκατομμύρια εκτοπισμένους στον Λίβανο από τις αρχές Μαρτίου, γεγονός που εντείνει την πίεση για μια συνολική λύση.
Των Tom Ozimek και Guy Birchall
