Οι Ηνωμένες Πολιτείες διεύρυναν σημαντικά το εύρος του ναυτικού αποκλεισμού τους κατά του Ιράν, σηματοδοτώντας ότι πλοία που συνδέονται με την Τεχεράνη μπορούν πλέον να υφίστανται νηοψία, έρευνα και κατάσχεση σε διεθνή ύδατα παγκοσμίως, βάσει εξουσιών επιβολής σε συνθήκες πολέμου, σύμφωνα με την ηγεσία του Πενταγώνου και ναυτική οδηγία που διανεμήθηκε στη διεθνή εμπορική ναυτιλία.
Η ενημέρωση, που εκδόθηκε μέσω σημειώματος του Κοινού Κέντρου Ναυτικών Πληροφοριών (Joint Maritime Information Center – JMIC) στις 16 Απριλίου, επικαλούμενη τη Διοίκηση Ναυτικών Δυνάμεων Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, αναφέρει ότι όλα τα ιρανικά πλοία, πλοία που υπόκεινται σε ενεργές κυρώσεις του Γραφείου Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (Office of Foreign Assets Control – OFAC), καθώς και πλοία που υπάρχουν υποψίες ότι μεταφέρουν λαθραίο φορτίο, υπόκεινται σε επίσκεψη, επιβίβαση, έρευνα και κατάσχεση, ανεξαρτήτως τοποθεσίας.
Η διατύπωση αυτή συνιστά σημαντική επέκταση σε σχέση με τον αρχικό αποκλεισμό που ανακοινώθηκε στις 13 Απριλίου, ο οποίος στόχευε πλοία που εισέρχονταν ή εξέρχονταν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες εγκαταστάσεις, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ–Ιράν να επιτύχουν πρόοδο.
Κεντρικό στοιχείο της επέκτασης αποτελεί ένας διευρυμένος ορισμός του λαθραίου φορτίου, που δεν περιορίζεται πλέον σε όπλα και στρατιωτικά συστήματα, αλλά περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα αγαθών διπλής χρήσης, δηλαδή προϊόντα με ταυτόχρονη πολιτική και στρατιωτική εφαρμογή.
Ευρύτερος ορισμός λαθραίου φορτίου
Σύμφωνα με τη σχετική οδηγία, το «απόλυτο λαθραίο φορτίο» περιλαμβάνει όπλα, πυρομαχικά, στρατιωτικά οχήματα και εξειδικευμένα συστήματα. Ωστόσο, ορίζεται επίσης ως «υπό όρους λαθραίο φορτίο» το πετρέλαιο, τα βιομηχανικά υλικά, τα μηχανήματα, τα ηλεκτρονικά και ο εξοπλισμός επικοινωνιών, όταν προορίζονται για το Ιράν και κρίνεται ότι ενισχύουν τον στρατό του ή την οικονομία που στηρίζει την πολεμική του δραστηριότητα.
Το εύρος αυτού του ορισμού υποδηλώνει ότι η ενισχυμένη επιβολή μπορεί να επηρεάσει ροές φορτίων πέραν των ενεργειακών αποστολών, συμπεριλαμβανομένων αγαθών που διακινούν τρίτες χώρες με το Ιράν, εφόσον οι αμερικανικές αρχές εκτιμήσουν ότι υπάρχει πιθανή στρατιωτική τελική χρήση.
Αν και ο αποκλεισμός εξακολουθεί να επικεντρώνεται στις ακτές του Ιράν και τα γύρω ύδατα, οι επικαιροποιημένες οδηγίες επικαλούνται το «εμπόλεμο δικαίωμα επίσκεψης και έρευνας», μια αρχή του δικαίου του ναυτικού πολέμου που επιτρέπει την αναχαίτιση ύποπτων πλοίων σε διεθνή ύδατα.
Ο πρόεδρος των Μικτών Επιτελείων Στρατού των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, επιβεβαίωσε κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στο Πεντάγωνο στις 16 Απριλίου ότι ο αποκλεισμός εφαρμόζεται πέραν της περιοχής του Περσικού Κόλπου, με τις αμερικανικές δυνάμεις να είναι έτοιμες να καταδιώξουν πλοία που συνδέονται με το Ιράν σε πολλαπλές επιχειρησιακές ζώνες.
Όπως ανέφερε, η κοινή δύναμη, μέσω επιχειρήσεων και δραστηριοτήτων σε άλλες περιοχές ευθύνης, όπως η περιοχή ευθύνης του Ειρηνικού, θα επιδιώξει κάθε πλοίο με ιρανική σημαία ή οποιοδήποτε πλοίο επιχειρεί να παράσχει υλική υποστήριξη στο Ιράν, προσθέτοντας ότι η επιβολή μπορεί να περιλαμβάνει άμεση δράση στη θάλασσα, συμπεριλαμβανομένης της επιβίβασης και κατάσχεσης.
Παράλληλα προειδοποίησε ότι τα πλοία θα πρέπει να αλλάξουν πορεία ή να προετοιμαστούν για επιβίβαση εάν δεν συμμορφωθούν με τον αποκλεισμό, τονίζοντας ότι θα χρησιμοποιηθεί βία και ότι οι επιλογές κλιμάκωσης περιλαμβάνουν προειδοποιητικά πυρά και κατάληψη πλοίων.
Στο στόχαστρο ο «σκιώδης στόλος»
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι διευρυμένοι κανόνες, που στοχεύουν επίσης τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» του Ιράν —ένα δίκτυο άνω των 500 δεξαμενόπλοιων που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά πετρελαίου και άλλων φορτίων υπό καθεστώς κυρώσεων— ενδέχεται να προκαλέσουν ιρανικά αντίποινα.
Ο Μάρτιν Κέλλυ, επικεφαλής συμβουλευτικών υπηρεσιών της EOS Risk Group, ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 16 Απριλίου ότι πλέον η πρωτοβουλία βρίσκεται στο Ιράν όσον αφορά πιθανά αντίποινα, τα οποία θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν επιβιβάσεις, επιθέσεις σε πλοία, επιθέσεις σε λιμάνια και ακόμη και επέκταση της έντασης έως την Ερυθρά Θάλασσα.
Το Ιράν έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να στοχοποιήσει όλα τα περιφερειακά λιμάνια σε αντίποινα για τον αμερικανικό αποκλεισμό και ότι ενδέχεται να επιχειρήσει να εμποδίσει κάθε εισαγωγική και εξαγωγική δραστηριότητα στην Ερυθρά Θάλασσα, τον Κόλπο του Ομάν και τον Περσικό Κόλπο.
Τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, αποτελούν επίκεντρο της κρίσης, με τις ιρανικές δυνάμεις να περιορίζουν σημαντικά τη ναυσιπλοΐα ως αντίδραση στη στρατιωτική εκστρατεία ΗΠΑ–Ισραήλ.
Οι ΗΠΑ προετοιμάζουν τις δυνάμεις τους
Κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης στις 16 Απριλίου, ο επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, ανέφερε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις αξιοποιούν την περίοδο κατάπαυσης του πυρός για να προετοιμαστούν για παρατεταμένες επιχειρήσεις στην περιοχή, σε περίπτωση επανέναρξης των συγκρούσεων.
Συγκεκριμένα, δήλωσε ότι οι δυνάμεις επανεξοπλίζονται, αναδιοργανώνονται και προσαρμόζουν τις τακτικές, τις τεχνικές και τις διαδικασίες τους, επισημαίνοντας ότι καμία στρατιωτική δύναμη στον κόσμο δεν προσαρμόζεται με τον τρόπο που το πράττουν οι ΗΠΑ και ότι αυτό ακριβώς συμβαίνει κατά τη διάρκεια της κατάπαυσης του πυρός.
Περιέγραψε επίσης ότι οι αμερικανικές δυνάμεις επιχειρούν σε περισσότερες από 70 τοποθεσίες στη Μέση Ανατολή, με τη στήριξη περιφερειακών εταίρων και με ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Ανέφερε ακόμη ότι είχε συναντηθεί με ομάδες που εκτόξευσαν μη επανδρωμένα αεροσκάφη επίθεσης μίας κατεύθυνσης προς το Ιράν, εξηγώντας ότι επρόκειτο για αρχικά ιρανικά σχέδια, τα οποία μεταφέρθηκαν στις ΗΠΑ, τροποποιήθηκαν και επαναχρησιμοποιήθηκαν με μεγάλη αποτελεσματικότητα.
Οι εχθροπραξίες ενδέχεται να επαναληφθούν εάν η κατάπαυση του πυρός των δύο εβδομάδων που ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στις 7 Απριλίου λήξει χωρίς πρόοδο στις διαπραγματεύσεις.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εκφράσει αισιοδοξία ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία με το Ιράν, η οποία θα θέσει τέλος στον πόλεμο μέσω διπλωματικής διευθέτησης. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στις 15 Απριλίου ότι οι συνομιλίες για μια συμφωνία ειρήνης είναι παραγωγικές και συνεχίζονται. Πρόσθεσε ότι υπάρχει θετική εκτίμηση για τις προοπτικές επίτευξης συμφωνίας.
Κατά την ενημέρωση της 16ης Απριλίου, ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ κάλεσε την ιρανική ηγεσία να επιλέξει συνετά και να αποδεχθεί τη συμφωνία. Όπως ανέφερε, προτιμάται η επίλυση με ήπιο τρόπο, μέσω συμφωνίας υπό την ηγεσία του αντιπροέδρου και της διαπραγματευτικής ομάδας, αλλά υπάρχει και η επιλογή της σκληρής οδού, υπογραμμίζοντας ότι η νέα ηγεσία του Ιράν καλείται να επιλέξει με σύνεση.
