Μια από τις πιο αμφιλεγόμενες και επικίνδυνες μεταναστευτικές ροές στον κόσμο, η πορεία χιλιάδων ατόμων από το Μεξικό προς τις Ηνωμένες Πολιτείες μετατρέπεται κατά καιρούς σε Γολγοθά, με οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα να παίζουν καταλυτικό ρόλο σε μια σειρά από εγκληματικές δραστηριότητες.
Ο Ρεμί Αντελέκε, πρώην μέλος των U.S. Navy Seals, συγγραφέας και εμπειρογνώμονας σε θέματα παράνομης διακίνησης, έχει καταγγείλει δημόσια ότι ορισμένοι διακινητές και εγκληματικές ομάδες υπόσχονται σε απελπισμένους μετανάστες ασφαλή διέλευση στα σύνορα, όμως στην πραγματικότητα τους παγιδεύουν, τους εκβιάζουν και εν μέρει εξαφανίζουν όσους δεν μπορούν να πληρώσουν ή αρνούνται να υπακούσουν, ισχυριζόμενος συμμετοχή σε παράνομες αγορές οργάνων για πλούσιους πελάτες.
Τα καρτέλ του Μεξικού έχουν εξελιχθεί σε πολυδαίδαλες εγκληματικές οργανώσεις με παραγωγή και διακίνηση ναρκωτικών, εκβιασμούς, διακίνηση ανθρώπων, κλοπές και εμπόριο όπλων, και σε πολλές περιπτώσεις έχουν εξαιρετικά βαθιές ρίζες στη μεξικανική κοινωνία και οικονομία. Η ομάδα Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), μία από τις πιο ισχυρές και βίαιες οργανώσεις, έχει εμπλακεί σε ανταγωνισμούς με άλλα καρτέλ για τον έλεγχο διαδρομών διακίνησης, συμπεριλαμβανομένων και διαδρομών που χρησιμοποιούνται από μετανάστες.
Πριν από λίγες ημέρες, ο ηγέτης της ομάδας, γνωστός ως «Ελ Μέντσο», σκοτώθηκε από τις μεξικανικές αρχές, κατά τη διάρκεια επιχείρησης στην οποία συνεισέφεραν πληροφορίες και οι αμερικανικές υπηρεσίες. Ο θάνατός του παρήγαγε κύμα βίας με πυρπολήσεις αυτοκινήτων και αποκλεισμούς δρόμων σε πολλές πολιτείες του Μεξικού, υπογραμμίζοντας πόσο δυναμικά και αιματηρά παραμένουν τα καρτέλ στη χώρα.
Η συνεχής βία δεν συνδέεται μόνο τα ναρκωτικά. Από το 2006 έως σήμερα έχουν καταγραφεί εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί και δεκάδες χιλιάδες αγνοούμενοι, με μεγάλο μέρος αυτών των εξαφανίσεων να αποδίδεται σε δοσοληψίες, εκκαθαρίσεις και συγκρούσεις μεταξύ των καρτέλ καθώς και στη σύγκρουσή τους με κρατικές δυνάμεις.
Στην πολιτεία Χαλίσκο, για παράδειγμα, κοινότητες και εθελοντικές ομάδες έχουν ανακαλύψει δεκάδες σάκους με ανθρώπινα υπολείμματα, αναδεικνύοντας την τραγική πραγματικότητα για πολλές οικογένειες που αναζητούν τα αγνοούμενα μέλη τους.
Η ύπαρξη μεγάλου αριθμού αγνοουμένων, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, κατά μήκος των μεταναστευτικών διαδρομών είναι ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα που εγείρουν οργανώσεις, οικογένειες και διεθνείς φορείς. Οι εκτιμήσεις για χιλιάδες παιδιά που χάνονται είτε πριν ξεκινήσουν είτε στην πορεία τους προς τα σύνορα έχουν προκαλέσει διεθνείς ανησυχίες σχετικά με την προστασία των ανηλίκων και τον κίνδυνο να πέσουν θύματα μεγαλύτερων δικτύων εμπορίας ανθρώπων.
Η διαδρομή προς τα σύνορα των ΗΠΑ παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη. Σύμφωνα με στοιχεία, εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες — πολλοί εκ των οποίων πληρώνουν δεκάδες χιλιάδες δολάρια σε διακινητές — προσπαθούν κάθε χρόνο να περάσουν. Ορισμένες αναφορές εκτιμούν ότι μόνο στη μεθοριακή ζώνη Τσιουάουα-Τέξας, τα κέρδη από την παράνομη διακίνηση μεταναστών υπερβαίνουν τα 100 εκατομμύρια δολάρια ετησίως για τα εγκληματικά δίκτυα.
Οι αξιωματούχοι του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης έχουν τονίσει ότι η διαδρομή Μεξικό-ΗΠΑ είναι μια από τις πιο επικίνδυνες χερσαίες μεταναστευτικές διαδρομές στον κόσμο, με χιλιάδες ανθρώπους να πέφτουν θύματα βίας ή εκμετάλλευσης, χάνοντας τη ζωή τους σε πολλές περιπτώσεις, είτε εντός Μεξικού είτε κοντά στα σύνορα.
Στις ΗΠΑ, οι συλλήψεις μεταναστών στα σύνορα με το Μεξικό φτάνουν επίσης σε πολύ υψηλά επίπεδα, με δεκάδες χιλιάδες περιστατικά να έχουν καταγραφεί μόλις τους τελευταίους μήνες, γεγονός που δείχνει τη συνεχιζόμενη πίεση στις συνοριακές αρχές και το συνεχιζόμενο ενδιαφέρον εκατομμυρίων ανθρώπων για μια νέα ζωή.
Η αντίδραση των αρχών δεν περιορίζεται μόνο στις επιχειρήσεις κατά των καρτέλ. Η κυβέρνηση του Μεξικού, υπό τη ηγεσία της προέδρου Κλαούντια Σέινμπαουμ, έχει δηλώσει ότι δεν θα δεχθεί οποιαδήποτε εισβολή από τις ΗΠΑ με πρόσχημα την καταπολέμηση των καρτέλ, τονίζοντας την ανάγκη για σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας και υπεράσπιση του δικαίου. Από την πλευρά της, η αμερικανική κυβέρνηση υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έχει εντείνει την πίεση για μέτρα κατά της διακίνησης ναρκωτικών και ανθρώπων, όπως και για την καταστολή των εγκληματικών δικτύων που κερδίζουν δισεκατομμύρια από αυτές τις παράνομες δραστηριότητες.
Οι αμερικανικές αρχές έχουν επανειλημμένα αναφέρει την εμπλοκή κινεζικών εταιρειών στην εξαγωγή πρόδρομων χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή φαιντανύλης. Τα χημικά αυτά καταλήγουν σε μεξικανικά καρτέλ όπως τα Sinaloa Cartel και Jalisco New Generation Cartel.
Τα καρτέλ τα μετατρέπουν σε συνθετικά οπιοειδή και τα διοχετεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η χρήση τους προκαλεί δεκάδες χιλιάδες θανάτους ετησίως. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει επιβάλει κυρώσεις σε κινεζικές εταιρείες και μεσάζοντες, ενώ το Πεκίνο έχει δηλώσει ότι συνεργάζεται στην καταπολέμηση των ναρκωτικών και ότι η ευθύνη για τη ζήτηση βρίσκεται κυρίως στην αμερικανική αγορά.
Αμερικανικές ομοσπονδιακές έρευνες έχουν εντοπίσει δίκτυα κινεζικών οργανωμένων ομάδων που φέρονται να βοηθούν μεξικανικά καρτέλ στο ξέπλυμα χρημάτων μέσω συστημάτων παράλληλων τραπεζικών μεταφορών και υπόγειων χρηματοπιστωτικών δικτύων, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί σημαντικά και ο αριθμός Κινέζων μεταναστών που περνούν από τη Λατινική Αμερική προς τις ΗΠΑ μέσω Μεξικού.
