Ο υπουργός Ενέργειας και Μεταλλείων της Κούβας δήλωσε στις 13 Μαΐου ότι η χώρα έχει εξαντλήσει πλήρως τα αποθέματα ντίζελ και μαζούτ και ότι το ηλεκτρικό της δίκτυο έχει εισέλθει σε «κρίσιμη» κατάσταση, καθώς η Αβάνα αντιμετωπίζει τις χειρότερες κυλιόμενες διακοπές ρεύματος των τελευταίων δεκαετιών υπό τον αμερικανικό αποκλεισμό, ο οποίος έχει στερήσει από το νησί καύσιμα.
Ο υπουργός Ενέργειας και Μεταλλείων της Κούβας, Βισέντε ντε λα Ο Λέβυ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου που μεταδόθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της χώρας ότι δεν υπάρχει απολύτως καθόλου καύσιμο και καθόλου ντίζελ, προσθέτοντας ότι δεν υπάρχουν αποθέματα. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι καθημερινές διακοπές ρεύματος επηρεάζουν εκατομμύρια Κουβανούς.
Εκατοντάδες Κουβανοί διαδήλωσαν στους δρόμους πολλών συνοικιών στις 13 Μαΐου, αποκλείοντας δρόμους με φλεγόμενα σκουπίδια και φωνάζοντας συνθήματα όπως «Ανάψτε τα φώτα!» και «Ο λαός, ενωμένος, δεν θα ηττηθεί ποτέ».
Ο υπουργός δήλωσε ότι η χώρα δεν είχε λάβει εισαγωγές πετρελαίου από τον Δεκέμβριο, έως ότου η Ρωσία έστειλε 100.000 τόνους αργού πετρελαίου τον περασμένο μήνα, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 700.000 βαρέλια.
Η Κούβα βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας, το οποίο παρείχε το καθεστώς του πρώην ηγέτη της χώρας, Νικολάς Μαδούρο, όμως η παροχή αυτή διακόπηκε μετά την απομάκρυνσή του από την εξουσία και την αντικατάστασή του από την προσωρινή ηγέτιδα Ντέλσυ Ροδρίγκες. Το Μεξικό επίσης σταμάτησε να στέλνει πετρέλαιο, υπό πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αμερικανική πρόταση
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 13 Μαΐου ότι «επαναλαμβάνει δημόσια τη γενναιόδωρη προσφορά των Ηνωμένων Πολιτειών για πρόσθετη άμεση ανθρωπιστική βοήθεια προς τον κουβανικό λαό». Σύμφωνα με την ανάρτηση, το κουβανικό καθεστώς πρέπει να αποφασίσει αν θα αποδεχθεί την προσφορά ή αν θα αρνηθεί βοήθεια που σώζει ζωές για τον κουβανικό λαό, ο οποίος τη χρειάζεται απεγνωσμένα.
Ο ντε λα Ο Λέβυ δήλωσε ότι η Κούβα είναι ανοιχτή σε οποιονδήποτε θέλει να της πουλήσει καύσιμα, αλλά ανέφερε ότι η σύγκρουση με το Ιράν και η αύξηση των τιμών του πετρελαίου περιπλέκουν τις διαπραγματεύσεις.
Το καθεστώς στην Κούβα ιδρύθηκε το 1959, αφού αντάρτες υπό τον Φιντέλ Κάστρο ανέτρεψαν τον υποστηριζόμενο από τις Ηνωμένες Πολιτείες ηγέτη Φουλχένσιο Μπατίστα. Υπό την ηγεσία του Κάστρο, η κυβέρνηση στράφηκε προς τον μαρξισμό-λενινισμό και εδραίωσε μονοκομματική κομμουνιστική εξουσία τα επόμενα χρόνια. Η Κούβα διατηρούσε στενή συμμαχία με τη Σοβιετική Ένωση μέχρι την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ στις αρχές της δεκαετίας του 1990.
Μετά τον θάνατο του Κάστρο το 2016 —αλλά και πριν από αυτόν— το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας επιχείρησε να εισαγάγει ορισμένες μεταρρυθμίσεις της αγοράς με στόχο την ενθάρρυνση της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας. Ένας νόμος περί ξένων επενδύσεων το 2014 άνοιξε το μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας, μείωσε τους φόρους κατά περίπου 50% και παρείχε μεγαλύτερη ευελιξία ως προς την πλειοψηφική ιδιοκτησία ξένων επενδυτών σε κοινοπραξίες με το κράτος, σε σύγκριση με προηγούμενο νόμο της δεκαετίας του 1990.
Το 2017, η χώρα υπέγραψε νέες συμφωνίες αξίας άνω των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ποσό περίπου διπλάσιο από εκείνο οποιουδήποτε προηγούμενου έτους. Μια ειδική αναπτυξιακή ζώνη κινεζικού τύπου άνοιξε επίσης στο Μαριέλ, δυτικά της Αβάνας, προσφέροντας επιπλέον φορολογικές και τελωνειακές ελαφρύνσεις, ενώ τα περισσότερα έργα ανήκουν εξ ολοκλήρου στους επενδυτές.
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει την Κούβα βασικό στόχο της δεύτερης θητείας του, αυξάνοντας την πίεση προς την Αβάνα μέσω κυρώσεων και πετρελαϊκού αποκλεισμού, ενώ έχει καταστήσει σαφές ότι η Αβάνα αποτελεί τον επόμενο στόχο, μετά τη σύλληψη του Μαδούρο —επί μακρόν συμμάχου της Κούβας— από τον αμερικανικό στρατό τον Ιανουάριο.
Καθώς αναχωρούσε αυτή την εβδομάδα για το ταξίδι του στην Κίνα, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι η Κούβα δεν βρίσκεται σε καλή κατάσταση, χαρακτηρίζοντάς την αποτυχημένο κράτος, και πρόσθεσε ότι θα υπάρξει συζήτηση για την Κούβα «την κατάλληλη στιγμή». Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο πρόεδρος Τραμπ έγραψε ότι η Κούβα ζητά βοήθεια και ότι θα υπάρξουν συνομιλίες.
Ο ντε λα Ο Λέβυ δήλωσε ότι οι διακοπές ρεύματος αυξήθηκαν δραματικά αυτή την εβδομάδα, με πολλές συνοικίες της Αβάνας να μένουν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα έως και 22 ώρες την ημέρα. Η κουβανική πρωτεύουσα αντιμετωπίζει επίσης ελλείψεις τροφίμων και φαρμάκων. Δήλωσε επίσης ότι το ηλεκτρικό δίκτυο λειτουργεί αποκλειστικά με αργό πετρέλαιο που παράγεται στην Κούβα, φυσικό αέριο και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η ηλιακή ενέργεια δεν επαρκεί
Η Κούβα έχει εγκαταστήσει περισσότερα από 1.300 μεγαβάτ ηλιακής ενέργειας τα τελευταία δύο χρόνια, όμως ο ντε λα Ο Λέβυ ανέφερε ότι η αδυναμία του δικτύου την αναγκάζει να περιορίζει την εισροή ενέργειας ώστε να αποφεύγονται επικίνδυνες διακυμάνσεις. Ο υπουργός δήλωσε ότι η χώρα βρίσκεται στο τελικό στάδιο έργου εγκατάστασης μεγάλων συστημάτων μπαταριών για τη σταθεροποίηση του δικτύου, κάτι που θα επιτρέψει την αξιοποίηση μεγαλύτερης ποσότητας ηλιακής ενέργειας.
Στις 7 Μαΐου, τα Ηνωμένα Έθνη δημοσίευσαν ανακοίνωση —βασισμένη στις απόψεις τριών ειδικών εισηγητών του ΟΗΕ— σύμφωνα με την οποία ο αμερικανικός αποκλεισμός καυσίμων προς την Κούβα είναι παράνομος βάσει του διεθνούς δικαίου.
Οι ειδικοί ανέφεραν ότι η Κούβα έχει υποβληθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ενεργειακή ασφυξία, μια κατάσταση κατά την οποία η έλλειψη καυσίμων παραλύει τη λειτουργία βασικών υπηρεσιών που απαιτούνται για μια αξιοπρεπή ζωή. Πρόσθεσαν ότι αυτός ο παράνομος αποκλεισμός όχι μόνο διαταράσσει την καθημερινή ζωή, αλλά υπονομεύει και την άσκηση ευρέος φάσματος ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η εφημερίδα The Epoch Times επικοινώνησε με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για σχόλιο, χωρίς να λάβει απάντηση έως τη στιγμή της δημοσίευσης.
Του Chris Summers
Με πληροφορίες από το Reuters
