Η Εθνοσυνέλευση της Κούβας ενέκρινε ομόφωνα την Πέμπτη περισσότερες από 175 οικονομικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες ενισχύουν την ιδιωτική επιχειρηματικότητα στο πλαίσιο του κρατικά διαχειριζόμενου σοσιαλιστικού συστήματος της χώρας. Το πακέτο μέτρων στοχεύει στην αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων της οικονομίας, καθώς και των επιπτώσεων των αμερικανικών κυρώσεων.
Ο πρωθυπουργός Μανουέλ Μαρέρο παρουσίασε τα μέτρα σε τηλεοπτική ομιλία προς τους βουλευτές, που διήρκεσε σχεδόν δύο ώρες, ενώ ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ μίλησε πριν από την ψηφοφορία για τη διατήρηση της σοσιαλιστικής οργάνωσης της χώρας υπό συνθήκες εξωτερικών πιέσεων.
Ο Ντίας-Κανέλ ξεκαθάρισε ότι η Κούβα δεν εγκαταλείπει τον σοσιαλισμό και έθεσε ως βασικό ερώτημα το πώς μπορεί να συνεχιστεί η διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού, η οποία έχει υποστεί τον μακροβιότερο αποκλεισμό στην ιστορία από τη μεγαλύτερη δύναμη του κόσμου.
Από την πλευρά του, ο Μαρέρο χαρακτήρισε την αγορά εργαλείο για την αποτελεσματική κατανομή των πόρων και υπογράμμισε ότι η επικαιροποίηση του οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου έχει ως βασικό στόχο τη βελτίωση της ζωής των πολιτών.
Ο πρώην ηγέτης Ραούλ Κάστρο στήριξε τις μεταρρυθμίσεις, χαρακτηρίζοντας τα μέτρα ωφέλιμα και καλώντας σε ταχεία εφαρμογή τους.
Οι μεταρρυθμίσεις θα επιτρέψουν τη λειτουργία ιδιωτικών τραπεζών στον χρηματοπιστωτικό τομέα της Κούβας, ο οποίος επί δεκαετίες βρισκόταν υπό κρατικό έλεγχο. Θα επιτρέψουν επίσης την ιδιωτική ανάπτυξη ακινήτων και την πώληση κρατικών ακινήτων σε εγχώρια και ξένα νομικά πρόσωπα, καθώς και σε φυσικά πρόσωπα, όπως Κουβανοί που ζουν στο εξωτερικό.
Οι κρατικές επιχειρήσεις θα μπορούν να αναδιαρθρωθούν σε ιδιωτικές εμπορικές εταιρείες, εκδίδοντας μετοχές και συμμετοχικά δικαιώματα. Για πρώτη φορά, οι ιδιωτικές εταιρείες θα μπορούν να απασχολούν περισσότερους από εκατό εργαζομένους, ενώ οι επιχειρηματίες θα έχουν τη δυνατότητα να κατέχουν περισσότερες από μία επιχειρήσεις.
Τόσο οι επιχειρήσεις του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα, εγχώριες και ξένες, θα είναι υπεύθυνες για τη χρηματοδότηση δημόσιων υπηρεσιών. Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης μέτρα που διευκολύνουν τη διακίνηση ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω ενός πιο ανοικτού τραπεζικού συστήματος υπό κρατική εποπτεία και μιας ψηφιακής αγοράς συναλλάγματος με αδειοδοτημένους διαμεσολαβητές.
Το οικονομικό υπόβαθρο των μεταρρυθμίσεων
Η οικονομική κατάσταση της Κούβας επιδεινώθηκε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία έθεσε τέλος στις επιδοτήσεις από τις οποίες εξαρτιόταν επί μακρόν το σοσιαλιστικό μοντέλο της χώρας. Οι επιδοτούμενες δημόσιες υπηρεσίες στην εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και τις μεταφορές έχουν υποβαθμιστεί σημαντικά, ενώ ο τουρισμός και οι ξένες επενδύσεις έχουν περιοριστεί λόγω των κυρώσεων.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εντείνει την οικονομική πίεση τους τελευταίους μήνες. Στις αρχές Ιουνίου, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στον Ντίας-Κανέλ, στη σύζυγό του και σε αρκετά ακόμη πρόσωπα, μεταξύ των οποίων και ένας γιος του Ραούλ Κάστρο. Οι κυρώσεις προβλέπουν τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων των στοχοποιημένων προσώπων ή οντοτήτων που βρίσκονται υπό αμερικανική δικαιοδοσία και απαγορεύουν σε Αμερικανούς να συναλλάσσονται μαζί τους.
Προγενέστερα μέτρα περιόρισαν δραστικά τις αποστολές πετρελαίου προς την Κούβα, επιδεινώνοντας τις ελλείψεις καυσίμων, τις διακοπές ρεύματος και την αύξηση των τιμών. Τον Μάιο, οι αμερικανικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες για ανθρωποκτονία στον Ραούλ Κάστρο, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ακόμη υπάρχει το ενδεχόμενο παρέμβασης. Διευθυντής της CIA επισκέφθηκε τον προηγούμενο μήνα το νησιωτικό κράτος.
Ο Ντίας-Κανέλ δήλωσε ότι οι μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν την Πέμπτη δεν συνδέονται με διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνοντας ότι οι συνομιλίες, οι οποίες ξεκίνησαν το τρέχον έτος, έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο.
Οι μεταρρυθμίσεις σηματοδοτούν τις ευρύτερες αλλαγές στο οικονομικό μοντέλο της Κούβας από την επανάσταση του 1959. Ακολουθούν μεν το πρότυπο προηγούμενων, πιο περιορισμένων ανοιγμάτων της οικονομίας, αλλά προχωρούν σημαντικά περαιτέρω, επιτρέποντας μεγαλύτερη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, περισσότερες συναλλαγές επί ακινήτων και τη λειτουργία μεγαλύτερων επιχειρήσεων.
Της Kimberly Hayek
