Μια έντονη αντιπαράθεση, που διαρκεί εδώ και χρόνια, μεταξύ του ιδιοκτήτη της Tesla, Έλον Μασκ, και του διευθύνοντος συμβούλου της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, οδηγείται ενώπιον ομοσπονδιακού δικαστηρίου στο Όκλαντ της Καλιφόρνιας, όπου εννέα ένορκοι θα κληθούν να αποφασίσουν εάν ο Άλτμαν και άλλοι πρόδωσαν την ιδρυτική αποστολή της OpenAI ως μη κερδοσκοπικού εργαστηρίου τεχνητής νοημοσύνης αφιερωμένου στο δημόσιο καλό.
Το αποτέλεσμα ενδέχεται να έχει βαθιές επιπτώσεις, όχι μόνο για την OpenAI —δημιουργό του ChatGPT, η οποία αποτιμάται σήμερα στα 852 δισεκατομμύρια δολάρια και προετοιμάζεται για δημόσια εγγραφή— αλλά και για τον ευρύτερο, εξαιρετικά υψηλού διακυβεύματος αγώνα για την ανάπτυξη της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης και την κυριαρχία στην εμπορική αγορά.
Ο Μασκ, ο οποίος συνίδρυσε την OpenAI το 2015 και υπήρξε πρώιμος επενδυτής, κατέθεσε αγωγή κατά των συνιδρυτών Σαμ Άλτμαν και Γκρεγκ Μπρόκμαν, υποστηρίζοντας ότι τον εξαπάτησαν αποσπώντας του δεκάδες εκατομμύρια δολάρια με την ψευδή υπόσχεση ότι το εγχείρημα θα παρέμενε ένας ανοιχτού κώδικα μη κερδοσκοπικός οργανισμός —και θα λειτουργούσε ως δικλείδα ασφαλείας απέναντι στη «σοβαρή απειλή» που συνιστά η ανάπτυξη της γενικής τεχνητής νοημοσύνης με γνώμονα το κέρδος.
Η γενική τεχνητή νοημοσύνη (Artificial General Intelligence – AGI) νοείται γενικά ως το υποθετικό σημείο στο οποίο η τεχνητή νοημοσύνη φτάνει ή υπερβαίνει τις ανθρώπινες γνωστικές ικανότητες και μπορεί να λειτουργεί αυτόνομα, κάτι που πολλοί ειδικοί προειδοποιούν ότι συνιστά υπαρξιακή απειλή για την ανθρωπότητα.
Ο Μασκ υποστηρίζει ότι οι Άλτμαν και Μπρόκμαν σχεδίαζαν κρυφά τη μετατροπή της εταιρείας σε κερδοσκοπική, με τη στήριξη της Microsoft, σημαντικού επενδυτή στον οποίο η OpenAI παραχώρησε αποκλειστικά άδεια για το βασικό της προϊόν.
Σύμφωνα με όσα υποστήριξε στην αγωγή του, ο Άλτμαν οδήγησε την OpenAI σε ριζική απόκλιση από την αρχική της αποστολή και την ιστορική πρακτική της να καθιστά την τεχνολογία και τη γνώση της διαθέσιμες στο κοινό.
Επιπλέον, στην αγωγή αναφέρεται ότι ο Άλτμαν προσέλκυσε τον Μασκ με προσχηματικό αλτρουισμό και στη συνέχεια ανέτρεψε την κατάσταση, καθώς η τεχνολογία του μη κερδοσκοπικού οργανισμού πλησίαζε την AGI και τα κέρδη αυξάνονταν.
Η OpenAI, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι ο Μασκ είχε συμφωνήσει πως μια κερδοσκοπική δομή θα ήταν απαραίτητη για την άντληση επαρκούς κεφαλαίου, αλλά αποχώρησε όταν οι υπόλοιποι ιδρυτές διαφώνησαν ως προς το να ηγηθεί εκείνος.
Η εταιρεία ανέφερε στην ιστοσελίδα της ότι, παρακινούμενος από ζήλια, μεταμέλεια για την αποχώρησή του από την OpenAI και επιθυμία να παρεμποδίσει μια ανταγωνίστρια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης, ο Έλον Μασκ αφιέρωσε χρόνια παρενοχλώντας την OpenAI μέσω αβάσιμων αγωγών και δημόσιων επιθέσεων.
Αμφιλεγόμενο παρελθόν
Το 2023, το διοικητικό συμβούλιο της OpenAI απέλυσε τον Άλτμαν, δηλώνοντας ότι είχε χάσει την εμπιστοσύνη του σε εκείνον επειδή δεν ήταν «συνεπώς ειλικρινής». Ο Μασκ υποστηρίζει ότι η επαναφορά του λίγες ημέρες αργότερα, μετά την παραίτηση της πλειοψηφίας των μελών του συμβουλίου, οργανώθηκε από τη Microsoft.
Απαντώντας στους ισχυρισμούς της αγωγής περί αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς σε συνεργασία με την OpenAI, η Microsoft υποστήριξε ότι οι κατηγορίες του Μασκ περί παραβίασης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, δεν έχουν λογική βάση.
Την ίδια χρονιά, ο Μασκ ίδρυσε την xAI και παρουσίασε το Grok, προκειμένου να ανταγωνιστεί το ChatGPT της OpenAI. Τον Φεβρουάριο του 2025 ηγήθηκε μιας εχθρικής, ανεπιτυχούς προσπάθειας εξαγοράς των περιουσιακών στοιχείων της OpenAI έναντι 97,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων —η οποία, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της OpenAI, αποτέλεσε προσχηματική προσφορά με στόχο να διαταράξει τη συγκέντρωση κεφαλαίων και τη σχεδιαζόμενη αναδιάρθρωση της εταιρείας.
Η δίκη έρχεται έπειτα από χρόνια ολοένα εντονότερων αντιπαραθέσεων στην πλατφόρμα X και στα μέσα ενημέρωσης, σχετικά με τη ρήξη των δύο πρώην συνεργατών και τον ανταγωνισμό που ακολούθησε.
Συμπίπτει επίσης με μια περίοδο κατά την οποία η ηγεσία του Άλτμαν βρίσκεται υπό αυξανόμενο έλεγχο, μετά τη διάλυση δύο ομάδων ασφάλειας της OpenAI, καθώς και καταγγελίες ότι παραπλάνησε στελέχη και μέλη του διοικητικού συμβουλίου σχετικά με τα πρωτόκολλα ασφάλειας και επέδειξε «σταθερό μοτίβο ψευδών δηλώσεων», όπως καταγράφεται σε εσωτερικές επικοινωνίες του 2023 από τον επικεφαλής επιστήμονα της εταιρείας, Ίλια Σουτσκέβερ, και πιο πρόσφατα σε άρθρο του περιοδικού New Yorker.
Πρώην επικεφαλής ασφάλειας της εταιρείας ανέφερε σε ανάρτησή του το 2024 στην πλατφόρμα X, με την οποία ανακοίνωσε την αποχώρησή του, ότι τα τελευταία χρόνια η κουλτούρα και οι διαδικασίες ασφάλειας είχαν περάσει σε δεύτερη μοίρα έναντι εντυπωσιακών προϊόντων.
Η OpenAI δημιούργησε μια κερδοσκοπική θυγατρική το 2019· στο πλαίσιο αναδιάρθρωσης το 2025, μετέφερε την πνευματική της ιδιοκτησία και το προσωπικό της σε αυτήν. Το Ίδρυμα OpenAI, ο μη κερδοσκοπικός της βραχίονας, διατηρεί ποσοστό 26% και, σύμφωνα με την εταιρεία, εξακολουθεί να ελέγχει την επιχείρηση. Η Microsoft διατηρεί ποσοστό 27% στην εταιρεία.
Ο Μασκ ζητεί να επανέλθει η OpenAI σε μη κερδοσκοπικό καθεστώς, να της επιστραφούν αποζημιώσεις άνω των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων και να απομακρυνθούν οι Άλτμαν και Μπρόκμαν από τις ηγετικές τους θέσεις.
Εσωτερικά έγγραφα
Κατά την ίδρυση της OpenAI το 2015, σύμφωνα με την αγωγή του Μασκ, ο Άλτμαν εξέφραζε σοβαρές ανησυχίες ότι η υπεράνθρωπη μηχανική νοημοσύνη αποτελούσε τη «μεγαλύτερη απειλή για τη συνέχιση της ύπαρξης της ανθρωπότητας».
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να δημιουργήσουν ένα εργαστήριο που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί την Google, η οποία τότε θεωρούνταν ο ισχυρότερος παίκτης στον τομέα, αλλά θα ήταν πλήρως ανοιχτού κώδικα και φιλανθρωπικό, λειτουργώντας ως αντίβαρο στην ανάπτυξη AGI με γνώμονα το κέρδος.
Το 2017, οι Μπρόκμαν, Άλτμαν και Σουτσκέβερ θεώρησαν αναγκαία τη μετάβαση σε κερδοσκοπικό καθεστώς για την επίτευξη της AGI· ο Μασκ πρότεινε να διατηρηθεί ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας, συνδέοντας το εγχείρημα με την Tesla ως «πηγή χρηματοδότησης».
Εσωτερικές επικοινωνίες της περιόδου εκείνης, που αποκαλύφθηκαν σε δικαστικά έγγραφα, προσφέρουν εικόνα για τα επιχειρήματα που σκοπεύουν να προβάλλουν και οι δύο πλευρές σχετικά με το αμφισβητούμενο χρονοδιάγραμμα της απόφασης για μετατροπή σε κερδοσκοπική εταιρεία.
Η OpenAI υποστηρίζει ότι η αδυναμία του Μασκ να θυμηθεί κρίσιμες συζητήσεις για το μέλλον της εταιρείας το 2017 ενδέχεται να οφείλεται στη χρήση ψυχοτρόπων ουσιών στο φεστιβάλ Burning Man, ενώ αναφέρει ότι η σχέση του με πρώην μέλος του διοικητικού συμβουλίου, Σίβον Ζίλις, λειτουργούσε ως μυστικός σύνδεσμος με την εταιρεία, ακόμη και όταν το συμβούλιο ενέκρινε επενδύσεις της Microsoft που ο Μασκ σήμερα υποστηρίζει ότι παραβιάζουν τον φιλανθρωπικό χαρακτήρα της OpenAI.
Από την άλλη πλευρά, ο Μασκ υποστηρίζει ότι ιδιωτικά ψηφιακά ημερολόγια του Μπρόκμαν δείχνουν ότι εκείνος και ο Άλτμαν συνωμότησαν για να τον παραπλανήσουν σχετικά με την κατεύθυνση της εταιρείας, ενώ συνέχιζαν να δέχονται τη χρηματοδότησή του.
Απαντώντας σε τελεσίγραφο του Μασκ, ο Άλτμαν είχε δηλώσει ότι παρέμενε ενθουσιώδης ως προς τη μη κερδοσκοπική δομή.
Στη συνέχεια, ο Μπρόκμαν έγραψε στο ημερολόγιό του ότι η μετάβαση σε κερδοσκοπικό καθεστώς πιθανότατα θα οδηγούσε σε μια ιδιαίτερα σφοδρή σύγκρουση, ότι ο Σουτσκέβερ θεωρούσε ανήθικο να απομακρυνθεί ο Μασκ και ότι, σε τελική ανάλυση, η εκδοχή του Μασκ θα ήταν σωστή, καθώς ο ίδιος και ο Άλτμαν δεν υπήρξαν ειλικρινείς απέναντί του ως προς την πρόθεσή τους να προχωρήσουν σε κερδοσκοπική δραστηριότητα χωρίς τη συμμετοχή του, σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα.
Σε άλλη καταγραφή που περιλαμβάνεται στα δικαστικά έγγραφα, ο Μπρόκμαν σημείωνε ότι θα ήταν λάθος να του αφαιρέσουν τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό και να τον μετατρέψουν σε εταιρεία χωρίς τη συμμετοχή του, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια ενέργεια ηθικά προβληματική και προσθέτοντας ότι ο Μασκ δεν ήταν ανόητος.
Η δικαστής Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς, του Ομοσπονδιακού Περιφερειακού Δικαστηρίου της Βόρειας Περιφέρειας της Καλιφόρνιας, επικαλέστηκε τις σημειώσεις του Μπρόκμαν —τις οποίες ανέφερε ότι θα μπορούσαν να εκληφθούν ως πρόθεση παραπλάνησης— στην απόφασή της στις 15 Ιανουαρίου με την οποία απέρριψε αίτημα της OpenAI για συνοπτική απόφαση.
Σε ανάρτησή του στις 16 Ιανουαρίου στην πλατφόρμα X, ο Μπρόκμαν υποστήριξε ότι ο Μασκ είχε επιλέξει αποσπασματικά στοιχεία από το προσωπικό του ημερολόγιο.
Ανέφερε ότι ο ίδιος και ο Μασκ είχαν συμφωνήσει πως η μετάβαση σε κερδοσκοπικό καθεστώς αποτελούσε το επόμενο βήμα για την αποστολή της OpenAI, προσθέτοντας ότι το πλήρες πλαίσιο δείχνει πως τα αποσπάσματα αυτά αφορούσαν στην πραγματικότητα το εάν έπρεπε να γίνουν αποδεκτοί οι αυστηροί όροι που έθετε ο Μασκ.
Γενική τεχνητή νοημοσύνη
Το 2023, ο Μασκ συνυπέγραψε, μαζί με περισσότερους από 1.000 ερευνητές και ηγέτες της τεχνολογίας, ανοικτή επιστολή με την οποία ζητούσε εξάμηνη παύση στην ανάπτυξη συστημάτων ισχυρότερων από το ChatGPT-4. Ο Άλτμαν απέρριψε σε μεγάλο βαθμό την επιστολή, υποστηρίζοντας ότι παραλείπει σημαντικές τεχνικές αποχρώσεις και δεν αποτελεί τον βέλτιστο τρόπο αντιμετώπισης ζητημάτων ασφάλειας.
Μέρος των ισχυρισμών του Μασκ βασίζεται στην άποψη ότι το Generative Pre-Trained Transformer (GPT-4) έχει ήδη επιτύχει μια πρώιμη μορφή AGI.
Στην αγωγή του σημειώνει ότι το σύστημα είναι καλύτερο στη λογική σκέψη από τον μέσο άνθρωπο. Ερευνητές της Microsoft ανέφεραν σε μελέτη του 2023 ότι το GPT-4 μπορεί να επιλύει νέα και δύσκολα προβλήματα σε διάφορα πεδία με απόδοση «εντυπωσιακά κοντά στο ανθρώπινο επίπεδο» και ότι θα μπορούσε εύλογα να θεωρηθεί ως μια πρώιμη —αν και ακόμη ατελής— εκδοχή συστήματος AGI.
Η OpenAI ορίζει την AGI ως το σημείο στο οποίο η ΑΙ θα υπερέχει των ανθρώπων στις περισσότερες οικονομικά σημαντικές εργασίες.
Σε διαδικτυακή εκπομπή της 22ας Απριλίου, οι Άλτμαν και Μπρόκμαν ανέφεραν ότι θεωρούν τη δίκη ευκαιρία να παρουσιάσουν τη δική τους εκδοχή των γεγονότων. Ο Άλτμαν χαρακτήρισε την ενέργεια του Μασκ παράλογη, προσθέτοντας ότι είναι ικανοποιημένος που δίνεται η δυνατότητα να εξηγηθούν όλα δημόσια και να κλείσει αυτό το κεφάλαιο.
Αναφερόμενος σε ζητήματα ασφάλειας και ευημερίας της ανθρωπότητας, ο Άλτμαν σημείωσε ότι η OpenAI επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στη «σταδιακή ανάπτυξη», την οποία περιέγραψε ως διαδικασία κατά την οποία τα προϊόντα καθίστανται ολοένα και πιο ασφαλή όσο αυξάνεται η σημασία τους.
Καθώς η προσέγγιση της AGI πλησιάζει, η υπόσχεση του Άλτμαν ότι η τεχνολογία θα δημιουργήσει πρωτοφανή πλούτο, θα θεραπεύσει ασθένειες και θα ωφελήσει όλη την ανθρωπότητα φαίνεται να απομακρύνεται, ιδιαίτερα για τους εργαζομένους στον τομέα της τεχνολογίας.
Η Meta ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα ότι απολύει περίπου 8.000 εργαζομένους, δηλαδή περίπου το 10% του παγκόσμιου εργατικού της δυναμικού, και καταργεί επιπλέον 6.000 θέσεις, καθώς επενδύει σημαντικά στην ΑΙ. Για την εκπαίδευση των συστημάτων ΑΙ, η εταιρεία σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει λογισμικό που θα παρακολουθεί τις κινήσεις του ποντικιού και τα πλήκτρα των εργαζομένων, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters.
Και άλλες μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, μεταξύ των οποίων η Microsoft και η Amazon, ανακοίνωσαν πρόσφατα απολύσεις στον απόηχο της αυξημένης επένδυσης στην ΑΙ. Μέχρι στιγμής φέτος, περισσότεροι από 92.000 εργαζόμενοι στον κλάδο της τεχνολογίας έχουν απολυθεί, σύμφωνα με τον ιστότοπο καταγραφής Layoffs.fyi.
