Οι τιμές του πετρελαίου ανήλθαν την Τετάρτη σε υψηλό έξι εβδομάδων, καθώς η κλιμάκωση των εχθροπραξιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, σε συνδυασμό με τις απειλές κατά δύο σημαντικών θαλάσσιων οδών στη Μέση Ανατολή, ενέτεινε τις ανησυχίες για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με αργό πετρέλαιο.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent ενισχύθηκαν κατά περισσότερο από 4%, στα 95,10 δολάρια το βαρέλι, περίπου στις 5:35 π.μ. ώρα Ανατολικών ΗΠΑ, ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate ανήλθε στα 88,10 δολάρια, προτού περιορίσει μέρος των κερδών του αργότερα στη συνεδρίαση. Και οι δύο δείκτες αναφοράς έφθασαν στα υψηλότερα επίπεδά τους από τις 11 Ιουνίου και όδευαν προς τέταρτη διαδοχική συνεδρίαση ανόδου.
Η άνοδος καταγράφηκε έπειτα από την ενδέκατη διαδοχική νύχτα αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι προοπτικές άμεσης προόδου στις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη διαγράφονταν περιορισμένες και απείλησε με ευρύτερη στρατιωτική δράση, συμπεριλαμβανομένων πιθανών πληγμάτων στην πυρηνική εγκατάσταση που φέρεται να βρίσκεται στο όρος Πίκαξ. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο στις 21 Ιουλίου, ανέφερε ότι οι Ιρανοί επιθυμούσαν απεγνωσμένα μια συνάντηση, αλλά έως ότου ήταν έτοιμοι να προσέλθουν σε ουσιαστικές συνομιλίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ενδιαφέρονταν. Παράλληλα, δεσμεύθηκε να συνεχίσει να ασκεί πίεση στην Τεχεράνη, ώστε να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να προβεί σε καίριες παραχωρήσεις.
Ο Τραμπ προειδοποίησε επίσης ότι θα αντιδράσει, εάν η υποστηριζόμενη από το Ιράν τρομοκρατική οργάνωση των Χούθι στην Υεμένη υλοποιήσει την απειλή της να διαταράξει τις θαλάσσιες μεταφορές μέσω του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ, μιας κομβικής θαλάσσιας οδού που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Ο Τιμ Γουότερερ, επικεφαλής αναλυτής αγορών στην KCM Trade, επισήμανε ότι η αγορά ενέργειας βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ανησυχίες για δύο στενά, καθώς το Μπαμπ Ελ Μαντέμπ ενδέχεται να προστεθεί στα Στενά του Ορμούζ ως νέα εστία έντασης, την ώρα που οι επενδυτές παρακολουθούν στενά την κίνηση των πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Οι κίνδυνοι για τον εφοδιασμό έχουν αυξηθεί και εκτός Μέσης Ανατολής, μετά τις νέες επιθέσεις που διατάραξαν τη λειτουργία του τερματικού σταθμού της Κοινοπραξίας του Αγωγού της Κασπίας στις ρωσικές ακτές της Μαύρης Θάλασσας, ο οποίος αποτελεί σημαντική εξαγωγική οδό για το αργό πετρέλαιο του Καζακστάν. Αναλυτές της ING ανέφεραν σε σημείωμά τους την Τετάρτη ότι όσο περισσότερο παρατείνεται η αναστολή λειτουργίας, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να αναγκαστεί το Καζακστάν να περιορίσει την παραγωγή πετρελαίου στις εγκαταστάσεις εξόρυξης.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, τον Ιούνιο φορτώνονταν στον τερματικό σταθμό περίπου 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή σημαντική για τον παγκόσμιο εφοδιασμό. Εκτίμησαν επίσης ότι η αγορά ενδέχεται να εξακολουθεί να υποτιμά τη συνδυασμένη επίδραση των διαταραχών στον Περσικό Κόλπο, των απειλών κατά των εξαγωγών της Σαουδικής Αραβίας μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και των εξελίξεων στη Μαύρη Θάλασσα. Όπως σημείωσαν, εάν συνυπολογιστούν οι παραπάνω παράγοντες, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι το Brent, με τιμή λίγο πάνω από τα 91 δολάρια το βαρέλι, είναι υποτιμημένο — ιδίως εάν οι διαταραχές συνεχιστούν και τον Αύγουστο.
Εντείνονται τα πλήγματα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν
Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε, αργά την Τρίτη και νωρίς την Τετάρτη, πλήγματα κατά του Ιράν για ενδέκατη διαδοχική νύχτα, με στόχο να περιορίσει τη δυνατότητα της Τεχεράνης να απειλεί την εμπορική ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι τελευταίες επιθέσεις ακολούθησαν την προειδοποίηση του Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπλητταν πολύ σύντομα και με μεγάλη σφοδρότητα το όρος Πίκαξ. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αναφέρει ότι το Ιράν ενδέχεται να έχει αποθηκεύσει φυγοκεντρητές για τον εμπλουτισμό ουρανίου στην ισχυρά οχυρωμένη εγκατάσταση κάτω από το βουνό.
Η Κεντρική Στρατιωτική Διοίκηση Χατάμ Αλ Ανμπίγια του Ιράν απάντησε προειδοποιώντας ότι μια επίθεση στην εγκατάσταση θα συνιστούσε σοβαρή κλιμάκωση. Το κρατικό ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA ανέφερε, επικαλούμενο τη διοίκηση, ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, όλες οι αμερικανικές εγκαταστάσεις και δυνάμεις, καθώς και εκείνες των συμμάχων και των υποστηρικτών των Ηνωμένων Πολιτειών, θα αποτελούσαν στόχο αποφασιστικού πλήγματος από τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
Ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Epoch Magazine ότι η προειδοποίηση της Τεχεράνης απευθυνόταν και προς το Ισραήλ, το οποίο προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο να εμπλακεί στη σύγκρουση, εάν ο Τραμπ διευρύνει τα αμερικανικά πλήγματα. Ανέφεραν ότι το Ισραήλ ενεργούσε με προσοχή, ώστε να μην κατηγορηθεί ότι ωθεί την Ουάσιγκτον σε έναν ευρύτερο πόλεμο, αλλά ήταν έτοιμο να απαντήσει σε ευρεία κλίμακα εάν δεχόταν επίθεση από το Ιράν, προσθέτοντας ότι τα σχέδια για ένα τέτοιο ενδεχόμενο είχαν καταρτιστεί εδώ και καιρό.
Σύμφωνα με τους ίδιους αξιωματούχους, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επίσης ενισχύσει τις στρατιωτικές προετοιμασίες τους στην περιοχή, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη δεκάδων αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού στο Ισραήλ. Πρόσθεσαν ότι εξακολουθούσε να βρίσκεται στο τραπέζι πρόταση του Κατάρ για δεκαήμερη κατάπαυση του πυρός, η οποία θα αξιοποιούνταν για να διερευνηθεί το ενδεχόμενο επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένης μιας συμφωνίας για τη ρύθμιση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Αντιπαράθεση για τα Στενά του Ορμούζ
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν αναδειχθεί σε κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης στη σύγκρουση. Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου διέρχεται από τη στενή αυτή θαλάσσια οδό. Ωστόσο, η κίνηση των δεξαμενόπλοιων έχει μειωθεί απότομα μετά την κατάρρευση, νωρίτερα αυτόν τον μήνα, της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Το Ιράν έχει επιχειρήσει να επιβάλει τον έλεγχό του στα στενά, κατευθύνοντας τα πλοία σε βόρεια δίοδο μέσα από τα ιρανικά παράκτια ύδατα και απαιτώντας από αυτά να ακολουθούν τους ιρανικούς κανόνες ναυσιπλοΐας. Η Τεχεράνη έχει επίσης καταστήσει σαφές ότι σκοπεύει, σε μεταγενέστερο στάδιο, να επιβάλει τέλη διέλευσης στα πλοία που διασχίζουν τη θαλάσσια οδό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν απορρίψει αυτές τις απαιτήσεις και έχουν καλέσει τα εμπορικά πλοία να χρησιμοποιούν μια εναλλακτική νότια δίοδο κατά μήκος των ακτών του Ομάν. Ορισμένα από τα πλοία που χρησιμοποίησαν τη διαδρομή αυτή δέχθηκαν ιρανικές επιθέσεις, με αποτέλεσμα την περαιτέρω κλιμάκωση της στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε την Τετάρτη ότι βασικό σημείο διαφωνίας αποτελεί η απαίτηση του Ιράν να αποκτήσει το δικαίωμα ελέγχου της κυκλοφορίας στα στενά — δικαίωμα το οποίο, όπως τόνισε, η Τεχεράνη δεν διαθέτει βάσει του διεθνούς δικαίου. Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της ASEAN στις Φιλιππίνες, προειδοποίησε ότι, εάν δημιουργηθεί στη Μέση Ανατολή το προηγούμενο ενός κράτους που αποφασίζει να ελέγχει μια διεθνή θαλάσσια οδό, να επιβάλλει τέλη διέλευσης και να ανατινάζει τα πλοία που δεν τα καταβάλλουν, τότε θα έχει διαμορφωθεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο, το οποίο θα μπορούσε να επαναληφθεί και σε άλλα μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της συγκεκριμένης περιοχής.
Οι περιφερειακές εντάσεις κλιμακώθηκαν περαιτέρω την Τετάρτη, όταν ο στρατός του Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι η αντιαεροπορική άμυνα της χώρας αναχαίτιζε ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Το Ιράν έχει επίσης εξαπολύσει πλήγματα κατά του Μπαχρέιν και της Ιορδανίας, καθώς η σύγκρουση έχει επεκταθεί σε ολόκληρη την περιοχή.
Με πληροφορίες από το Reuters
