Συνεχίζεται η ανταλλαγή πληγμάτων στη Μέση Ανατολή, μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας στις 7 Ιουλίου, με το Ιράν να εκτοξεύει δέκα βαλλιστικούς πυραύλους κατά της βάσης Αζράκ της Ιορδανίας, σύμφωνα με δήλωση της Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης που μεταδόθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης και αναμετέδωσε το Reuters. Όπως αναφέρεται, η Ιορδανία ανακοίνωσε σήμερα Πέμπτη 9 Ιουλίου ότι αναχαίτισε οκτώ πυραύλους, ενώ οι Φρουροί δηλώνουν ότι η αμερικανική επιθετικότητα θα αντιμετωπιστεί με επιθέσεις κατά αμερικανικών βάσεων στην περιοχή.
Οι εχθροπραξίες ξεκίνησαν την Τρίτη, 7 Ιουλίου, μετά από ιρανικές επιθέσεις σε τρία εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ. Ως απάντηση, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατάφεραν αεροπορικά πλήγματα εναντίον περισσότερων από ογδόντα ιρανικών στόχων και ανακάλεσαν την άδεια που επέτρεπε στην Τεχεράνη να παράγει, να πωλεί και να παραδίδει πετρέλαιο.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) χαρακτήρισε την επιχείρηση «άμεση απάντηση» στη «σαφή και επικίνδυνη παραβίαση της εκεχειρίας» από το Ιράν. Σύμφωνα με την αμερικανική διοίκηση, τα πλήγματα είχαν στόχο να επιβάλουν «βαρύ τίμημα» στην Τεχεράνη για τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων με πληρώματα αμάχων σε διεθνή ύδατα.
Οι στόχοι περιελάμβαναν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, δίκτυα διοίκησης και ελέγχου, παράκτιους σταθμούς ραντάρ, δυνατότητες εκτόξευσης αντιπλοϊκών πυραύλων και περισσότερα από εξήντα μικρά σκάφη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης εντός και πέριξ των Στενών του Ορμούζ. Στόχος, σύμφωνα με τη CENTCOM, ήταν να περιοριστεί η ικανότητα του Ιράν να συνεχίσει τις επιθέσεις κατά της διεθνούς εμπορικής ναυσιπλοΐας στον πορθμό.
Τα πλοία που επλήγησαν ταυτοποιήθηκαν ως το δεξαμενόπλοιο M/T Al Rekayyat, υπό σημαία Νήσων Μάρσαλ, το M/T Wedyan, υπό σημαία Σαουδικής Αραβίας, και το M/T Cyprus Prosperity, υπό σημαία Λιβερίας.
Η αμερικανική απόφαση για ανάκληση της άδειας πώλησης ιρανικού πετρελαίου ελήφθη ενώ ο Οργανισμός Ναυτιλιακού Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου επιβεβαίωνε ότι τρία πετρελαιοφόρα είχαν πληγεί από βλήματα στα Στενά του Ορμούζ. Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από την Τεχεράνη ούτε ανάληψη ευθύνης για τις επιθέσεις.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η Υπηρεσία Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών ανακαλεί τη Γενική Άδεια Χ, η οποία επέτρεπε στην Τεχεράνη να παράγει, να πωλεί και να παραδίδει πετρέλαιο βάσει μνημονίου κατανόησης που είχαν υπογράψει οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν στα μέσα Ιουνίου, με στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, το μνημόνιο βασίζεται αποκλειστικά στην απόδοση της ιρανικής πλευράς, όπως έχουν επανειλημμένα τονίσει ο Αμερικανός πρόεδρος και η κυβέρνησή του. Η Τεχεράνη, σημείωσε, θα ωφελείται από αυτό μόνο εφόσον επιδεικνύει «καλή συμπεριφορά». Οι πρόσφατες επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ απαιτούσαν απάντηση.
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης συνεχίζονται, ανέφερε ο αξιωματούχος, ενώ το Ιράν δεν είχε αντιδράσει δημοσίως στην αμερικανική απόφαση, ούτε μέσω κρατικών μέσων ενημέρωσης ούτε μέσω λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η άδεια που είχε εκδώσει το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών στα τέλη Ιουνίου επέτρεπε την παραγωγή, τη μεταφορά και την πώληση ιρανικού πετρελαίου έως τις 21 Αυγούστου. Δεν κάλυπτε, ωστόσο, πωλήσεις προς την Κίνα, τη Βόρεια Κορέα ή ορισμένες περιοχές της Ουκρανίας.
Οι εξαγωγές πετρελαίου αποτελούν κρίσιμη πηγή εσόδων για το Ιράν, μία από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες του κόσμου, η οποία βρίσκεται εδώ και δεκαετίες υπό αμερικανικές κυρώσεις. Το ιρανικό καθεστώς έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι τα δεξαμενόπλοια που διαπλέουν το Ορμούζ μπορούν να χρησιμοποιούν μόνο τη διαδρομή που έχει εγκρίνει η Τεχεράνη.
Οι επιθέσεις σημειώθηκαν σε περίοδο αυξημένης έντασης, μετά από αναφορές ότι αρκετά πλοία που διέρχονταν από τον πορθμό χωρίς να συμμορφώνονται με τις διαδικασίες ναυσιπλοΐας που έχει ορίσει το Ιράν είχαν δεχθεί πλήγματα τις τελευταίες ημέρες. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Ιράν μετέδωσε ότι η χώρα «έχει θέσει περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ» από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου.
Μετά την ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου κινήθηκαν ανοδικά. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate ενισχύθηκε κατά περισσότερο από 3,5%, ενώ το Brent σημείωσε άνοδο περίπου 3,9% το απόγευμα της Τρίτης. Η εκ νέου διέλευση πετρελαιοφόρων από το Ορμούζ μετά το μνημόνιο κατανόησης είχε επαναφέρει τις τιμές του πετρελαίου στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου.
Σήμερα, Τετάρτη 8 Ιουλίου, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν συνδυασμένη επιχείρηση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ογδόντα πέντε καίριων αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ. Σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους, στόχοι ήταν εγκαταστάσεις στο Μπαντάρ Σαλμάν, στην περιοχή ευθύνης του Πέμπτου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, καθώς και η αεροπορική βάση Ali Al Salem στο Κουβέιτ.
Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν επίσης ότι κατέρριψαν αμερικανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9, το οποίο, κατά τον ισχυρισμό τους, επιχειρούσε να παρεμβληθεί στην επιχείρηση. Δεν υπήρξε άμεση αντίδραση από τον αμερικανικό στρατό στους ισχυρισμούς αυτούς.
Ο στρατός του Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας της χώρας αντιμετώπιζαν επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Στο διπλωματικό πεδίο, οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να παραμένουν σε αναστολή μετά την ταφή του Ιρανού ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια των πρώτων αμερικανο-ισραηλινών επιθέσεων. Όσοι συμμετείχαν στην κηδεία του στην Τεχεράνη ζήτησαν την καταστροφή των Ηνωμένων Πολιτειών, επαναλαμβάνοντας το σύνθημα «Θάνατος στην Αμερική» που προωθεί συστηματικά το ισλαμικό καθεστώς από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 1979.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος βρισκόταν στην Τουρκία στις 7 Ιουλίου, ανέφερε ότι δοκίμαζε τους συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ για να διαπιστώσει εάν θα στήριζαν την Ουάσιγκτον στον πόλεμο με το Ιράν. Όπως είπε, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρειάζονται βοήθεια, αλλά θέλουν να γνωρίζουν εάν οι σύμμαχοί τους θα σταθούν στο πλευρό τους. Επέκρινε αρκετά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ που αρνήθηκαν να στηρίξουν την επιχείρηση και διερωτήθηκε γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για τη Συμμαχία, εφόσον οι σύμμαχοι τις στηρίζουν με τη σειρά τους.
Μιλώντας στον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι το ιρανικό καθεστώς πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία, διαφορετικά ενδέχεται οι Ηνωμένες Πολιτείες να καταφέρουν καίρια πλήγματα στις υποδομές τις χώρας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να καταστρέψουν τις γέφυρες της χώρας μέσα σε μία ώρα και να εξουδετερώσουν τον ενεργειακό της εφοδιασμό, καθώς και το δίκτυο ηλεκτροδότησης και τις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, επεσήμανε, αν και ο ίδιος, δήλωσε, προτιμά την επίτευξη συμφωνίας, έχοντας υπ’ όψιν τους πολίτες του Ιράν.
Παρά την εύθραυστη εκεχειρία που ισχύει από τον Απρίλιο, τα πλήγματα στα Στενά του Ορμούζ και η ανάκληση της πετρελαϊκής άδειας δείχνουν ότι η σύγκρουση παραμένει ενεργή τόσο στο στρατιωτικό όσο και στο οικονομικό πεδίο.
Των Jack Phillips και Tom Gantert
Με τη συμβολή της Emel Akan και της Δέσποινας Καραπάνου, και πληροφορίες από το Reuters
Επικαιροποιήθηκε στις 9 Ιουλίου
