Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν αεροπορικά πλήγματα εναντίον περισσότερων από 80 ιρανικών στόχων και ανακάλεσαν την άδεια που επέτρεπε στην Τεχεράνη να παράγει, να πωλεί και να παραδίδει πετρέλαιο, μετά τις επιθέσεις σε τρία εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ την Τρίτη.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) χαρακτήρισε την επιχείρηση «άμεση απάντηση» στη «σαφή και επικίνδυνη παραβίαση της εκεχειρίας» από το Ιράν. Σύμφωνα με την αμερικανική διοίκηση, τα πλήγματα είχαν στόχο να επιβάλουν «βαρύ τίμημα» στην Τεχεράνη για τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων με πληρώματα αμάχων σε διεθνή ύδατα.
Οι στόχοι περιλάμβαναν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, δίκτυα διοίκησης και ελέγχου, παράκτιους σταθμούς ραντάρ, δυνατότητες εκτόξευσης αντιπλοϊκών πυραύλων και περισσότερα από 60 μικρά σκάφη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης εντός και πέριξ των Στενών του Ορμούζ. Στόχος, σύμφωνα με τη CENTCOM, ήταν να περιοριστεί η ικανότητα του Ιράν να συνεχίσει τις επιθέσεις κατά της διεθνούς εμπορικής ναυσιπλοΐας στον συγκεκριμένο διάδρομο.
Τα πλοία που επλήγησαν ταυτοποιήθηκαν ως το δεξαμενόπλοιο M/T Al Rekayyat, υπό σημαία Νήσων Μάρσαλ, το M/T Wedyan, υπό σημαία Σαουδικής Αραβίας, και το M/T Cyprus Prosperity, υπό σημαία Λιβερίας.
Η αμερικανική απόφαση για ανάκληση της άδειας πώλησης ιρανικού πετρελαίου ελήφθη ενώ ο Οργανισμός Ναυτιλιακού Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου επιβεβαίωνε ότι τρία πετρελαιοφόρα είχαν πληγεί από βλήματα στα Στενά του Ορμούζ. Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από την Τεχεράνη ούτε ανάληψη ευθύνης για τις επιθέσεις.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η Υπηρεσία Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών ανακαλεί τη Γενική Άδεια Χ, η οποία επέτρεπε στην Τεχεράνη να παράγει, να πωλεί και να παραδίδει πετρέλαιο βάσει μνημονίου κατανόησης που είχαν υπογράψει οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν στα μέσα Ιουνίου, με στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, το μνημόνιο είναι «αποκλειστικά βασισμένο στην απόδοση» της ιρανικής πλευράς, όπως έχουν επανειλημμένα τονίσει ο Αμερικανός πρόεδρος και η κυβέρνησή του. Η Τεχεράνη, πρόσθεσε, θα ωφελείται από αυτό μόνο εφόσον επιδεικνύει «καλή συμπεριφορά», ενώ οι πρόσφατες επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ απαιτούσαν αμερικανική απάντηση.
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης συνεχίζονται, ανέφερε ο αξιωματούχος, ενώ το Ιράν δεν είχε αντιδράσει δημοσίως στην αμερικανική απόφαση, ούτε μέσω κρατικών μέσων ενημέρωσης ούτε μέσω λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η άδεια που είχε εκδώσει το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών στα τέλη Ιουνίου επέτρεπε την παραγωγή, τη μεταφορά και την πώληση ιρανικού πετρελαίου έως τις 21 Αυγούστου. Δεν κάλυπτε, ωστόσο, πωλήσεις προς την Κίνα, τη Βόρεια Κορέα ή ορισμένες περιοχές της Ουκρανίας.
Οι εξαγωγές πετρελαίου αποτελούν κρίσιμη πηγή εσόδων για το Ιράν, μία από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες του κόσμου, η οποία βρίσκεται εδώ και δεκαετίες υπό αμερικανικές κυρώσεις. Το ιρανικό καθεστώς έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι τα δεξαμενόπλοια μπορούν να χρησιμοποιούν μόνο τη διαδρομή στα Στενά του Ορμούζ που έχει εγκρίνει η Τεχεράνη.
Οι επιθέσεις σημειώθηκαν σε περίοδο αυξημένης έντασης, μετά από αναφορές ότι αρκετά πλοία που διέρχονταν από τα Στενά χωρίς να συμμορφωθούν με τις διαδικασίες ναυσιπλοΐας που έχει ορίσει το Ιράν είχαν δεχθεί πλήγματα τις τελευταίες ημέρες. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Ιράν μετέδωσε ότι η χώρα «διατηρεί περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα στα Στενά» από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου.
Μετά την ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου κινήθηκαν ανοδικά. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate ενισχύθηκε κατά περισσότερο από 3,5%, ενώ το Brent σημείωσε άνοδο περίπου 3,9% το απόγευμα της Τρίτης. Η επανέναρξη της διέλευσης πετρελαιοφόρων από τα Στενά του Ορμούζ είχε προηγουμένως επαναφέρει τις τιμές του πετρελαίου στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου.
Την Τετάρτη, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν συνδυασμένη επιχείρηση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον 85 καίριων αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ. Σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους, στόχοι ήταν εγκαταστάσεις στο Μπαντάρ Σαλμάν, στην περιοχή ευθύνης του Πέμπτου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, καθώς και η αεροπορική βάση Ali Al Salem στο Κουβέιτ.
Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν επίσης ότι κατέρριψαν αμερικανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9, το οποίο, κατά τον ισχυρισμό τους, επιχειρούσε να παρεμβληθεί στην επιχείρηση. Δεν υπήρξε άμεση αντίδραση από τον αμερικανικό στρατό στους ισχυρισμούς αυτούς.
Ο στρατός του Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας της χώρας αντιμετώπιζαν επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Στο διπλωματικό πεδίο, οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να παραμένουν σε αναστολή μετά την ταφή του Ιρανού ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στην έναρξη του πολέμου. Όσοι συμμετείχαν στην κηδεία του στην Τεχεράνη ζήτησαν την καταστροφή των Ηνωμένων Πολιτειών, επαναλαμβάνοντας σύνθημα που προβάλλει συστηματικά το ισλαμικό καθεστώς από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 1979.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος βρισκόταν στην Τουρκία στις 7 Ιουλίου, ανέφερε ότι «δοκίμαζε» τους συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ για να διαπιστώσει εάν θα στήριζαν την Ουάσιγκτον στον πόλεμο με το Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, είπε, δεν χρειάζονταν βοήθεια, αλλά ήθελαν να γνωρίζουν εάν οι σύμμαχοί τους θα στέκονταν στο πλευρό τους. Παράλληλα επέκρινε αρκετά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ που αρνήθηκαν να στηρίξουν την επιχείρηση και διερωτήθηκε γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για τη Συμμαχία, εφόσον οι σύμμαχοι «δεν είναι εκεί για εμάς».
Μιλώντας στον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι το ιρανικό καθεστώς πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία, διαφορετικά οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «ολοκληρώσουν τη δουλειά». Όπως δήλωσε, προτιμά να επιτευχθεί συμφωνία, επειδή δεν θέλει να επηρεαστούν τα 91 εκατομμύρια πολίτες του Ιράν. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να καταστρέψουν τις γέφυρες της χώρας μέσα σε μία ώρα και να εξουδετερώσουν τον ενεργειακό της εφοδιασμό, καθώς και το δίκτυο ηλεκτροδότησης και τις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Παρά την εύθραυστη εκεχειρία που ισχύει από τον Απρίλιο, τα πλήγματα στα Στενά του Ορμούζ και η ανάκληση της πετρελαϊκής άδειας δείχνουν ότι η σύγκρουση παραμένει ενεργή τόσο στο στρατιωτικό όσο και στο οικονομικό πεδίο.
Των Jack Phillips και Tom Gantert
Με τη συμβολή της Emel Akan και πληροφορίες από το Reuters
