Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν σε ειρηνευτική συμφωνία, ανακοίνωσε χθες, 14 Ιουνίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναφέροντας σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ότι η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί.
Συνεχάρη όλες τις πλευρές και δήλωσε ότι εφ’ εξής ο διάπλους των Στενών του Ορμούζ, θα είναι εφικτός και ελεύθερος, χωρίς διόδια από την πλευρά του Ιράν και με την άμεση και πλήρη άρση του ναυτικού αποκλεισμού από πλευράς ΗΠΑ. «Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας. Ας αρχίσει ξανά η ροή του πετρελαίου», έγραψε χαρακτηριστικά.
Η συμφωνία ανακοινώθηκε αρχικά από τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, λίγα λεπτά πριν από την επιβεβαίωση του Τραμπ, ανέφερε ότι και οι δύο πλευρές δήλωσαν την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Όπως σημείωσε, η τελετή υπογραφής θα πραγματοποιηθεί στις 19 Ιουνίου, στην Ελβετία.
Περισσότερες λεπτομέρειες για το προτεινόμενο σχέδιο δεν έχουν δοθεί προς το παρόν στη δημοσιότητα, ενώ το Ιράν άφησε να εννοηθεί ότι ενδέχεται να μην εφαρμόσει ορισμένες διατάξεις της συμφωνίας έως ότου ολοκληρωθεί η τελετή υπογραφής. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, δήλωσε στο Fox News ότι σκοπεύει να παραστεί στην τελετή, παρόλο που δεν αποκλείεται και η παρουσία του ίδιου του Τραμπ, σημειώνοντας ότι το ζήτημα θα αποφασιστεί εντός της ημέρας.
Η ιρανική κρατική τηλεόραση επικαλέστηκε αξιωματούχο της εθνικής ασφάλειας του Ιράν, ο οποίος δήλωσε ότι ο πόλεμος θα τερματιστεί άμεσα και οριστικά από το βράδυ της ίδιας ημέρας σε όλα τα μέτωπα, ενώ ο αμερικανικός αποκλεισμός θα αρθεί άμεσα και πλήρως.
Αβεβαιότητα και αυτοσυγκράτηση
Ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών — το καθεστώς του Λιβάνου και η σύγκρουση του Ισραήλ με την τρομοκρατική οργάνωση Χεζμπολάχ — εξακολουθεί να παραμένει αβέβαιο, με τον Τραμπ να καλεί όλες τις πλευρές να συμβάλουν στη διατήρηση της ειρήνης.
Ο Τραμπ επέκρινε το ισραηλινό πλήγμα της 14ης Ιουνίου στη Βηρυτό, λέγοντας ότι δεν θα έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί τη στιγμή που οι διαπραγματεύσεις κόντευαν να αποδώσουν καρπούς. Αν και υπογράμμισε ότι το Ισραήλ έχει δικαίωμα να αμύνεται, χαρακτήρισε την επίθεση που προκάλεσε την ισραηλινή απάντηση ως περιορισμένης έκτασης, σημειώνοντας ότι δεν υπήρξαν νεκροί ή τραυματίες. Προειδοποίησε δε ότι περαιτέρω στρατιωτικές ενέργειες είναι πιθανό να θέσουν σε κίνδυνο τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας ευρύτερης ειρηνευτικής συμφωνίας και κάλεσε όλες τις πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση, ζητώντας από το Ισραήλ να σταματήσει τις επιθέσεις στον Λίβανο και από τη Χεζμπολάχ να σταματήσει τις επιθέσεις κατά του Ισραήλ.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, η συμφωνία που επετεύχθη μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας μακράς και εποικοδομητικής περιόδου ειρήνης και δεν πρέπει να χαθεί αυτή η ευκαιρία.
Το δεύτερο σημείο που δεν έχει οριστικοποιηθεί αφορά το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν. Η συμφωνία προβλέπει προθεσμία εξήντα ημερών για την εξεύρεση λύσης σχετικά με το ιρανικό απόθεμα καθώς και για την πορεία του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο τόσο της σημερινής σύγκρουσης όσο και των παλαιότερων εντάσεων.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social στις 13 Ιουνίου, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν δεν επιθυμεί πλέον να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και δεν θα αποκτήσει ούτε μέσω αγοράς ούτε μέσω ανάπτυξης ούτε θα προμηθευτεί με άλλο τρόπο. Όπως έχει επανειλημμένα υποστηρίξει, αυτό αποτελούσε βασική προϋπόθεση για την επίτευξη της συμφωνίας.
Πετρέλαιο και ναυσιπλοΐα
Η ειρηνευτική συμφωνία αποτελεί συνέχεια της κατάπαυσης πυρός που επετεύχθη με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου και παρατάθηκε επ’ αόριστον από τον Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε δηλώσει στις 13 Ιουνίου ότι, μόλις υπογραφεί η συμφωνία ειρήνης, τα Στενά του Ορμούζ θα είναι αμέσως ανοικτά για όλους.
Ο πόλεμος με το Ιράν και η μετέπειτα αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης επηρέασαν σημαντικά τις τιμές του πετρελαίου, περιορίζοντας μεγάλο μέρος της εμπορικής ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα παγκόσμια περάσματα για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ, η τιμή του αργού πετρελαίου βρισκόταν στα 56,80 δολάρια ανά βαρέλι στις 19 Δεκεμβρίου 2025, αλλά εκτινάχθηκε στα 114,01 δολάρια ανά βαρέλι έως τις 6 Απριλίου.
Στα τέλη Απριλίου, εκατοντάδες πλοία παρέμεναν ακινητοποιημένα στον Περσικό Κόλπο. Παράλληλα, το Ιράν παρενοχλούσε εμπορικά πλοία που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ. Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε στις 13 Ιουνίου ότι κατέρριψε αρκετά ιρανικά επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που στόχευαν εμπορικά πλοία τα οποία έπλεαν στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Εφόσον η συμφωνία οριστικοποιηθεί, όπως αναμένεται, η περιοχή θα επιστρέψει σε μεγάλο βαθμό στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τον πόλεμο. Ωστόσο, εκτιμάται ότι θα χρειαστεί χρόνος έως ότου η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα, καθώς τόσο οι ναυτιλιακές εταιρείες όσο και οι ασφαλιστικές αναμένεται να κινηθούν με αυξημένη προσοχή μέχρι να παγιωθεί η εφαρμογή της συμφωνίας.
Των Tom Gantert, Jacki Thrapp και Joseph Lord
