Ο πρώτος γύρος των συνομιλιών υψηλού επιπέδου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν ολοκληρώθηκε με «ενθαρρυντική πρόοδο», όπως ανέφεραν οι μεσολαβητές Πακιστάν και Κατάρ σε κοινή ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε στις 22 Ιουνίου. Οι πολυαναμενόμενες συνομιλίες, που πραγματοποιήθηκαν στο θέρετρο Bürgenstock Resort Lake Lucerne, κοντά στο Στάνσταντ της Ελβετίας, διεξήχθησαν σε «θετικό και εποικοδομητικό κλίμα», σύμφωνα με τους μεσολαβητές.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις με επίκεντρο «τα πυρηνικά, τις κυρώσεις και μια ομάδα παρακολούθησης και επίλυσης διαφορών», ώστε να διασφαλιστεί η εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι τεχνικές συνομιλίες θα αρχίσουν αμέσως και θα συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, με στόχο τη διαμόρφωση χάρτας για την επίτευξη τελικής συμφωνίας εντός εξήντα ημερών.
Για την αντιμετώπιση των ζητημάτων στον Λίβανο, Πακιστάν και Κατάρ θα διευκολύνουν τη λειτουργία ενός «μηχανισμού αποκλιμάκωσης» με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ιράν και του Λιβάνου, ώστε να διασφαλιστεί «η τήρηση του τερματισμού των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο», σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία γραμμής επικοινωνίας, όπως ορίζεται στο μνημόνιο, για την «αποφυγή περιστατικών και παρερμηνειών, με στόχο την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ».
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς συμμετείχε στις 21 Ιουνίου μαζί με ηγέτες από το Ιράν, το Πακιστάν και το Κατάρ στην προσπάθεια διαμόρφωσης μίας ειρηνευτικής συμφωνίας. Οι συνομιλίες στο θέρετρο Bürgenstock αποτελούν την υψηλότερου επιπέδου άμεση επαφή μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν μετά από τις αμερικανο-ισραηλινές επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια της άνοιξης.
Το μνημόνιο της προηγούμενης εβδομάδας θα είναι το πλαίσιο για τις τεχνικές διαβουλεύσεις, οι οποίες αποσκοπούν στην αποκλιμάκωση της ένοπλης αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο πλευρών και στη δημιουργία προϋποθέσεων για περαιτέρω διαπραγματεύσεις σχετικά με τη μακροπρόθεσμη διαχείριση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και άλλων ζητημάτων που εκκρεμούν.
Κατά τη διάρκεια διαλείμματος στις 21 Ιουνίου, ο Βανς χαρακτήρισε τις μέχρι τότε προσπάθειες «ιστορική συνάντηση», προσθέτοντας ότι είχε σημειωθεί «μεγάλη πρόοδος». Εξέφρασε επίσης την εκτίμηση ότι υπάρχει η προοπτική να συνεργαστούν όλες οι πλευρές για την προώθηση της ειρήνης και της ευημερίας.
Μαζί με τον Βανς συμμετείχαν οι ειδικοί απεσταλμένοι Στηβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ παρόντες ήταν και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ και ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ.
Ο Σαρίφ δήλωσε στις 21 Ιουνίου ότι επιθυμούσε να ευχαριστήσει με απόλυτη ειλικρίνεια τον πρόεδρο Τραμπ για τη διορατική και ιδιαίτερα δυναμική ηγεσία του, η οποία οδήγησε στη διεξαγωγή της συνάντησης. Πρόσθεσε ότι ανέμενε εξαιρετικές συζητήσεις, οι οποίες ελπίζει ότι θα οδηγήσουν σε ιδιαίτερα παραγωγικά αποτελέσματα στο μέλλον.
Λίβανος
Πριν από την αναχώρησή του, ο Βανς δήλωσε ότι οι συζητήσεις θα επικεντρωθούν τόσο στα πυρηνικά του Ιράν όσο και στην εκεχειρία στον Λίβανο, τα οποία χαρακτήρισε ως τις δύο βασικές προτεραιότητες.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ περιέγραψε την κατάσταση στον Λίβανο ως έναν φαύλο κύκλο, εξηγώντας ότι η μία πλευρά επιτίθεται και η άλλη ανταποδίδει, και ανέφερε ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο διαχειρίζεται τις εξελίξεις στη χώρα. Ο Ρούμπιο αναμένεται να φιλοξενήσει τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν στην Ουάσιγκτον από τις 23 έως τις 25 Ιουνίου για συνομιλίες σχετικά με την τρομοκρατική οργάνωση Χεζμπολάχ και την εδαφική κυριαρχία του Λιβάνου.
Ο Βανς υποστήριξε ότι, παρά τους τίτλους των ειδήσεων, η κατάσταση βελτιώνεται και ότι η ένταση έχει αποκλιμακωθεί σε κάποιο βαθμό. Ωστόσο, σημείωσε ότι κατάσταση απαιτεί επισταμένη διαχείριση, ώστε να υπάρξει ασφάλεια τόσο στο Ισραήλ όσο και στον Λίβανο, αλλά και σε ολόκληρη την περιοχή.
Στις 21 Ιουνίου, ενώ οι διαπραγματεύσεις βρίσκονταν σε εξέλιξη, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε στο Truth Social ότι το Ιράν πρέπει να ζητήσει από τους πληρεξούσιούς του να αναστείλουν τη δράση τους στον Λίβανο, διαφορετικά η χώρα θα υποστεί νέα, πιο σκληρά πλήγματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν μετέδωσαν ότι η ιρανική αντιπροσωπεία εξετάζει τα επόμενα βήματά της. Σύμφωνα με το PressTV, κρατικό ειδησεογραφικό οργανισμό που ανήκει στον ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, ανέφερε ότι η ιρανική αντιπροσωπεία εξέφρασε τις αντιρρήσεις της προς την αμερικανική πλευρά και αξιολογεί τις συνθήκες προκειμένου να διαμορφώσει κατάλληλη απάντηση στις λεκτικές απειλές του Τραμπ.
Τέσσερις Ισραηλινοί στρατιώτες σκοτώθηκαν στις 19 Ιουνίου ενώ εκκαθάριζαν υπόγειες κρύπτες οπλισμού και θέσεις μάχης της τρομοκρατικής οργάνωσης Χεζμπολάχ. Οι ισραηλινές δυνάμεις απάντησαν με δεκάδες αντίποινα πλήγματα σε ολόκληρο τον νότιο Λίβανο.
Ο πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, Γεχιέλ Λάιτερ, δήλωσε στις 20 Ιουνίου ότι η τρομοκρατική οργάνωση Χεζμπολάχ ήταν εκείνη που παραβίασε την εκεχειρία. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Λάιτερ υποστήριξε ότι οι τρομοκράτες λένε ψέματα και ότι το Ιράν χρησιμοποιεί την οργάνωση-πληρεξούσιο για να αποσπάσει παραχωρήσεις, προσθέτοντας ότι αυτή είναι η συνήθης τακτική του «δολοφονικού καθεστώτος» της Τεχεράνης.
Το τμήμα σχέσεων με τα μέσα ενημέρωσης της Χεζμπολάχ απέδωσε τη βία στο Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η χώρα εξακολουθεί να διατηρεί στρατιωτική παρουσία εντός του λιβανικού εδάφους.
Τα Στενά του Ορμούζ
Πριν από την έναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών, οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ ως απάντηση στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο.
Στις 20 Ιουνίου, ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε ότι θα επιβάλει διόδια στη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ εάν δεν επιτευχθεί μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία μέσα στους επόμενους δύο μήνες.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social ανέφερε ότι δεν θα επιβληθούν διόδια στα Στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες, κατά τη διάρκεια της περιόδου εκεχειρίας, και ότι δεν θα επιβληθούν ούτε μετά τη λήξη της, εκτός εάν τα επιβάλουν οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες και προς όφελός τους, σε περίπτωση που δεν ολοκληρωθεί η συμφωνία, ως αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες που, όπως είπε, παρέχουν ως «φύλακας άγγελος» των χωρών της Μέσης Ανατολής και για την κάλυψη παρελθόντων, παρόντων και μελλοντικών δαπανών.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ δήλωσε στο Fox News στις 21 Ιουνίου ότι η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών εξελίσσεται ομαλά. Σύμφωνα με τον Ράιτ, 67 πλοία διήλθαν από τα Στενά του Ορμούζ στις 20 Ιουνίου και 55 στις 19 Ιουνίου, πλησιάζοντας τα προ της σύγκρουσης επίπεδα. Όπως είπε, το Ιράν δεν έχει ακόμη απομακρύνει τις νάρκες από τον κεντρικό θαλάσσιο δίαυλο, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες άνοιξαν έναν εναλλακτικό δίαυλο νοτιότερα και ο αμερικανικός στρατός συνοδεύει πλοία μέσω αυτής της διαδρομής.
Η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες ανερχόταν στα 3,94 δολάρια ανά γαλόνι (περίπου 0,90 ευρώ ανά λίτρο) στις 21 Ιουνίου, σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (AAA). Η τιμή αυτή ήταν κατά 14 σεντ χαμηλότερη σε σχέση με μία εβδομάδα νωρίτερα.
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, δήλωσε στην εκπομπή «Face the Nation» του CBS News ότι όλοι οι Αμερικανοί επιθυμούν χαμηλότερες τιμές καυσίμων, ωστόσο ο πρόεδρος Τραμπ επιχειρεί να διατηρήσει την ισορροπία διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι ένα καθεστώς το οποίο κανείς δεν εμπιστεύεται και το οποίο χαρακτήρισε γενοκτονικό, δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Ο Γουόλτς σημείωσε ότι πριν από λίγους μήνες αναλυτές προέβλεπαν πως η τιμή του πετρελαίου θα έφθανε τα 150 έως 200 δολάρια το βαρέλι, κάτι που δεν συνέβη, καθώς πλέον βρίσκεται κάτω από τα 80 δολάρια.
Των Tom Gantert και Melanie Sun
