Νέα κλιμάκωση στη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν προκαλεί ο αμερικανικός βομβαρδισμός περίπου 140 στρατιωτικών στόχων στο Ιράν· η Ουάσιγκτον επιμένει ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοικτά και η Τεχεράνη εξαπολύει αντίποινα εναντίον χωρών της περιοχής που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις.
Η Κεντρική Διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι οι επιχειρήσεις άρχισαν τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας στο Ιράν κατόπιν εντολής του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με την αμερικανική διοίκηση, επλήγησαν περίπου 140 στόχοι, μεταξύ των οποίων θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αποθήκες πυρομαχικών, συστήματα επικοινωνιών και άλλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Όπως ανέφερε η CENTCOM, τα πλήγματα ήταν ισχυρότερα από εκείνα των προηγούμενων ημερών και αποσκοπούσαν στην περαιτέρω αποδυνάμωση της ικανότητας του Ιράν να επιτίθεται σε εμπορικά και πολιτικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Η επιχείρηση διεξήχθη ως απάντηση στις πρόσφατες ιρανικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στην περιοχή — περιλαμβανομένου πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων υπό κυπριακή σημαία — και προκάλεσε νέο κύκλο αντιποίνων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η διαμάχη για τα Στενά του Ορμούζ
Το Ιράν ανακοίνωσε κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου ότι οι ένοπλες δυνάμεις του έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ ως απάντηση στα αμερικανικά πλήγματα. Η CENTCOM απέρριψε κατηγορηματικά τον ισχυρισμό, διαβεβαιώνοντας ότι η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδός παραμένει ανοικτή και ότι η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται κανονικά.
Σε αναρτήσεις της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η αμερικανική διοίκηση ανέφερε ότι το Ορμούζ παραμένει ανοικτό για όλα τα πλοία που επιδιώκουν να τα πλεύσουν νόμιμα και ότι οι αμερικανικές δυνάμεις βρίσκονται στην περιοχή, έτοιμες να διασφαλίσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας παρά την ιρανική επιθετικότητα, τις παρενοχλήσεις, τις απειλές και τις αυθαίρετες ανακοινώσεις.
Η CENTCOM υποστήριξε ακόμη ότι το Ιράν δεν ελέγχει τη δίοδο, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί διεθνή θαλάσσια οδό, διαψεύδοντας τους ισχυρισμούς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ότι κανένα πλοίο ξένης ιδιοκτησίας δεν μπορεί να τη χρησιμοποιήσει. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, μέσω των Στενών διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Οι αμερικανικές ανακοινώσεις ακολούθησαν δηλώσεις της λεγόμενης Αρχής των Στενών του Περσικού Κόλπου, υπηρεσίας που δημιουργήθηκε από το ιρανικό καθεστώς κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης νωρίτερα φέτος. Σύμφωνα με το κρατικό PressTV, η υπηρεσία υποστήριξε ότι η διέλευση από τα Στενά δεν είναι προς το παρόν δυνατή λόγω των κινήσεων του αμερικανικού στρατού στη Μέση Ανατολή και ότι τα αιτήματα των πλοίων θα εξεταστούν όταν αποκατασταθούν η σταθερότητα και η ηρεμία.
Ιρανικά αντίποινα στην ευρύτερη περιοχή
Τα ιρανικά αντίποινα επεκτάθηκαν σε μεγάλο μέρος του Κόλπου και σε γειτονικές χώρες, με πυραυλικές επιθέσεις, αναχαιτίσεις, προειδοποιητικούς συναγερμούς και ζημιές σε στρατιωτικές ή ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Στο Μπαχρέιν ενεργοποιήθηκαν εκ νέου σειρήνες προειδοποίησης για πυραυλική επίθεση, με το υπουργείο Εσωτερικών να καλεί τους πολίτες να παραμείνουν ψύχραιμοι και να κατευθυνθούν στο πλησιέστερο ασφαλές σημείο.
Το Κατάρ ανακοίνωσε ότι τα συστήματα αεράμυνάς του αναχαίτισαν βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε τις ιρανικές επιθέσεις τόσο στο καταριανό έδαφος όσο και εναντίον της Ιορδανίας, του Μπαχρέιν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Ομάν και του Κουβέιτ. Παράλληλα, τόνισε ότι η Ντόχα διατηρεί το δικαίωμα να απαντήσει και να λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο για την προστασία της κυριαρχίας, της ασφάλειας, της εδαφικής ακεραιότητας και των πολιτών της.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι εντόπισαν πυραυλικές απειλές εκτός των συνόρων τους και βρίσκονται σε ετοιμότητα. Στην Ιορδανία, τρεις πύραυλοι που προέρχονταν από το Ιράν έπεσαν σε διαφορετικές περιοχές χωρίς να έχουν επιβεβαιωθεί ανθρώπινες απώλειες.
Στο Κουβέιτ, εγκαταστάσεις κοντά στα βόρεια χερσαία σύνορα υπέστησαν ζημιές, ενώ υπεράκτιες εξέδρες γεωτρήσεων έγιναν στόχος επίθεσης με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Σύμφωνα με τον στρατό, ένας εργαζόμενος τραυματίστηκε.
Η κυβέρνηση του Ομάν κάλεσε τον Ιρανό πρεσβευτή για εξηγήσεις μετά τη στοχοποίηση περιοχών στις επαρχίες Μουσαντάμ και Αλ Γούστα από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, χαρακτηρίζοντας τα περιστατικά ανεύθυνες ενέργειες.
Η Τεχεράνη ανακοινώνει πλήγματα σε αμερικανικούς στόχους
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις επιβεβαίωσαν, μέσω του ημιεπίσημου πρακτορείου IRNA, ότι στις 12 Ιουλίου έπληξαν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και άλλους στόχους στο Κουβέιτ και στο Μπαχρέιν, παρουσιάζοντας τις επιθέσεις ως αντίποινα για τα αμερικανικά πλήγματα.
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσαν επίσης ότι εκτόξευσαν πυραύλους εναντίον της αεροπορικής βάσης Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, την οποία χρησιμοποιούν οι αμερικανικές δυνάμεις, καθώς και εναντίον εγκαταστάσεων ανεφοδιασμού στο Ομάν. Υποστήριξαν ακόμη ότι επιχείρησαν να πλήξουν αμερικανική βάση στην Ιορδανία, ενώ σε άλλη ανακοίνωσή τους ανέφεραν ότι επιτέθηκαν σε κέντρα υλικοτεχνικής υποστήριξης και εγκαταστάσεις ανεφοδιασμού που χρησιμοποιούν οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή.
Σε ξεχωριστή ανακοίνωση, οι Φρουροί υποστήριξαν επίσης ότι ο αμερικανικός στρατός επιχείρησε να δημιουργήσει εκ νέου μια «παράνομη ναυτιλιακή οδό» νότια του Ορμούζ. Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η κατάρρευση της εκεχειρίας
Οι τελευταίες εξελίξεις εντείνουν την αβεβαιότητα γύρω από το προσωρινό μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν τον Ιούνιο οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με στόχο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τον τερματισμό της σύγκρουσης που είχε ξεκινήσει τον Φεβρουάριο.
Στις 10 Ιουλίου, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι η προσωρινή εκεχειρία είχε ουσιαστικά λήξει, αφήνοντας πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
Μιλώντας στις 12 Ιουλίου στην εκπομπή «Meet the Press» του NBC News, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν εξαπολύσει σφοδρούς βομβαρδισμούς κατά του Ιράν το προηγούμενο βράδυ. Υποστήριξε ακόμη ότι οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει την προηγουμένη σε συμφωνία που, κατά τον ίδιο, προέβλεπε την πλήρη εγκατάλειψη των ιρανικών πυρηνικών και άλλων σχετικών δραστηριοτήτων.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, οι Ιρανοί αξιωματούχοι αποχώρησαν από τις συνομιλίες και μέσα σε μία ώρα εξαπέλυσαν επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος εναντίον πλοίου. Ο Τραμπ τούς χαρακτήρισε «πολύ μοχθηρούς» και «άρρωστους».
Σε ανάρτησή του στο Truth Social στις 10 Ιουλίου, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «αποδεκατίσουν και θα καταστρέψουν» το Ιράν σε περίπτωση απόπειρας δολοφονίας του, υποστηρίζοντας ότι χίλιοι πύραυλοι βρίσκονται σε ετοιμότητα και ότι ο αμερικανικός στρατός έχει ήδη λάβει εντολές να είναι έτοιμος, για περίοδο ενός έτους με δυνατότητα παράτασης, να καταστρέψει ολοκληρωτικά τη χώρα.
Από την ιρανική πλευρά, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου και ένας από τους βασικούς διαπραγματευτές, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, υποστήριξε ότι η εποχή των μονομερών συμφωνιών έχει τελειώσει και ότι η Τεχεράνη είχε προειδοποιήσει πως είτε θα τηρηθούν οι δεσμεύσεις είτε θα υπάρξει τίμημα.
Στις 11 Ιουλίου, ο Ιρανός ηγέτης Μοτσταμπά Χαμενεΐ δήλωσε ότι θα εκδικηθεί τον θάνατο του πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε από τα αμερικανοϊσραηλινά αεροπορικά πλήγματα στις 28 Φεβρουαρίου.
Με τη συμβολή της Jacki Thrapp και πληροφορίες από Associated Press
