Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί κατά τη διάρκεια μαζικών διαδηλώσεων που συγκλονίζουν το Ιράν τις τελευταίες εβδομάδες και ότι χιλιάδες ακόμη έχουν συλληφθεί, εκτιμώντας ότι ο αριθμός των νεκρών θα μπορούσε να είναι πολύ υψηλότερος.
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου 2025, μετά την κατάρρευση του ιρανικού ριάλ και την έξαρση του πληθωρισμού. Η ισοτιμία του ριάλ με το δολάριο έχει ξεπεράσει τα 1,4 εκατομμύρια προς 1, καθώς η οικονομία της χώρας πιέζεται από τις διεθνείς κυρώσεις που της έχουν επιβληθεί, εν μέρει λόγω του πυρηνικού της προγράμματος. Οι διαδηλώσεις κλιμακώθηκαν και εξελίχθηκαν σε αιτήματα που αμφισβητούν ευθέως τη θεοκρατική εξουσία του Ιράν.
Η αμερικανική Human Rights Activists News Agency (HRANA), η οποία βασίζεται σε υποστηρικτές στο Ιράν για να διασταυρώνει τις πληροφορίες της, ανέφερε στις 11 Ιανουαρίου ότι τουλάχιστον 544 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και περίπου 10.681 έχουν συλληφθεί στο πλαίσιο των πανεθνικών διαδηλώσεων. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, από τους νεκρούς τουλάχιστον 483 ήταν διαδηλωτές και 47 μέλη των δυνάμεων επιβολής του νόμου.
Σε ξεχωριστή καταγραφή που αποδίδεται στην HRANA, αναφέρθηκε επίσης ότι από τους 544 νεκρούς οι 490 ήταν διαδηλωτές και οι 48 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας του καθεστώτος, ενώ ο αριθμός των συλληφθέντων τοποθετήθηκε περίπου στους 10.600, με την επισήμανση ότι τα στοιχεία για νεκρούς και συλλήψεις πιθανότατα θα αυξηθούν.
Η HRANA ανέφερε ακόμη ότι οι διαδηλώσεις έχουν εξαπλωθεί και στις 31 επαρχίες καθώς κλείνουν δύο εβδομάδες από την εκκίνηση τους και ότι ερευνά εκατοντάδες πρόσθετες αναφορές για ανθρώπους που ενδέχεται να έχουν σκοτωθεί.
Η νορβηγική Iran Human Rights ανέφερε στις 11 Ιανουαρίου ότι ο αριθμός των νεκρών ανέρχεται στους 192, αλλά σημείωσε ότι «ανεπιβεβαίωτες αναφορές» δείχνουν πως αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι, ή ακόμη και περισσότεροι από 2.000, ενδέχεται να έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής. Καθώς οι ιρανικές Αρχές έχουν διακόψει σε εθνικό επίπεδο την πρόσβαση στο διαδίκτυο και στα τηλεφωνικά δίκτυα, η πληροφόρηση και η ανεξάρτητη επαλήθευση γεγονότων και αριθμών θυμάτων είναι δύσκολο να επιτευχθούν, γεγονός που υπογράμμισε η οργάνωση.
Ομοίως, η εφημερίδα The Epoch Times δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τις αναφορές των οργανώσεων, ενώ το ιρανικό καθεστώς δεν έχει δημοσιοποιήσει στοιχεία για τον αριθμό των νεκρών ή για το πόσοι άνθρωποι έχουν συλληφθεί.
Στο μεταξύ, ο επικεφαλής της δικαιοσύνης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί-Ετζεΐ, προειδοποίησε στις 9 Ιανουαρίου ότι οι διαδηλωτές θα αντιμετωπιστούν με «αποφασιστικό τρόπο, χωρίς καμία νομική επιείκεια». Παράλληλα, υπήρξαν αναφορές από το εσωτερικό της χώρας ότι ορισμένα κτίρια, μεταξύ των οποίων τεμένη ή δικαστικά μέγαρα, έχουν πυρποληθεί εν μέσω της αναταραχής, χωρίς οι πληροφορίες αυτές να έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από την Epoch Times.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 9 Ιανουαρίου ότι διαδηλωτές προκαλούν ζημιές σε περιουσίες σε όλη την Τεχεράνη και σε άλλες πόλεις με σκοπό να ικανοποιήσουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκφράσει στήριξη προς τους διαδηλωτές. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανέφερε ότι το Ιράν «βλέπει την ελευθερία, ίσως όπως ποτέ άλλοτε» και ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν. Στις 11 Ιανουαρίου δήλωσε ότι η ιρανική ηγεσία επικοινώνησε με την κυβέρνησή του με στόχο την έναρξη διαπραγματεύσεων, μετά την προειδοποίησή του για πιθανή στρατιωτική δράση.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος, είπε ότι Ιρανοί ηγέτες προσέγγισαν Αμερικανούς αξιωματούχους και ότι δρομολογείται συνάντηση των δύο πλευρών, προσθέτοντας ότι, κατά την εκτίμησή του, έχουν κουραστεί να δέχονται πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι το Ιράν θέλει να διαπραγματευτεί.
Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να χρειαστεί να ενεργήσουν πριν πραγματοποιηθεί μια πιθανή συνάντηση, λόγω της κατάστασης στο Ιράν και των αναφορών για εκατοντάδες νεκρούς. Ανέφερε ότι φαίνεται πως έχουν σκοτωθεί άνθρωποι που δεν έπρεπε να σκοτωθούν. Δήλωσε επίσης ότι ο στρατός εξετάζει την υπόθεση και ότι αξιολογούνται πολύ ισχυρές επιλογές.
Ο Τραμπ είχε προειδοποιήσει πριν από μερικές ημέρες ότι ο αμερικανικός στρατός θα επέμβει εάν το ιρανικό καθεστώς κλιμακώσει τη χρήση θανατηφόρας βίας εναντίον διαδηλωτών. Σε ανάρτησή του στο Truth Social στις 2 Ιανουαρίου ανέφερε ότι, εάν το Ιράν πυροβολεί και σκοτώνει ειρηνικούς διαδηλωτές, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να κινηθούν και θα σπεύσουν σε βοήθειά τους. Στις 10 Ιανουαρίου επανέλαβε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να βοηθήσουν, προκαλώντας την έντονη αντίδραη της πολιτικής ελίτ του Ιράν.
Στις 9 Ιανουαρίου, είχε πει σε δημοσιογράφους ότι το Ιράν βρίσκεται σε «μεγάλο κίνδυνο» και ότι, κατά την εκτίμησή του, οι άνθρωποι παίρνουν τον έλεγχο ορισμένων πόλεων, κάτι που κανείς δεν θεωρούσε πιθανό πριν από λίγες εβδομάδες, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ παρακολουθούν την κατάσταση πολύ προσεκτικά. Δήλωσε επίσης πως αν ξεκινήσουν να σκοτώνουν ανθρώπους όπως στο παρελθόν, οι ΗΠΑ θα εμπλακούν, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν σημαίνει ανάπτυξη στρατευμάτων στο έδαφος, αλλά πλήγματα πολύ σκληρά εκεί όπου πονάει.
Στο πλαίσιο των κλιμακούμενων εντάσεων, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ, απείλησε στις 11 Ιανουαρίου ότι, σε περίπτωση αμερικανικού πλήγματος, το Ισραήλ και οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ θα αποτελέσουν «νόμιμο στόχο» για το Ιράν. Σε κοινοβουλευτική ομιλία, ο Καλιμπάφ προανήγγειλλε προετοιμασίες για πιο σκληρή απάντηση, λέγοντας ότι σε περίπτωση επίθεσης κατά του Ιράν, τόσο το κατεχόμενο έδαφος όσο και όλα τα αμερικανικά στρατιωτικά κέντρα, βάσεις και πλοία στην περιοχή θα είναι νόμιμοι στόχοι, προσθέτοντας ότι δεν θεωρούν πως περιορίζονται στο να αντιδράσουν μετά την ενέργεια και ότι θα κινηθούν με βάση οποιαδήποτε αντικειμενικά σημάδια απειλής.
Παράλληλα, ορισμένοι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν αναφέρει ότι η χώρα θα μπορούσε να πλήξει το Ισραήλ ή τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Των Aldgra Fredly και Jack Phillips
