Ο πρόεδρος της Ταϊβάν, Λάι Τσινγκ-τε, κάλεσε την Κίνα να αναγνωρίσει τη Σφαγή της Πλατείας Τιενανμέν του 1989, καθώς η επέτειος τιμήθηκε στην Ταϊβάν και σε άλλες χώρες.
Σε ανάρτησή του στην επίσημη σελίδα του στο Facebook, ο Λάι ανέφερε ότι ελπίζει πως η Κίνα θα αντιμετωπίσει τα γεγονότα της 4ης Ιουνίου πριν από 37 χρόνια, θα αναγνωρίσει την αλήθεια, θα απαλύνει τον πόνο που προκάλεσαν και θα ανοίξει τον δρόμο για συμφιλίωση και διάλογο. Πρόσθεσε ότι μια πραγματικά μεγάλη χώρα δεν θα πρέπει να στηρίζεται τυφλά στη στρατιωτική ισχύ ούτε να υιοθετεί μιλιταριστικές πρακτικές.
Η Κίνα απέρριψε την κριτική. Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Μάο Νινγκ, δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Πεκίνο ότι η κυβέρνηση έχει καταλήξει σε «σαφές συμπέρασμα» για όσα χαρακτηρίζει πολιτική αναταραχή στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Παράλληλα, κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.
Η επέτειος προκάλεσε αντιδράσεις και από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι καμία λογοκρισία δεν μπορεί να διαγράψει τη μνήμη της καταστολής. Σύμφωνα με τον Ρούμπιο, όσοι θυσιάστηκαν υπερασπιζόμενοι τα αναφαίρετα δικαιώματά τους στην ελευθερία της έκφρασης και την ειρηνική συνάθροιση θα δικαιωθούν κάποια ημέρα.
Στην Ταϊπέι, εκατοντάδες άνθρωποι, μεταξύ των οποίων κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ που ζουν στην Ταϊβάν, συμμετείχαν σε αγρυπνία με κεριά για την επέτειο. Οι δημόσιες εκδηλώσεις μνήμης στο Χονγκ Κονγκ έχουν περιοριστεί σημαντικά μετά την επιβολή του νόμου περί εθνικής ασφάλειας το 2020. Η ετήσια αγρυπνία στο Πάρκο Βικτώριας, που κάποτε αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες εκδηλώσεις μνήμης για την Τιενανμέν παγκοσμίως, δεν πραγματοποιείται τα τελευταία χρόνια.
Οι διαδηλώσεις του 1989 ξεκίνησαν ως κίνημα υπό την ηγεσία φοιτητών, οι οποίοι ζητούσαν πολιτικές μεταρρυθμίσεις και μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Στρατιωτικές δυνάμεις εισήλθαν στο κέντρο του Πεκίνου τη νύχτα της 3ης προς την 4η Ιουνίου, εκκαθαρίζοντας τους χώρους διαμαρτυρίας μέσα και γύρω από την Πλατεία Τιενανμέν. Η Κίνα δεν έχει δημοσιεύσει ποτέ πλήρη επίσημο απολογισμό των θυμάτων. Εκτιμήσεις οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αυτοπτών μαρτύρων και ερευνητών κάνουν λόγο για εκατοντάδες έως και πιθανώς χιλιάδες νεκρούς.
Η συζήτηση για τη σφαγή εξακολουθεί να υπόκειται σε αυστηρή λογοκρισία στην ηπειρωτική Κίνα, όπου η επέτειος περνά χωρίς καμία επίσημη εκδήλωση μνήμης.
Το ζήτημα αποτελεί εδώ και δεκαετίες σημείο τριβής στις σχέσεις Ταϊβάν–Κίνας. Προηγούμενοι ηγέτες της Ταϊβάν, μεταξύ των οποίων και η Τσάι Ινγκ-γουέν, αξιοποίησαν επίσης τις επετείους της 4ης Ιουνίου για να ζητήσουν μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τα γεγονότα του 1989.
Ο Λάι, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2024, έχει δηλώσει ότι το μέλλον της Ταϊβάν μπορεί να αποφασιστεί μόνο από τον λαό της. Το Πεκίνο, το οποίο θεωρεί τη δημοκρατικά κυβερνώμενη Ταϊβάν μέρος της επικράτειάς του, έχει χαρακτηρίσει τον πρόεδρο της Ταϊβάν αυτονομιστή και έχει αναστείλει τον επίσημο διάλογο με την κυβέρνησή του.
Οι δύο πλευρές κυβερνώνται χωριστά από το 1949, όταν ο κινεζικός εμφύλιος πόλεμος έληξε με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) να αναλαμβάνει τον έλεγχο της ηπειρωτικής Κίνας και την εθνικιστική κυβέρνηση να υποχωρεί στην Ταϊβάν.
Του James Xu
Με πληροφορίες από το Reuters
