Το κινεζικό καθεστώς αξιοποιεί ολοένα και περισσότερο την τεχνητή νοημοσύνη, εξωτερικούς αναδόχους, οργανώσεις του εξωτερικού και άτομα που στρατολογούνται στις χώρες-στόχους για να καταδιώκει επικριτές του πέρα από τα σύνορα της Κίνας, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιοποιήθηκε στις 15 Ιουλίου.
Η αξιολόγηση του National Endowment for Democracy (NED) συγκεντρώνει υποθέσεις οι οποίες, σύμφωνα με τους συντάκτες της, αποτυπώνουν ένα μοντέλο διεθνικής καταστολής που βασίζεται ολοένα περισσότερο στην ανάθεση δραστηριοτήτων παρακολούθησης, παρενόχλησης και βίας σε τρίτους. Στα παραδείγματα που εξετάζονται περιλαμβάνονται λογαριασμός συνδεόμενος με τις κινεζικές διωκτικές αρχές, κακόβουλο λογισμικό με στόχο Ουιγούρους ακτιβιστές, φερόμενο σχέδιο εναντίον κατοίκου του Λος Άντζελες που είχε επικρίνει δημόσια τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ και επιθέσεις σε διαδηλωτές στο Σαν Φρανσίσκο.
Οι Κάρολαϊν Κοστέλο του Atlantic Council και Γουίλιαμ Νι του NED, που συνυπέγραψαν το κεφάλαιο της έκθεσης για την Κίνα, εκτιμούν ότι οι πρακτικές αυτές μειώνουν την ανάγκη του Πεκίνου να βασίζεται σε εκτεταμένα δίκτυα Κινέζων στελεχών ασφαλείας στο εξωτερικό. Παράλληλα, περιγράφουν την ανάδυση μιας αγοράς διεθνικής καταστολής, στην οποία κυβερνήσεις μπορούν να αναθέτουν, επί πληρωμή, δραστηριότητες παρακολούθησης, παρενόχλησης και βίας σε ψηφιακούς φορείς, εγκληματικά δίκτυα ή πρόσωπα που βρίσκονται ήδη στη χώρα-στόχο.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας, Λιν Τζιαν, απέρριψε τα ευρήματα στις 16 Ιουλίου, κατηγορώντας το NED ότι επιτίθεται στην Κίνα και παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών. Ωστόσο, δεν απάντησε στις επιμέρους υποθέσεις που επικαλείται η έκθεση.
Φερόμενο σχέδιο κατά επικριτή του Σι
Ομοσπονδιακή ποινική δικογραφία, η οποία αποσφραγίστηκε τον Απρίλιο του 2025, υποστηρίζει ότι ένας Κινέζος και ένας Βρετανός υπήκοος καθοδηγούσαν άτομα στις Ηνωμένες Πολιτείες προκειμένου να παρακολουθήσουν και να τραυματίσουν κάτοικο του Λος Άντζελες, ο οποίος είχε ασκήσει δημόσια κριτική στον Σι.
Σύμφωνα με ένορκη κατάθεση πράκτορα του FBI που κατατέθηκε σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Καλιφόρνιας, οι Τσούι Γκουανγκχάι και Τζον Μίλερ στρατολόγησαν άτομα με σκοπό να εμποδίσουν το θύμα να διαδηλώσει κατά την επίσκεψη του Σι στο Σαν Φρανσίσκο, τον Νοέμβριο του 2023. Οι στρατολογηθέντες, ωστόσο, συνεργάζονταν μυστικά με το FBI.
Όπως ανέφεραν οι εισαγγελικές αρχές, οι Τσούι και Μίλερ τους ζήτησαν να εντοπίσουν την κατοικία του θύματος, να τοποθετήσουν συσκευή εντοπισμού στο όχημά του, να σκίσουν τα ελαστικά του, να καταστρέψουν έργα τέχνης που απεικόνιζαν τον Σι και τη σύζυγό του, καθώς και να οργανώσουν επίθεση που θα άφηνε το θύμα ανίκανο να περπατήσει.
Στη δικογραφία αναφέρεται ακόμη ότι ο Μίλερ είχε προηγουμένως οργανώσει διαδήλωση κατά της προέδρου της Ταϊβάν, κατά την επίσκεψή της στο Λος Άντζελες τον Απρίλιο του 2023, προσλαμβάνοντας ηθοποιούς που υποδύονταν τους διαδηλωτές.
Πράκτορας του FBI εκτίμησε ότι ο Τσούι ενεργούσε για λογαριασμό του κινεζικού καθεστώτος και, μέσω του Μίλερ, ανέθετε εργασίες σε άτομα που βρίσκονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι δύο άνδρες αντιμετωπίζουν κατηγορίες για συνωμοσία και διαπολιτειακή καταδίωξη.
Η Κοστέλο και ο Νι επισημαίνουν ότι η χρήση τέτοιων ενδιάμεσων προσώπων επιτρέπει στο Πεκίνο να αποκρύπτει τον ρόλο του, μειώνοντας παράλληλα το κόστος των επιχειρήσεων στο εξωτερικό.
Τεχνητή νοημοσύνη και κακόβουλο λογισμικό
Η OpenAI ανακοίνωσε τον Φεβρουάριο ότι απέκλεισε λογαριασμό ChatGPT ο οποίος συνδεόταν με άτομο που σχετιζόταν με τις κινεζικές διωκτικές αρχές. Ο λογαριασμός χρησιμοποιούνταν για τον σχεδιασμό και την τεκμηρίωση όσων ο διαχειριστής του χαρακτήριζε «ειδικές κυβερνοεπιχειρήσεις», συμπεριλαμβανομένης της προώθησης φιλοκινεζικών μηνυμάτων υπέρ του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (ΚΚΚ) και διαδικτυακών εκστρατειών με στόχο επικριτές του Πεκίνου.
Η χρήση ψηφιακών μέσων δεν περιοριζόταν στις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης. Σε ξεχωριστή έρευνα, το Citizen Lab εντόπισε κακόβουλο λογισμικό που διανεμόταν μέσω λογισμικού επεξεργασίας κειμένου και ορθογραφικού ελέγχου στην ουιγουρική γλώσσα. Τα αλλοιωμένα προγράμματα εγκαθιστούσαν κακόβουλο κώδικα στις συσκευές των χρηστών και στόχευαν ανώτερα στελέχη του Παγκόσμιου Κογκρέσου των Ουιγούρων.
Το Citizen Lab τεκμηρίωσε την υποδομή, τις μεθόδους στόχευσης και τα κακόβουλα αρχεία, χωρίς όμως να κατονομάσει ποιος βρισκόταν πίσω από την επιχείρηση.
Η Κοστέλο και ο Νι εκτιμούν ότι οι υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και το παραβιασμένο λογισμικό επιτρέπουν σε φορείς που συνδέονται με το Πεκίνο να παρακολουθούν στόχους στο εξωτερικό χωρίς να χρειάζεται να αναπτύσσουν αντίστοιχο αριθμό στελεχών ή πληροφοριοδοτών.
Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ έχει περιγράψει τις μεθόδους του κινεζικού καθεστώτος ως συνδυασμό φυσικών και ψηφιακών απειλών, εξαναγκασμού μέσω συγγενών και άλλων ενδιάμεσων προσώπων, τεχνικής κατασκοπείας και ανεξήγητων εξαφανίσεων.
Αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε προειδοποιήσει στο παρελθόν ότι η καταστολή του Πεκίνου επί αμερικανικού εδάφους εγκυμονεί κινδύνους για την εθνική ασφάλεια, επισημαίνοντας ότι οι κινεζικές αρχές εμφανίζονται ολοένα και πιο πρόθυμες να καταδιώκουν αντιφρονούντες, δημοσιογράφους, ακτιβιστές και ανθρώπους που διέφυγαν από διώξεις ακόμη και μετά την άφιξή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Βία και πληρωμένοι διαδηλωτές
Σύμφωνα με έρευνα του Hong Kong Democracy Council και της οργάνωσης Students for a Free Tibet, άτομα που συνδέονται με οργανώσεις προσκείμενες στο ΚΚΚ παρενόχλησαν και επιτέθηκαν σε διαδηλωτές κατά του Πεκίνου κατά την επίσκεψη του Σι στο Σαν Φρανσίσκο, τον Νοέμβριο του 2023.
Οι δύο οργανώσεις εξέτασαν φωτογραφίες, βίντεο και οργανωτικά αρχεία από τις κινητοποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο περιθώριο της συνόδου της Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC). Η έρευνά τους ταυτοποίησε 12 ηγετικά στελέχη οργανώσεων, τις οποίες χαρακτηρίζουν ως επηρεαζόμενες από το ΚΚΚ και οι οποίες συμμετείχαν στις συγκρούσεις.
Η εφημερίδα The Epoch Times είχε μεταδώσει ότι διαδηλωτές από την Κίνα, το Χονγκ Κονγκ, το Θιβέτ και το Ανατολικό Τουρκεστάν δέχθηκαν επιθέσεις, ενώ νομοθετική πρωτοβουλία που κατατέθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων για το περιστατικό ανέφερε ότι Κινέζοι διπλωμάτες είχαν συνδράμει τους δράστες.
Σε ξεχωριστό ρεπορτάζ, η Epoch Times εντόπισε άτομα στη Νέα Υόρκη τα οποία δήλωσαν ότι είχαν πληρωθεί για να συμμετάσχουν σε διαδηλώσεις που αναπαρήγαγαν την προπαγάνδα του ΚΚΚ. Η εφημερίδα έχει επίσης αναφέρει ότι οι κινεζικές πρεσβείες και τα προξενεία αξιοποιούσαν δίκτυα εθελοντών που λειτουργούσαν υπό την εποπτεία τους, τα οποία λειτουργούσαν μέσω οργανώσεων συνδεόμενων με το Ενιαίο Μέτωπο.
Η οργάνωση Safeguard Defenders εκτιμά ότι τα δίκτυα αυτά μπορούν να παρέχουν πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα Κινέζων που ζουν στο εξωτερικό και να διευκολύνουν τις προσπάθειες ελέγχου των κοινοτήτων της διασποράς.
Η Κοστέλο και ο Νι σημειώνουν ότι η αξιοποίηση τοπικά στρατολογημένων ατόμων επιτρέπει σε πρόσωπα χωρίς επίσημη θέση στην κινεζική κυβέρνηση να αναλαμβάνουν επιχειρήσεις καταστολής, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις γνωρίζουν ελάχιστα για το ευρύτερο σχέδιο στο οποίο συμμετέχουν.
Πίεση στο Καζακστάν
Οι συντάκτες της έκθεσης του NED επισημαίνουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες κινεζικές διπλωματικές παρεμβάσεις ενσωματώθηκαν στη νομική διαδικασία άλλης χώρας.
Δικαστήριο του Καζακστάν καταδίκασε 19 ακτιβιστές τον Απρίλιο, έπειτα από διαμαρτυρία τους για την κράτηση οδηγού φορτηγού καζακικής καταγωγής στην επαρχία Σιντζιάνγκ.
Κατά τη διαδήλωση, που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025, οι διαδηλωτές έκαψαν σημαία του κινεζικού καθεστώτος και πορτρέτο του Σι.
Σύμφωνα με στοιχεία που εξέτασε η Epoch Times, το κινεζικό προξενείο στο Αλμάτι απέστειλε την επόμενη ημέρα δύο επιστολές προς το υπουργείο Εξωτερικών του Καζακστάν, στις οποίες ανέφερε ότι η διαμαρτυρία είχε «εξαιρετικά αρνητικό αντίκτυπο» στις διμερείς σχέσεις.
Οι αρχές του Καζακστάν ξεκίνησαν ποινική έρευνα μετά τις επιστολές του κινεζικού προξενείου, οι οποίες αργότερα συμπεριλήφθηκαν στο κατηγορητήριο. Μέχρι τότε, οι ακτιβιστές είχαν βρεθεί αντιμέτωποι με πρόστιμα και σύντομες διοικητικές κρατήσεις.
Έντεκα από τους κατηγορουμένους καταδικάστηκαν σε ποινές κάθειρξης πέντε ετών. Στους υπόλοιπους οκτώ επιβλήθηκε περιορισμός της ελευθερίας τους για χρονικό διάστημα από τέσσερα έτη και οκτώ μήνες έως πέντε έτη.
Τον Ιούνιο, η αστυνομία του Καζακστάν συνέλαβε την αδελφή του ιδρυτή της Atajurt, Σερικζάν Μπιλάς, ο οποίος ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες και δραστηριοποιείται κατά της μεταχείρισης των Ουιγούρων και των εθνοτικών Καζάκων από το Πεκίνο. Ο Μπιλάς δήλωσε στην Epoch Times ότι θεωρεί πως η σύλληψη αποτέλεσε αντίποινα για τη δράση του και πραγματοποιήθηκε υπό κινεζική πίεση.
Καταστολή με χαμηλότερο κόστος
Η Κοστέλο και ο Νι εκτιμούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη, το λογισμικό παρακολούθησης, οι πολιτικές οργανώσεις του εξωτερικού, οι διπλωματικές πιέσεις και η χρήση πληρωμένων ενδιάμεσων προσώπων καθιστούν ευκολότερη την άσκηση διεθνικής καταστολής σε μεγάλη κλίμακα. Το Πεκίνο θα επιδείξει μεγαλύτερη αποφασιστικότητα σε χώρες όπου οι κυβερνήσεις δεν παρέχουν επαρκή προστασία σε απειλούμενους ακτιβιστές ή επιτρέπουν σε ξένους αξιωματούχους να επηρεάζουν τους τοπικούς θεσμούς.
Οι συντάκτες ζητούν αυστηρότερη ποινική δίωξη, στενότερη συνεργασία με τις κοινότητες της διασποράς που βρίσκονται στο στόχαστρο και ισχυρότερες δικλίδες προστασίας απέναντι στην κατάχρηση, από ξένες κυβερνήσεις, της αστυνομίας, της Δικαιοσύνης, των τεχνολογικών πλατφορμών και των χρηματοπιστωτικών συστημάτων.
Η έκθεση δημοσιοποιήθηκε μία ημέρα μετά την κατάθεση διακομματικού νομοσχεδίου από τους γερουσιαστές Άνταμ Σιφ (D-Calif.) και Τζον Κέρτις (R-Utah), το οποίο προβλέπει αύξηση έως και κατά 10 έτη των ποινών για ομοσπονδιακά αδικήματα που σχετίζονται με διεθνική καταστολή, καθώς και την επιβολή πρόσθετου προστίμου έως 100.000 δολαρίων.
Του Arthur Zhang
