Την ώρα που προωθεί στις διεθνείς αγορές ηλεκτρικά οχήματα, μπαταρίες λιθίου, φωτοβολταϊκά πάνελ και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, η Κίνα επιταχύνει παράλληλα την ανάπτυξη αεροπλανοφόρων, πυραύλων που εκτοξεύονται από υποβρύχια, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και ναυτικών δυνάμεων ικανών να επιχειρούν σε μεγάλες αποστάσεις.
Η παράλληλη αυτή επέκταση αντανακλά, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το οικονομικό και πολιτικό σύστημα της χώρας, την προσπάθεια του Πεκίνου να δημιουργήσει ένα παγκόσμιο πλέγμα εμπορίου, τεχνολογίας, υποδομών και στρατιωτικών δυνατοτήτων, σχεδιασμένο όχι μόνο για την οικονομική ανάπτυξη αλλά και για τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό.
Οι πηγές και οι ακαδημαϊκοί που μίλησαν στην εφημερίδα The Epoch Times ζήτησαν να διατηρηθεί η ανωνυμία τους, επικαλούμενοι φόβους αντιποίνων.
Πρόσωπο με γνώση του τρόπου διαμόρφωσης της οικονομικής πολιτικής του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (ΚΚΚ) ανέφερε ότι το κόμμα δεν αντιμετωπίζει πλέον το παγκόσμιο οικονομικό αποτύπωμα της χώρας απλώς ως μέσο ενίσχυσης των εξαγωγών. Αντιθέτως, επιδιώκει να συνδέσει τη μεταποίηση, την τεχνολογία, τα κεφάλαια και τη στρατιωτική ισχύ της Κίνας σε ένα ενιαίο στρατηγικό πλαίσιο.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η ηγεσία του ΚΚΚ θεωρεί ότι έχει σε μεγάλο βαθμό επιτύχει τους στόχους της δεκαετούς πρωτοβουλίας «Made in China 2025» και περνά πλέον στη δεύτερη φάση της στρατηγικής της: τη δημιουργία ενός συστήματος λιγότερο ευάλωτου στις πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης και δυσκολότερου να αποκοπεί από τις διεθνείς οικονομικές ροές.
Πέρα από την επισιτιστική ασφάλεια, την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία και το Ιράν και τις προετοιμασίες για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων ναυτικών αποκλεισμών ή απαγορεύσεων εξαγωγών, το Πεκίνο επιδιώκει, σύμφωνα με την πηγή, να διασφαλίσει ότι η χώρα θα μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και υπό συνθήκες πολέμου, κυρώσεων ή αποκλεισμού.
Η αύξηση των εξαγωγών δεν συνεπάγεται πραγματικό άνοιγμα της αγοράς
Η παγκόσμια εμπορική παρουσία της Κίνας έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Διοίκησης Τελωνείων της Κίνας, τα οποία επικαλείται το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua, οι εξαγωγές της χώρας ανήλθαν στα 11,91 τρισ. γουάν (1,53 τρισ. ευρώ) κατά τους πρώτους πέντε μήνες του έτους, αυξημένες κατά 11,8% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 20,5%, φθάνοντας τα 8,77 τρισ. γουάν (1,13 τρισ. ευρώ), με αποτέλεσμα το εμπορικό πλεόνασμα να διαμορφωθεί σε περίπου 3,14 τρισ. γουάν (402 δισ. ευρώ).
Τον Μάιο, οι κινεζικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 19,4% σε ετήσια βάση, υπερβαίνοντας την άνοδο του 14,1% που είχε καταγραφεί τον Απρίλιο. Το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας πέρυσι πλησίασε τα 1,2 τρισ. δολάρια, ενώ ολοένα μεγαλύτερο μέρος της εξαγωγικής ανάπτυξης προέρχεται πλέον από αγορές εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο, η αυξημένη εξωστρέφεια της Κίνας δεν συνιστά πραγματικό άνοιγμα της οικονομίας της, σύμφωνα με Κινέζο ακαδημαϊκό με γνώση της εσωτερικής λειτουργίας του ΚΚΚ, ο οποίος παρουσιάστηκε με το επώνυμο Χε. Υποστήριξε ότι οι Κινέζοι αξιωματούχοι προβάλλουν επανειλημμένα την έννοια του «θεσμικού ανοίγματος» και ανακοινώνουν την άρση περιορισμών στις ξένες επενδύσεις στη μεταποίηση, όμως το Πεκίνο εξακολουθεί να επιλέγει προσεκτικά ποιες ξένες επενδύσεις θα αποδεχθεί. Η Κίνα προσελκύει κυρίως κεφάλαια που συμβάλλουν στην αναβάθμιση της εγχώριας βιομηχανίας της, προσφέροντας πρόσβαση στην κινεζική αγορά με αντάλλαγμα προηγμένη τεχνολογία και τεχνογνωσία στη διοίκηση επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τον Χε, η διεθνής επέκταση της χώρας πρέπει να ιδωθεί ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που συνδυάζει την οικονομική επιρροή με τη στρατιωτική ισχύ. Η φιλοδοξία του Πεκίνου να ηγηθεί των αναπτυσσόμενων χωρών δεν αποτελεί πλέον τον τελικό του στόχο. Με το επίκεντρο να έχει μετατοπιστεί στο παγκόσμιο εμπόριο, οι βιομηχανικές εξαγωγές, η μίσθωση ξένων λιμένων, η ναυπήγηση πλοίων και αεροπλανοφόρων, καθώς και η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνατοτήτων στο εξωτερικό, πρέπει να εξετάζονται ως στοιχεία μιας ενιαίας στρατηγικής.
Η παγκόσμια βιομηχανική επέκταση ως κρατική στρατηγική
Από το 2022, η διεθνής βιομηχανική επέκταση της Κίνας μετατοπίζεται σταδιακά από την παραδοσιακή μεταποίηση χαμηλού κόστους σε κλάδους υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Τα ηλεκτρικά οχήματα, οι μπαταρίες λιθίου και τα φωτοβολταϊκά πάνελ έχουν εξελιχθεί σε βασικούς μοχλούς της αύξησης των κινεζικών εξαγωγών. Παράλληλα, κινεζικές επιχειρήσεις επεκτείνουν εργοστάσια, κέντρα δεδομένων και δίκτυα εφοδιασμού στη Νοτιοανατολική Ασία, στη Μέση Ανατολή και στη Λατινική Αμερική, ενώ αυξάνουν τις επενδύσεις τους σε αναδυόμενες τεχνολογίες.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Κίνας, οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη αντιστοιχούσαν στο 2,69% του ΑΕΠ το 2024. Παράλληλα, η κρατική εφημερίδα People’s Daily ανέφερε ότι οι χρήστες εφαρμογών παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης στη χώρα έφθασαν τα 515 εκατομμύρια έως τον Ιούνιο του 2025, αυξημένοι κατά 266 εκατομμύρια μέσα σε έξι μήνες.
Κινέζος ακαδημαϊκός με έδρα τη Γερμανία, ο οποίος παρουσιάστηκε με το επώνυμο Λι, δήλωσε στην Epoch Times ότι η στρατηγική διεθνούς επέκτασης της κινεζικής βιομηχανίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους στόχους του κράτους. Πολλές κινεζικές επιχειρήσεις που επεκτείνονται στο εξωτερικό αποτελούν μέρος μιας εθνικής στρατηγικής και συνοδεύονται από τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τον εξοπλισμό, τα συστήματα διοίκησης και τα δίκτυα χρηματοοικονομικών διακανονισμών.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι στην Κίνα η διάκριση μεταξύ ιδιωτικών και κρατικών επιχειρήσεων είναι συχνά δυσδιάκριτη. Ανέφερε ότι αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν τις κινεζικές εταιρείες ως πραγματικά ιδιωτικές, χωρίς να κατανοούν πλήρως τον τρόπο λειτουργίας του ΚΚΚ.
Η στρατιωτική επέκταση συνοδεύει την οικονομική ώθηση
Παράλληλα με τη διεύρυνση της οικονομικής της παρουσίας, η Κίνα συνεχίζει να ενισχύει τις στρατιωτικές της δυνατότητες σε παγκόσμιο επίπεδο.
Πρόσωπο από τους κόλπους του κινεζικού στρατού δήλωσε στην Epoch Times ότι ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΛΑΣ) έχει εντείνει τα τελευταία χρόνια τις ναυτικές ασκήσεις μεγάλων αποστάσεων, τις πυραυλικές δοκιμές και τις αναπτύξεις στόλων. Οι επιχειρήσεις αυτές αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στη δοκιμή των αντιδράσεων χωρών όπως η Ιαπωνία, η Αυστραλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ παράλληλα ενισχύουν την ικανότητα της Κίνας να επιχειρεί πέρα από την πρώτη νησιωτική αλυσίδα — τη στρατηγική ζώνη που εκτείνεται από την Ιαπωνία έως τις Φιλιππίνες, περνώντας από την Ταϊβάν.
Η ανάπτυξη κινεζικών ναυτικών δυνάμεων στο εξωτερικό αποσκοπεί επίσης στη δοκιμή του συντονισμού αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων, της εμβέλειας των πυραύλων και των δυνατοτήτων υλικοτεχνικής υποστήριξης. Αναφερόμενη στη συνοριακή σύγκρουση μεταξύ Κίνας και Ινδίας το 2020, η ίδια πηγή υποστήριξε ότι ανέδειξε σημαντικές αδυναμίες στην επιμελητεία του κινεζικού στρατού, την οποία χαρακτήρισε μία από τις μεγαλύτερες αδυναμίες του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού.
Παρά τις προσπάθειες του Πεκίνου να ενοποιήσει την οικονομική και τη στρατιωτική ισχύ, ένας ακόμη Κινέζος ακαδημαϊκός εκτίμησε ότι οι εσωτερικές οικονομικές προκλήσεις ενδέχεται να περιορίσουν την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής. Ο ακαδημαϊκός, με έδρα την επαρχία Φουτζιάν, δήλωσε στην Epoch Times ότι η Κίνα αντιμετωπίζει σημαντικές εσωτερικές πιέσεις, όπως η ασθενής καταναλωτική ζήτηση, τα άλυτα προβλήματα χρέους στον κλάδο των ακινήτων και η επιβαρυμένη δημοσιονομική κατάσταση των τοπικών κυβερνήσεων.
Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, το Πεκίνο επιχειρεί να διοχετεύσει στο εξωτερικό την πλεονάζουσα βιομηχανική παραγωγική ικανότητα της χώρας, στηρίζοντας με αυτόν τον τρόπο την εγχώρια μεταποίηση. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η προσέγγιση αυτή ενδέχεται να οξύνει περαιτέρω τις εντάσεις με τις δυτικές οικονομίες.
Καταλήγοντας, εκτίμησε ότι η οικοδόμηση ενός παγκόσμιου οικονομικού και στρατιωτικού συστήματος αποτελεί τη στρατηγική απάντηση του ΚΚΚ στην οικονομική επιβράδυνση, τους τεχνολογικούς περιορισμούς και τις γεωπολιτικές πιέσεις. Σημείωσε, ωστόσο, ότι η στρατηγική αυτή παραβλέπει τις εσωτερικές οικονομικές ευπάθειες της Κίνας και ότι η επιδίωξη διεύρυνσης της επιρροής της μέσω του Παγκόσμιου Νότου δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την επέκταση της παρουσίας της στο εξωτερικό.
