Οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν από τις 24 Ιουλίου νέους δασμούς, με συντελεστές από 10% έως 12,5%, στις εισαγωγές από περισσότερους από 60 εμπορικούς εταίρους. Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι οι χώρες και οι οικονομίες που επηρεάζονται — μεταξύ των οποίων και η Ευρωπαϊκή Ένωση — δεν εφαρμόζουν αποτελεσματικά τις απαγορεύσεις για την καταναγκαστική εργασία, με αποτέλεσμα προϊόντα που παράγονται υπό τέτοιες συνθήκες να εισέρχονται στις αμερικανικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Τα μέτρα τέθηκαν σε ισχύ μετά τη λήξη, τα μεσάνυχτα, των προσωρινών οριζόντιων δασμών 10%. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη προσπάθεια του Λευκού Οίκου να επιβάλει οριζόντιους δασμούς διεθνώς μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου τον Φεβρουάριο, με την οποία κρίθηκε ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε υπερβεί τις εξουσίες του επιβάλλοντας τους προηγούμενους παγκόσμιους δασμούς.
Μετά την απόφαση, ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η κυβέρνησή του θα αναζητούσε εναλλακτικές νομικές οδούς για την επιβολή δασμών στο διεθνές εμπόριο. Λίγο αργότερα επέβαλε οριζόντιους δασμούς 10%, επικαλούμενος το άρθρο 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974, το οποίο αφορά κρίσεις στο ισοζύγιο πληρωμών. Η διάρκεια ισχύος των δασμών αυτών περιοριζόταν από τον νόμο σε 150 ημέρες και, μετά τη λήξη τους, τη θέση τους πήραν τα νέα μέτρα.
Η νομική βάση και οι εξαιρέσεις
Οι νέοι δασμοί βασίζονται επίσης στον Νόμο περί Εμπορίου του 1974, αυτή τη φορά στο άρθρο 301, το οποίο η κυβέρνηση χρησιμοποιεί για να αντιμετωπίσει ζητήματα που συνδέονται με την καταναγκαστική εργασία. Σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, καλύπτουν σχεδόν όλες τις εισαγωγές στις Ηνωμένες Πολιτείες, προβλέποντας ωστόσο πολυάριθμες εξαιρέσεις.
Από τα μέτρα εξαιρούνται βασικά αγαθά, όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τα λιπάσματα και τα τρόφιμα, καθώς και προϊόντα που υπάγονται στο άρθρο 232 του Νόμου περί Επέκτασης του Εμπορίου. Η διάταξη αυτή διέπει τους δασμούς που επιβάλλονται για λόγους εθνικής ασφάλειας σε προϊόντα όπως τα αυτοκίνητα, ο χάλυβας, το αλουμίνιο και ο χαλκός. Εξαιρούνται επίσης τα εμρεύματα που πληρούν τους όρους της Συμφωνίας Ηνωμένων Πολιτειών–Μεξικού–Καναδά.
Σε τηλεδιάσκεψη με δημοσιογράφους, ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ απέρριψε την εκτίμηση ότι οι δασμοί που συνδέονται με την καταναγκαστική εργασία αποτελούν απλώς άμεση αντικατάσταση των προηγούμενων, παρότι τέθηκαν σε ισχύ σχεδόν ταυτόχρονα με τη λήξη τους και προβλέπουν παρόμοιους συντελεστές.
Ο αξιωματούχος υποστήριξε ότι τα νέα μέτρα είναι αναγκαία, επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόζουν συγκριτικά αυστηρότερες απαγορεύσεις στις εισαγωγές προϊόντων που έχουν παραχθεί με καταναγκαστική εργασία. Όπως ανέφερε, οι ασθενέστερες απαγορεύσεις άλλων χωρών τους προσφέρουν αθέμιτο πλεονέκτημα στο παγκόσμιο εμπόριο. Πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ ανταποκρίνεται στις εκκλήσεις τόσο των Ρεπουμπλικανών όσο και των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο για την εξάλειψη της καταναγκαστικής εργασίας παγκοσμίως.
Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις από εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίοι υπερασπίστηκαν το εργασιακό και νομικό πλαίσιο των χωρών τους, απέρριψαν τις αμερικανικές αιτιάσεις και παρουσίασαν τις επόμενες κινήσεις τους.
Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η ύπατη εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Κάγια Κάλας, αμφισβήτησε την αιτιολόγηση της απόφασης κατά τη διάρκεια των συναντήσεων της Ένωσης Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), στις 24 Ιουλίου στη Μανίλα. Επισήμανε ότι οι αμερικανικές αιτιάσεις δεν ευσταθούν στην περίπτωση της ΕΕ, καθώς η ευρωπαϊκή εργατική νομοθεσία προβλέπει άδεια μετ’ αποδοχών και πολύ καλές συνθήκες εργασίας, σε αντίθεση, όπως σημείωσε, με όσα ισχύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Κάλας ανέφερε επίσης ότι η ΕΕ είχε τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε βάσει της εμπορικής συμφωνίας με την Ουάσιγκτον, η οποία επιτεύχθηκε τον Ιούλιο του 2025. Χαρακτήρισε τους δασμούς αρνητική έκπληξη, επισημαίνοντας ότι η συμφωνία δεν τηρείται. Τα μέτρα επιβλήθηκαν λίγο περισσότερο από έναν μήνα αφότου οι νομοθέτες της ΕΕ ενέκριναν, στις 16 Ιουνίου, νομοθεσία για την εφαρμογή βασικών τμημάτων της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ.
Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο
Η Ελβετία απέρριψε επίσης την αμερικανική αιτιολόγηση, δηλώνοντας παράλληλα ότι παραμένει προσηλωμένη στις διαπραγματεύσεις για μια ευρύτερη εμπορική συμφωνία με την Ουάσιγκτον. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 24 Ιουλίου, το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών, Παιδείας και Έρευνας ανέφερε ότι έλαβε γνώση του πρόσθετου αμερικανικού δασμού, ύψους έως 12,5%, στις ελβετικές εισαγωγές, προσθέτοντας ότι το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο απορρίπτει τις κατηγορίες στις οποίες βασίζεται η αμερικανική έρευνα για την καταναγκαστική εργασία.
Οι δύο χώρες συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις για μια ευρύτερη εμπορική συμφωνία, μετά την επιβολή από τις Ηνωμένες Πολιτείες δασμού 39% στις ελβετικές εισαγωγές το 2025. Ο συντελεστής μειώθηκε αργότερα στο 15%, βάσει συμφωνίας-πλαισίου που επιτεύχθηκε τον Νοέμβριο του ίδιου έτους.
Το ελβετικό υπουργείο επισήμανε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν, με τον τρόπο αυτό, να τηρούν την κοινή δήλωση της 14ης Νοεμβρίου 2025, η οποία καθόριζε ανώτατο δασμολογικό συντελεστή 15% για τα περισσότερα ελβετικά προϊόντα. Τις αμερικανικές κατηγορίες αμφισβήτησε και η ελβετική επιχειρηματική ένωση Economiesuisse, η οποία ανέφερε σε ανακοίνωσή της στις 24 Ιουλίου ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν πως οι ελβετικές αλυσίδες εφοδιασμού χρησιμοποιούνται για τη διοχέτευση στην αμερικανική αγορά προϊόντων που έχουν παραχθεί με καταναγκαστική εργασία.
Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης ανέφερε σε δήλωση που απέστειλε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στην εφημερίδα The Epoch Times στις 24 Ιουλίου ότι η Ντάουνινγκ Στριτ αντιμετωπίζει με μεγάλη σοβαρότητα το ζήτημα της καταναγκαστικής εργασίας και εργάζεται ώστε να διασφαλίσει ότι οι επιχειρήσεις δεν εμπλέκονται σε τέτοιες πρακτικές ή σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Πρόσθεσε ότι ο δασμολογικός συντελεστής για το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει στο 10% και ότι εξακολουθεί να ισχύει η προνομιακή πρόσβαση που εξασφαλίστηκε βάσει της συμφωνίας της χώρας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Καναδάς και Αυστραλία
Ο Καναδός υπουργός Εμπορίου, Ντόμινικ ΛεΜπλαν, ανέφερε σε δήλωσή του στις 23 Ιουλίου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν προηγουμένως γνωστοποιήσει πως θα αντικαθιστούσαν τους ισχύοντες βασικούς δασμούς πριν από τη λήξη τους. Επισήμανε ότι ο Καναδάς θα εξακολουθήσει να υπόκειται σε δασμό 10%, αντί του συντελεστή 12,5% που εφαρμόζεται στις περισσότερες οικονομίες τις οποίες αφορούν τα μέτρα.
Ο ΛεΜπλαν δήλωσε ότι ο Καναδάς συμμερίζεται τον στόχο των Ηνωμένων Πολιτειών να εμποδίσουν την είσοδο προϊόντων που έχουν παραχθεί με καταναγκαστική εργασία στις αλυσίδες εφοδιασμού και ότι έχει ενισχύσει το νομικό του πλαίσιο για την καταπολέμηση της πρακτικής αυτής. Πρόσθεσε ότι η Οτάβα θα συνεχίσει τις επαφές με την Ουάσιγκτον προς αμοιβαίο όφελος των πολιτών των δύο χωρών.
Ο Αυστραλός υπουργός Εμπορίου, Ντον Φάρελ, δήλωσε στις 24 Ιουλίου ότι η Καμπέρα απογοητεύθηκε από την αύξηση των δασμών και απέρριψε την αμερικανική αιτιολόγηση. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Αδελαΐδα, ανέφερε ότι η Αυστραλία δεν θεωρεί δικαιολογημένη την απόφαση, αντιμετωπίζει με σοβαρότητα το ζήτημα της σύγχρονης δουλείας και θα συνεχίσει να πιέζει τις Ηνωμένες Πολιτείες για την κατάργηση όλων των δασμών στα αυστραλιανά προϊόντα.
Βραζιλία και Κίνα
Η κυβέρνηση της Βραζιλίας ανέφερε σε δήλωσή της στις 23 Ιουλίου ότι απορρίπτει την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να επιβάλουν δασμό 12,5% στα βραζιλιάνικα προϊόντα βάσει του άρθρου 301. Χαρακτήρισε τους δασμούς εντελώς αυθαίρετους και αδικαιολόγητους και ανακοίνωσε ότι θα κινήσει αμέσως τις προβλεπόμενες διαδικασίες βάσει του βραζιλιάνικου Νόμου περί Αμοιβαιότητας, καθώς και ότι θα προσφύγει στον μηχανισμό επίλυσης διαφορών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Η Κίνα επανέλαβε την πάγια αντίθεσή της στους μονομερείς δασμούς μετά την ανακοίνωση των νέων μέτρων. Κατά την τακτική ενημέρωση των δημοσιογράφων στις 23 Ιουλίου, ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Τζιάν, δήλωσε ότι το Πεκίνο αντιτίθεται σε κάθε μορφή μονομερών δασμών και προειδοποίησε ότι οι δασμολογικοί και εμπορικοί πόλεμοι δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντα κανενός από τα εμπλεκόμενα μέρη.
Ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ αναμένεται να συναντηθεί με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κατά την επίσκεψή του στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 24 Σεπτεμβρίου.
Των Joseph Lord και Evgenia Filimianova
Με πληροφορίες από Reuters και Associated Press
