Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στις 21 Ιουλίου ότι η Ουάσιγκτον θα αναλάβει δράση, εάν η υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση των Χούθι στην Υεμένη επιχειρήσει να αποκλείσει το Στενό Μπαμπ Ελ Μαντέμπ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς της Ερυθράς Θάλασσας.
Οι Χούθι ανακοίνωσαν στις 20 Ιουλίου την άμεση επιβολή ναυτικού εμπάργκο κατά της Σαουδικής Αραβίας, ως απάντηση σε επίθεση που έπληξε το Διεθνές Αεροδρόμιο της Σαναά και στον αποκλεισμό που, όπως υποστηρίζουν, έχει επιβληθεί στην Υεμένη. Η ανακοίνωση, η οποία δημοσιοποιήθηκε μέσω του κρατικού πρακτορείου ειδήσεων SABA της Υεμένης, δεν διευκρίνιζε τι ακριβώς θα περιλαμβάνει το εμπάργκο.
Ο Νασρουντίν Άμερ, αναπληρωτής επικεφαλής του γραφείου Τύπου των Χούθι, δήλωσε ότι το Στενό Μπαμπ Ελ Μαντέμπ θα κλείσει για τη Σαουδική Αραβία, ως απάντηση σε αυτό που χαρακτήρισε «έντεκα χρόνια άδικου σαουδαραβικού αποκλεισμού και επιθετικότητας». Το ελεγχόμενο από τους Χούθι πρακτορείο SABA ανέφερε το πρωί της Τρίτης ότι έξι πλοία αναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία μετά την «επιβολή απαγόρευσης της ναυσιπλοΐας».
Η προειδοποίηση του Τραμπ
Ο Τραμπ ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο αποκλεισμού κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον πρόεδρο του Λιβάνου Τζόζεφ Αούν στο Οβάλ Γραφείο, στις 21 Ιουλίου. Απάντησε ότι μέχρι στιγμής ο αποκλεισμός δεν έχει πραγματοποιηθεί, αλλά ενδέχεται να συμβεί, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τέτοιες καταστάσεις.
Ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε ότι η Ουάσιγκτον είχε αναλάβει δράση κατά των Χούθι και στο παρελθόν και ότι, μετά τις αρχικές αμερικανικές επιχειρήσεις εναντίον τους, δεν είχαν προκύψει προβλήματα μεταξύ των δύο πλευρών για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμη και κατά τη διάρκεια της παρούσας σύγκρουσης. Επισήμανε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν διεξαγάγει επί περίπου 45 ημέρες μια ιδιαίτερα ισχυρή στρατιωτική επιχείρηση κατά της οργάνωσης και επανέλαβε ότι, εάν επιχειρηθεί ο αποκλεισμός του Μπαμπ Ελ Μαντέμπ, η χώρα του θα αναλάβει την απαιτούμενη δράση.
Το Στενό Μπαμπ Ελ Μαντέμπ συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και, μέσω αυτού, με τον Ινδικό Ωκεανό. Αποτελεί κομβικό σημείο διέλευσης για το παγκόσμιο εμπόριο, καθώς περίπου το 12% των διεθνών εμπορευματικών ροών διέρχεται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό. Κοντά στο στενό βρίσκονται το Τζιμπουτί, όπου λειτουργεί αμερικανική στρατιωτική βάση, και η Ερυθραία, ενώ νοτιότερα βρίσκεται η Σομαλία.
Οι απειλές των Χούθι και η αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας
Η στρατιωτική πτέρυγα των Χούθι υποστήριξε ότι ο λαός της Υεμένης έχει το δικαίωμα να απαντήσει «στον αποκλεισμό με αποκλεισμό» και «σε κάθε κλιμάκωση με αντίστοιχη κλιμάκωση», καθιερώνοντας αυτήν την αρχή ως βάση της αντίδρασής της. Προειδοποίησε επίσης ότι οποιαδήποτε «απερίσκεπτη ενέργεια του παράτολμου σαουδαραβικού εχθρού» και οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση θα αντιμετωπιστούν με ευρεία και αποφασιστική απάντηση.
Η Σαουδική Αραβία ηγείται συνασπισμού που μάχεται κατά των Χούθι στην Υεμένη και το 2015 είχε επιβάλει αεροπορικό και ναυτικό αποκλεισμό στη χώρα. Η νέα ένταση ακολούθησε σφοδρή ανταλλαγή πυρών μεταξύ των Χούθι και του υπό τη Σαουδική Αραβία συνασπισμού, κατά την οποία επλήγησαν το Διεθνές Αεροδρόμιο της Σαναά και το αεροδρόμιο της Άμπχα στη Σαουδική Αραβία, απειλώντας την εκεχειρία που βρίσκεται σε ισχύ από το 2022.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσαν ότι θα λάβουν μέτρα προκειμένου να διατηρήσουν ανοικτό το Στενό Μπαμπ Ελ Μαντέμπ. Ο υποστράτηγος Τούρκι Αλ Μάλκι, εκπρόσωπός τους, δήλωσε ότι κάθε απειλή των Χούθι κατά διερχόμενων πλοίων θα αντιμετωπιστεί άμεσα και αποφασιστικά, καθώς τέτοιες ενέργειες συνιστούν κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και εμπίπτουν στην κατηγορία της θαλάσσιας πειρατείας.
Οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και η επιχείρηση «Rough Rider»
Η απειλή αποκλεισμού διατυπώθηκε μετά τις επανειλημμένες επιθέσεις των Χούθι εναντίον πλοίων διεθνών συμφερόντων στην Ερυθρά Θάλασσα, με αφορμή τον πόλεμο μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας. Περισσότερα από 100 πλοία αποτέλεσαν στόχο της οργάνωσης, η οποία επικεντρώνει μεγάλο μέρος των απειλών και των επιχειρήσεών της στη θαλάσσια περιοχή του Μπαμπ Ελ Μαντέμπ.
Σε απάντηση στις επιθέσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο εξαπέλυσαν το 2024 και το 2025 αεροπορικές επιδρομές εναντίον στόχων των Χούθι στην Υεμένη. Το αμερικανικό υπουργείο Πολέμου είχε επιβεβαιώσει ότι, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Rough Rider», οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έπληξαν περισσότερους από 1.000 στόχους, με σκοπό να περιορίσουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες της οργάνωσης. Σύμφωνα με το Πεντάγωνο, μεταξύ των στόχων βρίσκονταν υψηλόβαθμα στελέχη των Χούθι αρμόδια για τα πυραυλικά συστήματα και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της οργάνωσης.
Η επιχείρηση άρχισε τον Μάρτιο του 2025 και ολοκληρώθηκε τον Μάιο του ίδιου έτους, όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε, κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϋ, ότι θα προχωρούσε σε κατάπαυση του πυρός με τους Χούθι, έπειτα από συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του Ομάν.
Οι Χούθι διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον αποκαλούμενο «Άξονα της Αντίστασης» του Ιράν, μια χαλαρή συμμαχία οργανώσεων που εκπαιδεύονται και εξοπλίζονται από τις ένοπλες δυνάμεις του ιρανικού καθεστώτος. Στο δίκτυο αυτό συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Χούθι στην Υεμένη, η Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, καθώς και παραστρατιωτικές οργανώσεις στο Ιράν και στο Ιράκ.
Παρότι οι Χούθι διέθεταν στο παρελθόν μεγάλο απόθεμα μη επανδρωμένων αεροσκαφών, μέλη της οργάνωσης ανέφεραν ότι αυτό εξαντλείται εξαιτίας των επιθέσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο πόλεμος μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει επίσης διαταράξει τη ροή όπλων προς την οργάνωση.
Κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν
Η απειλή των Χούθι διατυπώθηκε έπειτα από την ανακοίνωση του Ιράν, νωρίτερα τον Ιούλιο, ότι τα Στενά του Ορμούζ είχαν κλείσει. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ απάντησε άμεσα ότι το Ιράν δεν ελέγχει τα στενά και ανέφερε ότι ο αμερικανικός στρατός πραγματοποιούσε επί δέκα συνεχόμενες ημέρες πλήγματα κατά της χώρας, με σκοπό να περιορίσει την ικανότητά της να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Οι νέες αμερικανικές επιθέσεις άρχισαν αφού το Ιράν έπληξε πλοία που επιχειρούσαν να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ, τερματίζοντας ουσιαστικά μια ειρηνευτική συμφωνία που είχε διαρκέσει αρκετές εβδομάδες και είχε τεθεί σε εφαρμογή βάσει μνημονίου κατανόησης που είχαν υπογράψει οι δύο χώρες.
Ο αμερικανικός στρατός επιβεβαίωσε τη Δευτέρα ότι εξαπέλυσε για ένατη συνεχόμενη νύχτα αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν. Είχε προηγηθεί η ανακοίνωση του θανάτου ενός ακόμη Αμερικανού στρατιωτικού, ο οποίος σκοτώθηκε στο Ιράκ κατά την ελεγχόμενη πυροδότηση ιρανικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους που είχε καταρριφθεί. Το Ιράν απάντησε εξαπολύοντας επιθέσεις κατά του Μπαχρέιν και του Κουβέιτ.
Κατά τις νέες ανταλλαγές πυρών, οι οποίες διανύουν πλέον τη δεύτερη εβδομάδα τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλήξει γέφυρες και εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης στο Ιράν, καθώς και μια πόλη όπου εκτιμάται ότι βρίσκονται υπόγειες πυραυλικές βάσεις, καθώς η σύγκρουση συνεχίζει να κλιμακώνεται.
Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε επίσης τη Δευτέρα τα στοιχεία δύο στρατιωτικών που σκοτώθηκαν την Παρασκευή στην Ιορδανία, ενώ συμμετείχαν στην άμυνα κατά ιρανικών επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Πρόκειται για τη 19χρονη οπλίτη Ιζαμπέλα Γκονζάλες, από το Κάρολτον του Τέξας, και τον 25χρονο υπολοχαγό Τάιλερ Τζέιμς Φίχαν, από την Έουα Μπιτς της Χαβάης. Από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, 17 μέλη των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ έχουν σκοτωθεί στη σύγκρουση.
Η επανέναρξη των εχθροπραξιών έχει οδηγήσει σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου και της βενζίνης, αντιστρέφοντας την πτωτική πορεία που είχε αρχίσει μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός τον Απρίλιο. Σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Ένωσης Αυτοκινήτου, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης βενζίνης αυξήθηκε τη Δευτέρα κατά περίπου ένα σεντ, φθάνοντας κατά μέσο όρο τα 4 δολάρια ανά γαλόνι.
Των Jack Phillips και Timothy Frudd
Με πληροφορίες από το Associated Press
