Στις 27 Ιανουαρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία κατέληξαν σε μια ιστορική Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου (FTA), τη μεγαλύτερη που έχει συναφθεί ποτέ μεταξύ των δύο πλευρών. Αν και η συμφωνία δεν συνιστά άμεση παράκαμψη του συστήματος SWIFT, περιλαμβάνει κρίσιμες ρυθμίσεις που επηρεάζουν ουσιαστικά τη μελλοντική δομή των διεθνών πληρωμών.
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η διασύνδεση των υποδομών πληρωμών των δύο οικονομιών. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη συμφωνήσει στη σύνδεση του συστήματος άμεσου διακανονισμού TARGET Instant Payment Settlement με το Ενοποιημένο Σύστημα Πληρωμών της Ινδίας (UPI), ανοίγοντας τον δρόμο για ταχύτερες και χαμηλότερου κόστους διασυνοριακές συναλλαγές χωρίς την αποκλειστική διαμεσολάβηση του SWIFT. Παράλληλα, η συμφωνία προβλέπει ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα του fintech, με έμφαση στη ρυθμιστική συμμόρφωση, την τεχνητή νοημοσύνη και τη μελλοντική διασύνδεση ή συνύπαρξη κεντρικών ψηφιακών νομισμάτων.
Η Ινδία, στο μεταξύ, υλοποιεί μια ευρύτερη στρατηγική διαφοροποίησης από το SWIFT. Η Κεντρική Τράπεζα της χώρας έχει ήδη προχωρήσει σε πιλοτικές εφαρμογές της ψηφιακής ρουπίας τόσο σε χονδρικό (e₹-W) όσο και σε λιανικό επίπεδο (e₹-R), με στόχο τον αποδοτικότερο ενδοτραπεζικό διακανονισμό. Παράλληλα, η Ινδία συμμετέχει ενεργά σε πολυμερή σχήματα των BRICS, όπως το mBridge και το υπό διαμόρφωση σύστημα BRICS Pay, τα οποία στοχεύουν στη διευκόλυνση διασυνοριακών εμπορικών πληρωμών και στη σταδιακή μείωση της εξάρτησης από τις παραδοσιακές δυτικές υποδομές.
Ωστόσο, η στρατηγική αυτή δεν αποσκοπεί σε απομάκρυνση από το κανονιστικό πλαίσιο. Η Ινδία υπογραμμίζει ότι κάθε νέα υποδομή πληρωμών οφείλει να διατηρεί αυστηρούς μηχανισμούς συμμόρφωσης, πλήρη ιχνηλασιμότητα των συναλλαγών και ευθυγράμμιση με τα διεθνή πρότυπα ISO 20022. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια προσέγγιση «αποσύνδεσης από το SWIFT χωρίς αποσύνδεση από τη συμμόρφωση».
Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης προβλέπει την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων τον Ιανουάριο του 2026, την υπογραφή της συμφωνίας εντός του ίδιου έτους μετά από νομική αναθεώρηση διάρκειας περίπου πέντε έως έξι μηνών και την έναρξη ισχύος της από το 2027, με σταδιακή εφαρμογή των μειώσεων δασμών και των θεσμικών ρυθμίσεων.
Οι εξελίξεις αυτές δεν καταργούν το SWIFT, αλλά δημιουργούν εναλλακτικές διαδρομές πληρωμών, μειώνουν το κόστος και τον χρόνο διακανονισμού και ενισχύουν τη γεωστρατηγική αυτονομία τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και της Ινδίας σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων. Ταυτόχρονα, οι νέες υποδομές παραμένουν πλήρως ευθυγραμμισμένες με τους κανόνες κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, εντασσόμενες σε μια ευρύτερη παγκόσμια τάση περιορισμού της εξάρτησης από τα αμερικανικά χρηματοπιστωτικά συστήματα μέσω νόμιμων και θεσμικά κατοχυρωμένων διαύλων.
