Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκανε στις 23 Ιουνίου ένα σημαντικό βήμα προς την υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ, καθώς η Επιτροπή Οικονομικών ενέκρινε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για την εισαγωγή ψηφιακού νομίσματος κεντρικής τράπεζας (CBDC).
Σύμφωνα με το σχέδιο κανονισμού, η εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ θα «μειώσει την υπερβολική εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους, καθιστώντας το πανευρωπαϊκό μέσο πληρωμών, και θα οδηγήσει το ενιαίο νόμισμα στην ψηφιακή εποχή, δίνοντας στους πολίτες της Ένωσης τη δυνατότητα να επιλέγουν να πραγματοποιούν τις καθημερινές συναλλαγές τους με χρήμα της κεντρικής τράπεζας».
Το προτεινόμενο ψηφιακό νόμισμα θα λειτουργεί ως ηλεκτρονικό πορτοφόλι με την εγγύηση της ΕΚΤ, το οποίο θα προσφέρεται μέσω τραπεζών ή εταιρειών χρηματοοικονομικής τεχνολογίας και θα είναι διαθέσιμο σε όλους τους κατοίκους της ευρωζώνης για πληρωμές τόσο μέσω διαδικτύου όσο και με φυσική παρουσία. Το πορτοφόλι θα υπόκειται σε ανώτατο όριο διακράτησης, το οποίο δεν έχει ακόμη καθοριστεί.
Ο εισηγητής της νομοθετικής διαδικασίας, Ισπανός ευρωβουλευτής και οικονομολόγος Φερνάντο Ναβαρέτε Ρόχας, δήλωσε ότι η δέσμη μέτρων για το ενιαίο νόμισμα προστατεύει την ελευθερία των πολιτών να επιλέγουν τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούν τις πληρωμές τους.
Σύμφωνα με τον Ρόχας, ενισχύεται η πρόσβαση στα μετρητά και η αποδοχή τους, ενώ παράλληλα το χρήμα της κεντρικής τράπεζας καθίσταται διαθέσιμο και σε ψηφιακή μορφή. Τόνισε ακόμη ότι το ψηφιακό ευρώ θα συμπληρώνει και δεν θα αντικαταστήσει ποτέ τα μετρητά, επισημαίνοντας πως κανείς δεν θα πρέπει να εξαναγκάζεται να εγκαταλείψει τη χρήση τους ούτε να στερείται μιας ασφαλούς, ανθεκτικής και πραγματικά ευρωπαϊκής ψηφιακής επιλογής πληρωμών.
Ο Ρόχας υποστήριξε επίσης ότι η συμφωνία διασφαλίζει πως η προστασία της ιδιωτικότητας θα αποτελεί ενσωματωμένο χαρακτηριστικό του ψηφιακού ευρώ από την πρώτη στιγμή. Όπως είπε, οι Ευρωπαίοι θα αποκτήσουν μια ασφαλή ψηφιακή επιλογή πληρωμών, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο τόσο των χρημάτων όσο και των προσωπικών τους δεδομένων.
Οι διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να ξεκινήσουν τον επόμενο μήνα, με στόχο την οριστική έγκριση του κανονισμού έως το τέλος του έτους, εκτός εάν διατυπωθεί αντίρρηση κατά τη συνεδρίαση της ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έχει προγραμματιστεί επίσης για τον επόμενο μήνα.
Η Επιτροπή Οικονομικών ενέκρινε τη θέση της με 43 ψήφους υπέρ, 14 κατά και μία αποχή.
Ο Ζίγκμπερτ Φρανκ Ντρόεζε, μέλος της δεξιάς πολιτικής ομάδας «Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δήλωσε ότι η πολιτική του ομάδα καταψήφισε την πρόταση.
Αντιδράσεις του τραπεζικού κλάδου
Η έγκριση του σχεδίου κανονισμού έρχεται έπειτα από τρία χρόνια διαβουλεύσεων μεταξύ της ΕΚΤ και του τραπεζικού κλάδου, καθώς οι τράπεζες είχαν εκφράσει ανησυχίες για πιθανές εκροές καταθέσεων και απώλειες εσόδων.
Μελέτη της PwC το 2025, η οποία εκπονήθηκε το 2025 για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ομοσπονδίας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συνεταιριστικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Ομάδας Ταμιευτηρίων και Τραπεζών Λιανικής, εκτίμησε ότι το κόστος εφαρμογής του ψηφιακού ευρώ για τις τράπεζες της ευρωζώνης θα μπορούσε να ανέλθει σε περίπου 18 δισεκατομμύρια ευρώ κατά τα πρώτα χρόνια, ενώ σε ορισμένα σενάρια θα μπορούσε να φθάσει έως και τα 30 δισεκατομμύρια ευρώ.
Μεταξύ των βασικών ανησυχιών ήταν η προσαρμογή των πληροφοριακών συστημάτων για τη μεταφορά κεφαλαίων προς και από τα ψηφιακά πορτοφόλια, οι μηχανισμοί αυτόματης μεταφοράς υπολοίπων για την τήρηση των ορίων διακράτησης, τα συστήματα τιμολόγησης και χρεώσεων, καθώς και οι απαραίτητες αλλαγές στα τραπεζικά καταστήματα και στα ΑΤΜ.
Οι τράπεζες επεσήμαναν επίσης κινδύνους για τη διαχείριση της ρευστότητας, τη δυνατότητα χορήγησης δανείων και τη συνολική χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες αυτές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενσωμάτωσε στο σχέδιο κανονισμού δικλείδες ασφαλείας, σύμφωνα με τις οποίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καθορίζει, έπειτα από σύσταση της ΕΚΤ, το ανώτατο ποσό ψηφιακών ευρώ που θα μπορεί να διακρατεί κάθε χρήστης και θα επανεξετάζει το όριο αυτό τουλάχιστον ανά διετία. Οι επιχειρήσεις δεν θα επιτρέπεται να διατηρούν ψηφιακά ευρώ για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 24 ωρών, ενώ το ψηφιακό ευρώ δεν θα αποφέρει τόκους ούτε θα επιβαρύνει οικονομικά τους χρήστες του.
Προσομοιώσεις της ΕΚΤ που δημοσιεύθηκαν το 2025 έδειξαν ότι οι καταθέτες θα μπορούσαν να αποσύρουν έως και 699 δισεκατομμύρια ευρώ από τις τράπεζες της ευρωζώνης, εάν το ανώτατο επιτρεπόμενο υπόλοιπο οριζόταν στα 3.000 ευρώ ανά άτομο, ποσό που αντιστοιχεί στο 8,2% του συνόλου των καταθέσεων όψεως λιανικής. Οι ίδιες προσομοιώσεις έδειξαν, ωστόσο, ότι οι επιπτώσεις θα ήταν μεγαλύτερες για τους μικρότερους δανειστές της αγοράς και τις τράπεζες λιανικής σε σύγκριση με τα μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Σύμφωνα με το Euronews, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα χαιρέτισε την απόφαση της Επιτροπής Οικονομικών και σχεδιάζει να πραγματοποιήσει πιλοτική εφαρμογή του ψηφιακού ευρώ διάρκειας 12 μηνών, η οποία θα ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του επόμενου έτους, πριν από την πλήρη κυκλοφορία του το 2029.
Άλλες χώρες, όπως ο Καναδάς και η Αυστραλία, σχεδιάζουν επίσης να εισαγάγουν ψηφιακά νομίσματα κεντρικής τράπεζας ή το έχουν ήδη πράξει, όπως το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ).
Ο Τζέιμς Γκόρι έγραψε σε άρθρο γνώμης στην εφημερίδα The Epoch Times τον Απρίλιο ότι η έκδοση του γουάν ως ψηφιακού νομίσματος κεντρικής τράπεζας ενισχύει το «Σύστημα Κοινωνικής Πίστωσης» του ΚΚΚ. Σύμφωνα με τον Γκόρι, ένα ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας για χρήση από το ευρύ κοινό επιτρέπει στο κράτος να δεσμεύει άμεσα τα περιουσιακά στοιχεία πολιτών, εφόσον η συμπεριφορά τους αποκλίνει από την κομματική ορθοδοξία.
Οι ΗΠΑ ακολουθούν διαφορετική πορεία
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό τη διακυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ακολουθούν διαφορετική πορεία όσον αφορά τα ψηφιακά νομίσματα κεντρικής τράπεζας.
Κατά την προεκλογική εκστρατεία του το 2024, ο Τραμπ χαρακτήρισε τα ψηφιακά νομίσματα κεντρικής τράπεζας «επικίνδυνη απειλή για την ελευθερία», δηλώνοντας ότι δεν θα επιτρέψει την εφαρμογή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες και δεσμευόμενος να προωθήσει νομοθετικές πρωτοβουλίες για την αποτροπή τους.
Τον περασμένο Ιούλιο επανέλαβε ότι παραμένει πλήρως προσηλωμένος στη δέσμευσή του να μην επιτρέψει ποτέ τη δημιουργία ψηφιακού νομίσματος κεντρικής τράπεζας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ανέφερε ακόμη ότι κατά την πρώτη εβδομάδα της θητείας του υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που απαγορεύει τη δημιουργία ψηφιακού νομίσματος κεντρικής τράπεζας στις ΗΠΑ και ότι προσδοκά σύντομα να υπογράψει νομοθεσία που θα κατοχυρώνει μόνιμα την απαγόρευση αυτή.
Έκτοτε έχουν κατατεθεί πολυάριθμα σχετικά νομοθετήματα. Το πιο πρόσφατο ήταν η τετραετής απαγόρευση των ψηφιακών νομισμάτων κεντρικής τράπεζας, η οποία περιλήφθηκε στο διακομματικό νομοσχέδιο για τη στέγαση και εγκρίθηκε από τη Γερουσία στις 22 Ιουνίου.
Το νομοσχέδιο αυτό, ωστόσο, προσέκρουσε σε εμπόδιο στις 24 Ιουνίου, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ αρνήθηκε να το υπογράψει, υποστηρίζοντας ότι το Κογκρέσο θα πρέπει προηγουμένως να εγκρίνει τον Νόμο SAVE America Act, ο οποίος αφορά την ακεραιότητα των εκλογών και προβλέπει την υποχρεωτική επίδειξη ταυτότητας με φωτογραφία, καθώς και την προσκόμιση αποδεικτικού αμερικανικής υπηκοότητας για την εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους.
