Πριν χτυπηθεί η Λα Γκουάιρα, μια στενή λωρίδα ανάμεσα στα βουνά και τη θάλασσα, από τον πρόσφατο σεισμό που κόστισε τη ζωή τόσων ανθρώπων, είχε ήδη υποστεί δύο μείζονες φυσικές καταστροφές. Αναλύσεις που είχαν γίνει τότε είχαν δείξει την επικινδυνότητα της τοποθεσίας που ήταν εκτεθειμένη σε απορροή νερού, λάσπη και πτώσεις βράχων. Ο σεισμός έφερε στην επιφάνεια αυτές τις ευπάθειες, στις οποίες προστέθηκε η ευθραυστότητα των κτιρίων απέναντι στη σεισμική δραστηριότητα.
Το 2021, ένας υδρολόγος από την Γεωλογική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών (USGS), δύο γεωλόγοι και ένας μηχανικός τόνισαν τον κίνδυνο ανάπλασης της ακτής Λα Γκουάιρα [La Guaira]. Παρόλα αυτά, όντας κοντά στην πρωτεύουσα Καράκας και διαθέτοντας 66 προσβάσιμες παραλίες, η περιοχή αναπτύχθηκε τουριστικά, με αεροδρόμιο, ξενοδοχεία, παραλίες και αυξημένο τουρισμό τα σαββατοκύριακα. Επιπλέον, βρίσκονταν υπό εξέλιξη διάφορα έργα όπως το συγκρότημα Camurí Mar, το οποίο υποστηριζόταν από την κυβέρνηση ως μέρος της ειδικής οικονομικής ζώνης της κεντρικής ακτογραμμής και προοριζόταν να γίνει παράκτιος τουριστικός κόμβος, τα εγκαίνια του οποίου είχαν προγραμματιστεί για το 2026.
Στις 29 Ιουνίου, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου της Βενεζουέλας, Χόρχε Ροντρίγκεζ, δεν είχε δώσει επίσημο αριθμό σχετικά με τους αγνοούμενους, ωστόσο πηγές εκτιμούν ότι ο αριθμός τους κυμαίνεται μεταξύ 33.000 και 45.000 ατόμων. Στη συνέχεια, δήλωσε ότι τουλάχιστον 15.866 άνθρωποι έχουν αναγνωριστεί ως θύματα της καταστροφής. Το δίκτυο βοήθειας Avapre ανέφερε επίσης ότι 11.087 άνθρωποι νοσηλεύτηκαν.
Όσον αφορά τις υλικές ζημιές, η κυβέρνηση της Βενεζουέλας ανέφερε ότι 855 κτίρια υπέστησαν ζημιές, εκ των οποίων τα 189 είχαν καταρρεύσει ολοσχερώς. Σύμφωνα με το USGS, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού ζούσε σε κτίρια με μικρή αντοχή στη σεισμική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένων κτιρίων χωρίς οπλισμό, από τούβλα και πλινθόλιθους.
Ο Ραφαέλ Οβιέδο, μηχανικός υπολογιστών από το Καράκας, πήγε στη Λα Γκουάιρα μετά τον διπλό σεισμό, συνοδεύοντας έναν φίλο που ανησυχούσε για την οικογένειά του που έμενε στην περιοχή. Όπως ανέφερε στην Epoch TV (στην εκπομπή «Desde el Capitolio»), η κλίμακα της καταστροφής ήταν τέτοια που τον ώθησε να συνδράμει δημιουργώντας μια πλατφόρμα για τη συλλογή δεδομένων από αναφορές αγνοουμένων, προκειμένου να βοηθήσει όσους είχαν συγγενείς εκεί να βρουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα.
Ο Φράνσις Μαρτίν, 24 ετών και κάτοικος της περιοχής, δήλωσε στο ισπανικό πρακτορείο ειδήσεων EFE ότι «η πόλη είναι ακατοίκητη, χωρίς νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, κτίρια, σούπερ μάρκετ, νοσοκομείο, τίποτα». Ο νεαρός Μαρτίν κατάφερε να διαφύγει μαζί με τη μητέρα του, η οποία τραυματίστηκε ελαφρά κατά τη διάρκεια της φυγής. Όπως εξήγησε, το κτίριο όπου έμενε, στη γειτονιά Λα Γιανάδα, θα μπορούσε να ανακαινιστεί, αλλά χωρίς βασικές υπηρεσίες, παραμένει ακατοίκητο.
Παρά την επικινδυνότητα της περιοχής, ο Μαρτίν ελπίζει ότι η Λα Γκουάιρα θα ανακτήσει κάποια μέρα την παλιά της αίγλη, παρόλο που αναγνωρίζει ότι θα χρειαστεί χρόνος. «Με πληγώνει τρομερά που ξέρω ότι δεν θα μπορέσω ποτέ ξανά να πατήσω το πόδι μου στο σπίτι μου ή να ζήσω εκεί».
Στην Καραμπαλέντα, μια άλλη πόλη της Λα Γκουάιρα, ο 52χρονος Κισάδια επέζησε χάρη σε μια κολόνα που εμπόδισε έναν τοίχο να πέσει επάνω του. Ένα μικρό κενό στα ερείπια τού επέτρεψε να αναρριχηθεί στην επιφάνεια των ερειπίων. «Πίεσα, πίεσα, πίεσα, και έτσι κατάφερα να επιβιώσω», δήλωσε στο EFE.
Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας ανέστειλε στις 29 Ιουνίου, για 48 ώρες, τη μεταφορά δημοσιογράφων με λεωφορεία στην περιοχή της καταστροφής, παρά προηγούμενη έγκρισή της, δήλωσε πηγή προσκείμενη στο υπουργείο Επικοινωνιών της χώρας, σύμφωνα με την Εθνική Ένωση Εργαζομένων στον Τύπο (SNTP).
Το συνδικάτο ανέφερε στο X ότι οι ανταποκριτές του μετέβησαν στο σημείο με δική τους πρωτοβουλία και καλύπτουν το συμβάν. «Η παρεμπόδιση της επιτόπιας έρευνας δεν επιλύει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Καθώς περνούν οι ώρες, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί και η χώρα, ειδικά οι οικογένειες των θυμάτων, χρειάζονται επαληθευμένες και έγκυρες πληροφορίες».
Λεηλασίες και στρατιωτικοποίηση
Ενώ οι μετασεισμοί αύξησαν τους φόβους του πληθυσμού — συμπεριλαμβανομένου ενός μεγέθους 4,6 Ρίχτερ που καταγράφηκε στις 29 Ιουνίου από την Γεωλογική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών στα ανοικτά της κεντρικής ακτογραμμής, κοντά στο Καράκας — νέα προβλήματα αναδύθηκαν για όσους είχαν εγκαταλείψει τα σπίτια τους: οι λεηλασίες.
Σύμφωνα με αναφορές της βρετανικής εφημερίδας The Guardian, στις 29 Ιουνίου, που επικαλείται μαρτυρίες κατοίκων, κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων έκτακτης ανάγκης και διάσωσης σημειώθηκαν λεηλασίες σε φαρμακεία, σούπερ μάρκετ και άλλες επιχειρήσεις.
Στις 25 Ιουνίου, η εφημερίδα της Βενεζουέλας El Diario είχε γράψει ότι ο υπουργός Εσωτερικών και Δικαιοσύνης Ντιοσντάδο Καμπέλο ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση τριπλασίασε σχεδόν τον αριθμό των στρατευμάτων που έχουν αναπτυχθεί στη Λα Γκουάιρα, από 4.200 σε 11.500. Οι ενισχύσεις περιελάμβαναν μέλη της Εθνοφρουράς, των Ενόπλων Δυνάμεων, της αστυνομίας και του στρατού, για να διασφαλίσουν επιχειρήσεις διάσωσης, ασφάλειας και βοήθειας για τον πληθυσμό.
Την επομένη, η πρόεδρος της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκεζ ανακοίνωσε τη στρατιωτικοποίηση της πολιτείας Λα Γκουάιρα. Αυτό προκάλεσε την αντίδραση σαράντα (40) οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες υπενθύμισαν το προηγούμενο της κατολίσθησης του 1999.
Σύμφωνα με κοινή δήλωση του Κέντρου Δικαιοσύνης και Ειρήνης (Cepaz ), μετά από την τραγωδία, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις αυθαίρετων κρατήσεων, απαγωγών, εξωδικαστικών εκτελέσεων, υπερβολικής χρήσης βίας, περιορισμών στην κυκλοφορία και παρεμπόδιση της αναζήτησης αγνοούμενων συγγενών.
Οι οργανώσεις που υπέγραψαν τη διακήρυξη επιβεβαιώνουν ότι η απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να είναι η διάσωση των επιζώντων, η περίθαλψη των τραυματιών και η διασφάλιση της πρόσβασης σε νερό, τροφή, στέγη και ιατρική περίθαλψη. Τονίζουν, ωστόσο, ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αναστολή του πολιτικού ελέγχου ή την περιφρόνηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και απαιτούν όλες οι στρατιωτικές ή αστυνομικές ενέργειες να είναι διαφανείς και να υπόκεινται σε λογοδοσία. Ζητούν επίσης ελεύθερη πρόσβαση για επαγγελματίες υγείας, δημοσιογράφους, διασώστες, ανθρωπιστικές οργανώσεις και διεθνείς φορείς.
Μια περιοχή με βεβαρυμένη ιστορία
Οι ΜΚΟ αναφέρονται στα γεγονότα της 15ης, 16ης και 17ης Δεκεμβρίου 1999, όταν έντονες βροχοπτώσεις και κατολισθήσεις είχαν ως αποτέλεσμα τη διακοπή της ηλεκτροδότησης και υδροδότησης της περιοχής και την εγκατάλειψη πολλών οικιών. Ο αριθμός των νεκρών τότε εκτιμήθηκε μεταξύ 19.000 και 30.000 ανθρώπων. Η κυβέρνηση διέταξε την ανάπτυξη πεζοναυτών, στρατευμάτων της Εθνοφρουράς, του Στρατού Ξηράς και των Ενόπλων Δυνάμεων για την αποκατάσταση της δημόσιας τάξης, εν τούτοις ορισμένες οργανώσεις ανέφεραν παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο κος Κόφαβιτς θυμάται ότι, κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής ανάπτυξης που ακολούθησε την κατολίσθηση του Βάργκας, τρεις άνδρες που κρατούνταν στην Καραμπαλέντα — ο Όσκαρ Χοσέ Μπλάνκο Ρομέρο, ο Ρομπέρτο Χαβιέ Ερνάντες Παζ και ο Χοσέ Φρανσίσκο Ρίβας Φερνάντες — εξαφανίστηκαν αφού αναχαιτίστηκαν από στρατιωτικό προσωπικό ή αξιωματούχους των μυστικών υπηρεσιών (DISIP). Οι συγγενείς τους τους αναζήτησαν σε στρατιωτικές και αστυνομικές εγκαταστάσεις χωρίς να μπορέσουν να μάθουν κάτι.
Σύμφωνα με τη Wikipedia, η Διεύθυνση Υπηρεσιών Πληροφοριών και Πρόληψης (Dirección de los Servicios de Inteligencia y Prevención – DISIP) ήταν μια υπηρεσία πληροφοριών και αντικατασκοπείας που λειτουργούσε τόσο εντός όσο και εκτός Βενεζουέλας μεταξύ 1969 και 2009, όταν δημιουργήθηκε ο SEBIN από τον πρώην πρόεδρο Ούγκο Τσάβες. Το DISIP ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 1969 από τον τότε πρόεδρο Ραφαέλ Καλντέρα, αντικαθιστώντας τη Γενική Διεύθυνση Αστυνομίας (DIGEPOL).
Το 2005, το Διαμερικανικό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κήρυξε το κράτος της Βενεζουέλας υπεύθυνο για την αναγκαστική εξαφάνιση των τριών θυμάτων και για την παραβίαση του δικαιώματός τους στη ζωή, τη σωματική ακεραιότητα, την ατομική ελευθερία, τις δικαστικές εγγυήσεις και τη δικαστική προστασία.
Ο σεισμός του Καράκας το 1967
Ο διπλός σεισμός της 24ης Ιουνίου βύθισε τη Βενεζουέλα στη χειρότερη σεισμική καταστροφή του τελευταίου αιώνα. Έγινε αισθητός με ισχυρή ένταση στο Πουέρτο Καμπέγιο και την Κάτια Λα Μαρ, και με πολύ ισχυρή ένταση στη Μαϊκετία, τη Λα Γκουάιρα, το Καράκας και τη Βαλένθια, σύμφωνα με το USGS. Οι δύο κύριοι σεισμοί, μεγέθους 7,2 και 7,5 Ρίχτερ, ακολουθήθηκαν από αρκετούς μετασεισμούς στα ανοικτά της κεντροδυτικής ακτογραμμής.
Η πιο άμεση ιστορική σύγκριση γίνεται με τον σεισμό στο Καράκας το 1967, ο οποίος σκότωσε 245 ανθρώπους και τραυμάτισε χιλιάδες.
Αλλά στη Λα Γκουάιρα η κατάσταση έκτακτης ανάγκης παραμένει: οι ομάδες διάσωσης συνεχίζουν να εργάζονται ανάμεσα στα ερείπια και ορισμένοι κάτοικοι αναφέρουν καθυστερήσεις στην άφιξη της βοήθειας στις κοινότητές τους.
Της Anastasia Gubin
