ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Δεν προβλέπει παράταση της εκεχειρίας με το Ιράν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία πριν από την 22α Απριλίου, σύμφωνα με δήλωσή του στο Bloomberg, στις 20 του μηνός. Η εκεχειρία ανακοινώθηκε στις 7 Απριλίου και λήγει το βράδυ της Τετάρτης, ώρα Ουάσιγκτον, ενώ αρχικά είχε οριστεί να λήξει στις 21 Απριλίου. Σε ισχύ θα παραμείνει και ο ναυτικός αποκλεισμός του Ορμούζ. «Δεν θα βιαστώ να συνάψω μια κακή συμφωνία. Έχουμε χρόνο», είπε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Σε αυτό το διάστημα, αναμένεται να επαναληφθούν οι διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν — είτε απόψε είτε το πρωί της Τετάρτης, σύμφωνα με τον Τραμπ — με τον ειδικό απεσταλμένο στη Μέση Ανατολή Στηβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ να συνοδεύουν τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς. Κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου, δεν υπήρξαν σαφή σημάδια άμεσων διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Ο αποκλεισμός του πορθμού του Ορμούζ από τις ΗΠΑ ξεκίνησε στις 13 Απριλίου και, όπως δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στο Truth Social, οι οικονομικές συνέπειες για το Ιράν είναι δυσβάσταχτες: «Χάνουν 500 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα — ένα ποσό που δεν μπορεί να αντέξει κανείς, ακόμη και βραχυπρόθεσμα».
Από την έναρξη του αποκλεισμού, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποτρέψει την είσοδο είκοσι επτά (27) πλοίων στον Περσικό Κόλπο, ανακοίνωσε η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) μέσω Χ, στις 20 Απριλίου. Τα πλοία σταματώνται στον Κόλπο του Ομάν, στην Αραβική Θάλασσα, και διατάζονται να επιστρέψουν στους ιρανικούς λιμένες.
Η Τεχεράνη θεωρεί τον αμερικανικό αποκλεισμό ως παραβίαση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός και αντέδρασε πυροβολώντας ένα γαλλικό πλοίο και ένα βρετανικό φορτηγό στις 18 Απριλίου. Όπως σημείωσε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτσταμπά Χαμενεΐ σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το σαββατοκύριακο, το ιρανικό ναυτικό είναι έτοιμο να επιφέρει «νέες πικρές ήττες» στους εχθρούς του. Την επομένη, ο Τραμπ κατηγόρησε το Ιράν ότι παραβίασε την εκεχειρία, ενώ ο αμερικανικός στρατός άνοιξε πυρ εναντίον ενός φορτηγού πλοίου υπό ιρανική σημαία που κατευθυνόταν προς το λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς του Ιράν, μετά από μια αντιπαράθεση. Σε βίντεο που κοινοποίησε η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, διακρίνονται πεζοναύτες να κατεβαίνουν από ελικόπτερα στο πλοίο με σχοινιά.
Ο ιρανικός στρατός δήλωσε ότι το πλοίο ταξίδευε από την Κίνα και κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για πειρατεία, όπως μετέδωσαν κρατικά μέσα ενημέρωσης. Η Κίνα, ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού αργού πετρελαίου, χαρακτήρισε την επίθεση ως «αναγκαστική αναχαίτιση» και εξέφρασε την ανησυχία της για παρόμοιες κινήσεις, σύμφωνα με το κινεζικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua. Ο ηγέτης του κινεζικού καθεστώτος Σι Τζινπίνγκ ζήτησε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η θαλάσσια κυκλοφορία στην περιοχή και προέτρεψε για επίλυση του ζητήματος με πολιτικά και διπλωματικά μέσα.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, ανέφεραν ότι ο έλεγχος της Τεχεράνης επί του Ορμούζ περιλαμβάνει την απαίτηση πληρωμών για υπηρεσίες ασφάλειας, προστασίας και περιβαλλοντικής προστασίας. Το συμβούλιο ανέφερε επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν υποβάλει νέες προτάσεις μετά από συνομιλίες με τη μεσολάβηση του Πακιστάν τις τελευταίες ημέρες, τις οποίες το Ιράν εξακολουθούσε να εξετάζει.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, δήλωσε ότι «δεν υπάρχουν σχέδια για τον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων» και τόνισε ότι το Ιράν θα «δώσει προτεραιότητα στα εθνικά συμφέροντα και οφέλη». Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σαΐντ Χατιμπζαντέ, δήλωσε ότι δεν έχει καθοριστεί χρονοδιάγραμμα για περαιτέρω διαπραγματεύσεις, προσθέτοντας ότι πρέπει πρώτα να συμφωνηθεί ένα βασικό πλαίσιο, σύμφωνα με το Associated Press.
Η σκληρή στάση της Τεχεράνης μεγαλώνει την αβεβαιότητα και δίνει τροφή στις ανησυχίες ότι οι μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του Ορμούζ θα αργήσουν να επανέλθουν, με αποτέλεσμα οι τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται στις 20 Απριλίου κατά περίπου 5%: η τιμή του αργού Brent έφτασε σχεδόν τα 95 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ η τιμή του West Texas Intermediate ανέβηκε στα 87 δολάρια περίπου ανά βαρέλι. Η ναυτιλιακή κίνηση μέσω του Ορμούζ έχει σχεδόν σταματήσει, με μόνο τρεις διελεύσεις να καταγράφονται σε διάστημα 12 ωρών, σύμφωνα με ναυτιλιακά στοιχεία.
Οι υψηλές τιμές των καυσίμων, ο πληθωρισμός και η πτώση των ποσοστών δημοτικότητας του Τραμπ εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ αυξάνουν την πίεση για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Ο ίδιος το διαψεύδει σε ανάρτησή του, δηλώνοντας αποφασισμένος και βέβαιος ότι μπορεί να επιτύχει μία συμφωνία ισχυρότερη από το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA/πυρηνική συμφωνία) του 2015 που διαπραγματεύτηκε ο τότε πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα. Οι ΗΠΑ αποχώρησαν από τη συμφωνία αυτή το 2018, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, κίνηση που υποστηρίχθηκε από τους Ρεπουμπλικανούς του Κογκρέσου και τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Για τον Τραμπ, το να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να αποκτήσει πυρηνικά το Ιράν είναι ζωτικής σημασίας: «Το βασικό είναι να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικά όπλα. Δεν μπορούμε να αφήσουμε το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, και αυτό υπερισχύει όλων των άλλων», δήλωσε στις 17 Απριλίου.
Πιέζοντας περαιτέρω, στις 19 Απριλίου προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα καταστρέψουν κάθε γέφυρα και σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Ιράν, εάν η Τεχεράνη αρνηθεί τους όρους τους. Από την πλευρά του, το ισλαμιστικό καθεστώς έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ κατά των πολιτικών υποδομών του θα αντιμετωπιστεί με επιθέσεις εναντίον σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και εγκαταστάσεων αφαλάτωσης στα γειτονικά αραβικά κράτη του Κόλπου.
Του Jackson Richman
Με τη συμβολή των Emel Akan και Jack Phillips, και πληροφορίες από το Reuters
