Μία νέα δράση, με τον τίτλο «Ένα έκθεμα, μια ιστορία», εγκαινιάζει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας, με την οποία προσκαλεί το κοινό να ανακαλύψει ξεχωριστά αντικείμενα από τα μουσεία της Βέροιας, μικρά τεκμήρια που αφηγούνται ενδιαφέρουσες ιστορίες. Τα εκθέματα θα παρουσιάζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στους επίσημους ιστοτόπους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας.
Με αφορμή τον εορτασμό του πολιούχου της Βέροιας, του Αγίου Αντωνίου του Νέου, στις 17 Ιανουαρίου, το πρώτο έκθεμα φωτίζει όψεις της εκκλησιαστικής ζωής της πόλης τον 18ο και 19ο αιώνα.
H σφραγίδα της Μονής Αγίου Αντώνιου
Πρόκειται για μια διπλή σφραγίδα επικύρωσης εκκλησιαστικών εγγράφων: στη μία σφραγιστική επιφάνεια υπάρχει εγχάρακτη παράσταση του Αγίου Νικολάου (1713) και στην άλλη του Αγίου Αντώνιου (1811), του πολιούχου της Βέροιας. Ο Άγιος Αντώνιος γεννήθηκε στη Βέροια κατά τους μεσοβυζαντινούς χρόνους και ασκήτευσε από νεαρή ηλικία στην περιοχή της Σκήτης Βεροίας, κοντά στον ποταμό Αλιάκμονα. Η μνήμη του τιμάται στις 17 Ιανουαρίου, ημέρα της μετακομιδής του λειψάνου του στη γενέτειρά του.
Το έκθεμα παρουσιάζεται στη μόνιμη έκθεση του Βυζαντινού Μουσείου Βέροιας, στην ενότητα «Ο δημόσιος και ιδιωτικός βίος της Βέροιας».
(Υπουργείο Πολιτισμού – Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας)
Το σώμα της σφραγίδας είναι κυλινδρικό και κάθε άκρο του απολήγει σε εγχάρακτη, στρογγυλή σφενδόνη με σχηματοποιημένη παράσταση του Αγίου Νικολάου και επιγραφή. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του μουσείου, κατασκευάστηκε τον 1713 και χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την επικύρωση εγγράφων της Ιεράς Μονής Αγίου Νικολάου στη Βέροια.
Στην πρώτη όψη, του 1713, ο Άγιος απεικονίζεται ημίσωμο και σε μετωπική στάση. Είναι στρογγυλοπρόσωπος, με κοντό γένι, και φορεί αρχιερατικά άμφια και μίτρα. Με το δεξί χέρι κρατεί κλειστό κώδικα Ευαγγελίου, ενώ με το αριστερό ευλογεί. Δεξιά και αριστερά της κεφαλής του αναγράφεται η επιγραφή ΑΓ[ΙΟ]Σ – Ν[Ι]Κ[Ο]Λ[ΑΟΣ]. Περιμετρικά, αναγράφεται:
+ ΣΦΡΑΓΙΣ ΤΗΣ ΙΕΡ[Α]Σ Μ[Ο]Ν[Η]Σ Τ[ΟΥ] ΑΓ[ΙΟΥ] Ν[Ι]Κ[Ο]Λ[ΑΟΥ] ΓΡ[Η]Γ[Ο]Ρ [ΙΟΥ] Τ[ΟΥ] ΑΓιΟΥ ΟΡ[ΟΥ]Σ ΑΘ[ΩΝΟΣ] 1713∙
Η σφενδόνη της δεύτερης όψης της σφραγίδας χαράχθηκε το 1811 και χρησιμοποιήθηκε για τις διοικητικές ανάγκες της «Ιεράς Μονής Αγίου Αντωνίου του Νέου». Αναφορές για την ύπαρξη μονής, την εκκλησία και τον βίο του Αγίου Αντωνίου του Νέου, προστάτη αγίου της Βέροιας, απαντούν σε ξένους περιηγητές (Delacoulonche, Struck), οι οποίοι επισκέφτηκαν την πόλη στα μέσα και στα τέλη του 19ου με αρχές του 20ού αιώνα, ενώ η παλαιότερη γραπτή μαρτυρία για την ύπαρξη ναού αφιερωμένου στον Άγιο Αντώνιο παραδίδεται από τον μητροπολίτη Βεροίας Χρύσανθο (1806).
Στη σφενδόνη, ο Άγιος Αντώνιος αποδίδεται με το μοναχικό σχήμα, σύμφωνα με τον εικονογραφικό τύπο που καθιερώθηκε από τον 14ο αιώνα και εξής και απαντά τόσο σε ξύλινες φορητές εικόνες όσο και στη μεταβυζαντινή μνημειακή ζωγραφική της Βέροιας και της περιοχής της, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του μουσείου. Φορεί μανδύα και κουκούλιο με σταυρό, το οποίο καλύπτει την κεφαλή και σχεδόν ολόκληρο το μέτωπο. Στο δεξί χέρι κρατεί κομποσκοίνι, ενώ με το αριστερό στηρίζεται σε ράβδο. Το πρόσωπό του περιβάλλεται από πτυχωτό φωτοστέφανο. Δεξιά και αριστερά της κεφαλής αναγράφεται η επιγραφή Ο ΑΓιΟΣ – AΝΤΩΝ[ΙΟΣ]. Στην περιφέρειά της φέρει την επιγραφή:
+ ΣΦΡΑΓιΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΑΓιΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΒΕΡΟΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ 1811∙
Περισσότερες πληροφορίες για το έκθεμα μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του Βυζαντινού Μουσείου Βέροιας.
Πληροφορίες & Επικοινωνία
Ημαθίας Ρήγα Φεραίου 16-18, 59132 Βέροια
Τηλ. 2331029737
Εmail: efahma@culture.gr
Instagram: efaimathias
