Την άνοιξη, από τις 4 το πρωί, ένα-ένα, τα πουλιά αρχίζουν να κελαηδούν, ανεβάζοντας σταδιακά την ένταση, μέχρι που ακούγονται σαν μια ολόκληρη ορχήστρα. Όταν ζούμε κοντά στη φύση, αυτή αναλαμβάνει να μας ξυπνάει.
Όσο ζεσταίνει ο καιρός, τα πρωινά κελαηδίσματα των πουλιών δυναμώνουν. Στα τροπικά κλίματα δε επικρατεί τέτοια πολυφωνία που μπορεί να γίνει εκκωφαντική.
Για τα ίδια τα πουλιά, τα πρωινά τους κελαηδίσματα είναι μια συνομιλία.
Το περιεχόμενο της συναυλίας είναι ποικίλο. Κατά ένα μεγάλο μέρος, αφορά το ζευγάρωμα και την προσέλκυση συντρόφου.Επίσης, τα πουλιά κελαηδούν για να ενημερώσουν τα άλλα μέλη του είδους τους για τα εδάφη τους. Και, όπως λέει και το ρητό, το πρωινό πουλί πιάνει το σκουλήκι — κελαηδούν για να ειδοποιήσουν τους συντρόφους και τα μικρά τους για την τοποθεσία μιας πηγής τροφής. Αν εντοπιστεί κάποιο αρπακτικό στην περιοχή, πιστεύεται ότι τα πουλιά θα επικοινωνήσουν την είδηση μέσω του τραγουδιού τους τόσο στα μέλη του είδους τους όσο και σε άλλα είδη πουλιών.
Η κοινωνικοποίηση είναι σημαντική για τα πουλιά, οπότε, μερικές φορές, μια ιδιαίτερη αρμονία που παρουσιάζεται στο χορωδιακό κελάηδισμά τους σημαίνει ότι τα πουλιά δημιουργούν δεσμούς.
Αν έχετε προσπαθήσει ποτέ να αναγνωρίσετε το είδος ενός πουλιού με βάση τη φωνή του, τότε έχετε αντιληφθεί μια μοναδική απόχρωση που έχει η πρωινή συναυλία τους. Ο ορνιθολόγος Μάικ Γουέμπστερ του Cornell Lab of Ornithology παρατηρεί με θαυμασμό το πώς τα πουλιά ξέρουν ενστικτωδώς πότε να αρχίσουν το τραγούδι τους. «Κάθε είδος τείνει να έχει μια πολύ συγκεκριμένη ώρα ή χρονικό διάστημα πριν από την ανατολή του ηλίου, που αρχίζει να τραγουδά. Έχουν πραγματικά πολύ ακριβή χρονισμό».
Πολλά είδη συμμετέχουν στην καθημερινή πρωινή συναυλία, από το ταπεινό σπουργίτι έως τους σπίνους τις καρδερίνες, τους δρυοκολάπτες… Η συμμετοχή τους ποικίλλει ανάλογα με την τοποθεσία. Στην Αυστραλία, παραδείγματος χάριν, το παπαγαλάκι-ουράνιο τόξο (Rainbow lorikeet) συχνά ηγείται της χορωδίας.
Η επιτομή της άνοιξης
Για πολύ καιρό επικρατούσε η άποψη ότι μόνο τα αρσενικά πουλιά συμμετέχουν στο μελωδικό τραγούδι της αυγής, ενώ τα θηλυκά ήταν ικανά μόνο για «κραυγές» — πιο σύντομους και υποτονικούς ήχους, νότες που χρησιμοποιούν όταν ψάχνουν τροφή στο έδαφος ή για να κρατούν το σμήνος ενωμένο. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, τα θηλυκά τραγουδούν επίσης την αυγή, αλλά το τραγούδι τους ‘καμουφλάρεται’ λόγω της πιο αμυντικής τους στάσης για την προστασία της επικράτειάς τους και την άμυνα από αρπακτικά ζώα.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2016 «διαπίστωσε ότι σε ένα δείγμα άνω των 1.000 ειδών ωδικών πτηνών σε όλο τον κόσμο, πάνω από το 64% των θηλυκών τραγουδούσαν», σύμφωνα με το BBC Wildlife Magazine.
«Τα πουλιά εύκολα ξεχωρίζουν το τραγούδι του είδους τους, ακόμα κι αν κελαηδούν πολλά άλλα είδη ταυτόχρονα», εξηγεί ο Γουέμπστερ.
Ο Τζόρνταν Ράττερ, ορνιθολόγος στην American Bird Conservancy, πιστεύει ότι το γεγονός ότι όλα τα πουλιά κελαηδούν ταυτόχρονα δεν μειώνει τη σημασία των μηνυμάτων που ανταλλάσσουν. Τουναντίον. Επιπλέον, η πολυφωνία ανεβάζει την ένταση, αφού τα πουλιά «τραγουδούν πιο δυνατά για να ακουστούν πάνω από τα άλλα. […] Όσο πιο δυνατά, τόσο το καλύτερο».
Καθώς οι μέρες γίνονται πιο ζεστές, μερικά πουλιά χρησιμοποιούν συγκεκριμένες μελωδίες για τις πρώτες πρωινές ώρες. «Είναι η επιτομή της άνοιξης», σχολιάζει ο Ράττερ.
Μια μέρα, καθώς παρακολουθούσα τις πρώτες ακτίνες του ήλιου να διαπερνούν τα σύννεφα νωρίς το πρωί, σκέφτηκα ότι την πρώτη μουσική του κόσμου την προσέφερε η φύση: το κελάηδισμα των πουλιών, το κρώξιμο των κοράκων, τα κτυπήματα του δρυοκολάπτη…
«Είναι η πιο φυσική μουσική στη Γη», λέει ο Ράτερ.
Της Rebecca Day
