Τη ρυθμιστική απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού αερίου μέσω αγωγών και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ενέκριναν επίσημα, στις 26 Ιανουαρίου, τα περισσότερα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Συμβουλίου της ΕΕ, με την έναρξη ισχύος της απαγόρευσης, τα κράτη-μέλη θα υποχρεούνται να ελέγχουν τη χώρα προέλευσης του αερίου πριν δοθεί έγκριση για εισαγωγή.
Η μη συμμόρφωση επιφέρει πρόστιμα τουλάχιστον 2,5 εκατ. ευρώ για φυσικά πρόσωπα και τουλάχιστον 40 εκατ. ευρώ για εταιρείες, ποσό που αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 3,5% του ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών ή στο 300% του εκτιμώμενου κύκλου εργασιών της σχετικής συναλλαγής.
Επιπλέον, τα 27 κράτη-μέλη εντέλλονται να καταρτίσουν έως την 1η Μαρτίου εθνικά σχέδια, στα οποία θα παρουσιάζουν πώς θα διαφοροποιήσουν τις πηγές προμήθειας αερίου, καθώς και τα προβλήματα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν στη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό καύσιμο.
Βάσει ενημερωτικού δελτίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πλήρης απαγόρευση στην εισαγωγή LNG θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027, ενώ η απαγόρευση για το αέριο μέσω αγωγών θα ενεργοποιηθεί στις 30 Σεπτεμβρίου 2027 ή την 1η Νοεμβρίου 2027, εφόσον δεν επιτευχθούν οι στόχοι αποθήκευσης για τον χειμώνα. Η Επιτροπή προτίθεται επίσης να καταθέσει νομοθεσία για τη σταδιακή διακοπή εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου έως το τέλος του 2027.
Την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατέχει αυτή την περίοδο η Κύπρος, με τον υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Μιχάλη Δαμιανό, να δηλώνει: «Από τις 26 Ιανουαρίου, η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας θα καταστεί ισχυρότερη, ανθεκτικότερη και πιο διαφοροποιημένη. Αποκόπτουμε τη ζημιογόνο εξάρτηση από το ρωσικό αέριο και κάνουμε ένα μεγάλο βήμα, με πνεύμα αλληλεγγύης και συνεργασίας, προς τη διαμόρφωση μιας αυτόνομης ενεργειακής ένωσης».
Οι παραπάνω ρυθμίσεις εντάσσονται στο σχέδιο REPowerEU, που στοχεύει στην ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της Ένωσης, και συνοδεύονται από οδηγίες με τα απαιτούμενα βήματα για την επίτευξη αυτού του στόχου.
Όπως αναφέρεται στο ενημερωτικό δελτίο, το REPowerEU παρουσιάστηκε τον Μάιο του 2022, σε συνέχεια της δήλωσης των ηγετών της ΕΕ τον Μάρτιο του ίδιου έτους για τη σταδιακή απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, άνθρακα και πετρέλαιο, με σκοπό την επίτευξη ενεργειακής ανεξαρτησίας.
Στο σχετικό δελτίο σημειώνεται: «Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας και η συστηματική εργαλειοποίηση της ενέργειας κατέδειξαν ότι η υπερβολική εξάρτηση της ΕΕ από ρωσικά ορυκτά καύσιμα συνεπάγεται σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια και την οικονομία».
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ, το μερίδιο του ρωσικού αερίου, πετρελαίου και άνθρακα στις εισαγωγές ενέργειας της Ένωσης μειώθηκε σημαντικά μεταξύ 2021 και 2025, με το αέριο να υποχωρεί από το 45% στο 13% και το πετρέλαιο από το 27% στο 3%. Ο άνθρακας έχει πλέον μηδενιστεί, από το 50% το 2021.
ΟΧΙ από Ουγγαρία και Σλοβακία
Υπέρ της απαγόρευσης τάχθηκαν τα 24 από τα 27 κράτη-μέλη. Η Ουγγαρία και η Σλοβακία, δύο περίκλειστα κράτη που προμηθεύονται ρωσική ενέργεια από τον πετρελαιαγωγό Ντρούζμπα, καταψήφισαν τα μέτρα, ενώ η Βουλγαρία επέλεξε την αποχή.
Βουδαπέστη και Μπρατισλάβα διατηρούν στενότερες σχέσεις με τη Μόσχα σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ένωση και επιμένουν στη συνέχιση της προμήθειας ρωσικής ενέργειας, επικαλούμενες το κόστος των εναλλακτικών λύσεων.
Η υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Σλοβακίας, Μάρεκ Έστοκ, δήλωσε κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων στις 26 Ιανουαρίου, πριν από την ψηφοφορία: «Η Σλοβακία είναι περίκλειστη χώρα χωρίς απευθείας πρόσβαση σε τερματικούς σταθμούς LNG και, παρά τις επενδύσεις μας στις υποδομές, παραμένουν φραγμοί εκτός σλοβακικού εδάφους που περιορίζουν την πρόσβαση σε επαρκείς εναλλακτικές προμήθειες αερίου, όπως και τη δυνατότητα προμήθειας σε λογικό κόστος. Υπάρχουν σοβαροί νομικοί και οικονομικοί κίνδυνοι από την πρόωρη λήξη μακροχρόνιων συμβολαίων φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένων ενδεχόμενων διαιτησιών και αποζημιώσεων. Η νομοθεσία δεν προσφέρει επαρκή ευελιξία ή αποτελεσματικά εργαλεία στα κράτη-μέλη που πλήττονται περισσότερο».
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Πέτερ Σιγιάρντο, σημείωσε: «Η Βουδαπέστη θα προσφύγει κατά της απόφασης στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η απαγόρευση αγοράς πετρελαίου και αερίου από τη Ρωσία αντίκειται στο εθνικό μας συμφέρον και θα επιφέρει σημαντική αύξηση του ενεργειακού κόστους στις ουγγρικές οικογένειες».
