Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε σε εκτιμώμενο ποσοστό 3% τον Απρίλιο, κυρίως λόγω της ανόδου των τιμών ενέργειας, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύθηκαν στις 30 Απριλίου. Το ποσοστό αυτό καταγράφει άνοδο από 2,6% τον Μάρτιο και 1,9% τον Φεβρουάριο, υπερβαίνοντας τον στόχο του 2% που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).
Η ενέργεια κατέγραψε τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό αύξησης, φθάνοντας το 10,9% τον Απρίλιο, από 5,1% τον προηγούμενο μήνα. Ακολούθησαν οι υπηρεσίες με 3% (από 3,2%), τα τρόφιμα, τα αλκοολούχα ποτά και ο καπνός με 2,5% (από 2,4%) και τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά με 0,8% (από 0,5%).
Η Ευρωζώνη, η οποία περιλαμβάνει 21 από τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που χρησιμοποιούν το ευρώ, επηρεάζεται ιδιαίτερα λόγω της εξάρτησής της από εισαγωγές ενέργειας. Οι διαταραχές στις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ — μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού από την οποία γίνεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου — εντείνουν την πίεση.
Στις 29 Απριλίου, ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς ανέφερε ότι η Γερμανία και η Ευρώπη συνολικά υφίστανται τις συνέπειες από το κλείσιμο των Στενών, σημειώνοντας ότι αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στον ενεργειακό εφοδιασμό και σημαντική επίδραση στην οικονομική επίδοση. Παράλληλα, το υπουργείο Οικονομίας της Γερμανίας μείωσε στο μισό τις προβλέψεις ανάπτυξης για το 2026, με την υπουργό Οικονομίας και Ενέργειας Κατερίνα Ράιχε να επισημαίνει ότι η ανάκαμψη θα επιβραδυνθεί λόγω εξωτερικών γεωπολιτικών σοκ.
Οι στρατηγικές θαλάσσιες οδοί παραμένουν ουσιαστικά κλειστές από τις αρχές Μαρτίου, μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Οι τιμές του πετρελαίου έφτασαν σε υψηλό τετραετίας (στα 126,41 δολάρια το βαρέλι) πριν υποχωρήσουν, εν μέσω ανησυχιών για περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης και διαταραχές στις ροές από τη Μέση Ανατολή.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητα τα βασικά επιτόκια στις 30 Απριλίου. Το επιτόκιο καταθέσεων παρέμεινε στο 2%, το επιτόκιο των κύριων πράξεων αναχρηματοδότησης στο 2,15% και το επιτόκιο της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης στο 2,4%.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ ανέφερε ότι οι επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν στον μεσοπρόθεσμο πληθωρισμό και την οικονομική δραστηριότητα εξαρτώνται από την ένταση και τη διάρκεια του ενεργειακού σοκ. Τόνισε ότι όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος και παραμένουν υψηλές οι τιμές ενέργειας, τόσο ισχυρότερος θα είναι ο αντίκτυπος στον συνολικό πληθωρισμό και την οικονομία. Υπογράμμισε ότι η ΕΚΤ παραμένει προσηλωμένη στην επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% και είναι έτοιμη να προσαρμόσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία της, στο πλαίσιο της εντολής της, ώστε να διασφαλιστεί η διατηρήσιμη σταθεροποίηση των τιμών.
Ανάλογες κινήσεις σημειώθηκαν και από άλλες κεντρικές τράπεζες. Η Τράπεζα της Αγγλίας διατήρησε το βασικό επιτόκιο στο 3,75%, προβλέποντας περαιτέρω πληθωριστικές πιέσεις λόγω ενέργειας, ενώ η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ κράτησε το εύρος επιτοκίων στο 3,5–3,75%. Η Τράπεζα της Ιαπωνίας διατήρησε το βραχυπρόθεσμο επιτόκιό της στο 0,75%.
Προοπτικές ανάπτυξης
Την ίδια ώρα, τα οικονομικά στοιχεία δείχνουν επιβράδυνση της δραστηριότητας. Σύμφωνα με τη Eurostat, το εποχικά προσαρμοσμένο ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,1% το πρώτο τρίμηνο του 2026, τόσο στην Ευρωζώνη όσο και στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από 0,2% το προηγούμενο τρίμηνο. Σε ετήσια βάση, η αύξηση διαμορφώθηκε στο 0,8% στη ζώνη του ευρώ και στο 1,0% στην ΕΕ, από 1,3% και 1,4% αντίστοιχα το προηγούμενο τρίμηνο.
Έρευνες υποδεικνύουν επιβράδυνση της ανάπτυξης και μείωση της εμπιστοσύνης μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Το αυξημένο ενεργειακό κόστος αναμένεται να επιβαρύνει τα εισοδήματα των νοικοκυριών και τις επενδύσεις των επιχειρήσεων, ενώ οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες επανεμφανίζονται, με μεγαλύτερους χρόνους παράδοσης και αυξημένο κόστος εισροών.
Παρά τις πιέσεις αυτές, η αγορά εργασίας παραμένει σχετικά ανθεκτική, με την ανεργία στη ζώνη του ευρώ να διαμορφώνεται στο 6,2% τον Μάρτιο, αν και η ζήτηση για εργασία εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης.
Οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες έχουν γίνει αυστηρότερες, με αύξηση του κόστους δανεισμού και αυστηρότερα πιστοδοτικά κριτήρια. Το κόστος έκδοσης χρέους μέσω αγορών αυξήθηκε στο 3,9% τον Μάρτιο από 3,5% τον Φεβρουάριο. Εν τω μεταξύ, η ζήτηση για δάνεια από επιχειρήσεις έχει υποχωρήσει, ιδιαίτερα για επενδυτικούς σκοπούς, ενώ και η αύξηση των στεγαστικών δανείων έχει επιβραδυνθεί.
Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι εξελίξεις αυτές αντανακλούν μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα τόσο από τις τράπεζες όσο και από τους δανειολήπτες, εν μέσω αυξημένης αβεβαιότητας. Όπως σημείωσε η Λαγκάρντ, η κεντρική τράπεζα θα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των τιμών ενέργειας και τον αντίκτυπό τους στη διαμόρφωση τιμών και μισθών, στις προσδοκίες για τον πληθωρισμό και στη συνολική πορεία της οικονομίας.
Των Victoria Friedman και Evgenia Filimianova
