Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε στις 20 Ιανουαρίου ότι οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης δεν υπήρξαν ποτέ πιο στενές, παρά τις κινήσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την απόκτηση της Γροιλανδίας.
Ο Μπέσεντ προέβη σε αυτές τις δηλώσεις κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο USA House στο Νταβός της Ελβετίας, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ 2026, απαντώντας σε ερωτήσεις για τους δασμούς και τις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης.
«Πιστεύω ότι οι σχέσεις μας δεν ήταν ποτέ πιο κοντά», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μπέσεντ, επισημαίνοντας ότι και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν συμφωνούσαν πάντοτε με τους Αμερικανούς προέδρους, χωρίς όμως αυτό να αποδυναμώνει τη συμμαχία τους απέναντι στη Σοβιετική Ένωση.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε στις 17 Ιανουαρίου την επιβολή δασμών 10% κατά της Δανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Φινλανδίας, της Ολλανδίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ως απάντηση στις αντιρρήσεις τους για το σχέδιό του να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής της Δανίας. Οι δασμοί τίθενται σε ισχύ από την 1η Φεβρουαρίου και θα αυξηθούν στο 25% την 1η Ιουνίου.
Διατρανώνοντας τον δεσμό μεταξύ των Ευρωπαϊκών κρατών και των ΗΠΑ, ο Μπέσεντ ανέφερε: «Η Ευρώπη είναι σύμμαχος. Η συμμετοχή των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ είναι αδιαμφισβήτητη. Είμαστε εταίροι στην προσπάθεια να σταματήσει αυτός ο τραγικός πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να διαφωνούμε για το μέλλον της Γροιλανδίας».
Ο Μπέσεντ τοποθετήθηκε και για τους φόβους περί εμπορικού πολέμου, ζητώντας από τους εταίρους να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους και τονίζοντας ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος παρατεταμένης εμπορικής αντιπαράθεσης. Υπενθύμισε παλαιότερες περιπτώσεις όπου οι ΗΠΑ και οι διεθνείς εταίροι τους ξεπέρασαν εμπορικές εντάσεις, δηλώνοντας: «Τα ίδια συνέβησαν πέρσι. Είμαι σίγουρος πως αν ήσασταν εδώ μαζί μου στις 2 Απριλίου, θα με ρωτούσατε το ίδιο. Και ξέρετε κάτι; Όλα κύλησαν καλά. Οι οικονομίες πάνε καλά. Έχουμε μια πολύ καλή εμπορική συμφωνία».
Ερωτηθείς ποιο μήνυμα στέλνει στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ο Μπέσεντ εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι «οι ηγέτες δεν θα κλιμακώσουν και το ζήτημα θα λυθεί με τρόπο που θα ωφελήσει τους πάντες από πλευράς εθνικής ασφάλειας. Για τις ΗΠΑ και για την Ευρώπη».
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντέδρασαν στους δασμούς, ενώ ο Τραμπ υποστήριξε πως η απόκτηση της Γροιλανδίας είναι αναγκαία για την εθνική ασφάλεια απέναντι στις απειλές από Κίνα και Ρωσία. Μετά την ανακοίνωση, διεξήχθη έκτακτη σύσκεψη των ευρωπαίων ηγετών στις 18 Ιανουαρίου.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επισήμανε ότι τα κράτη-μέλη συμφώνησαν πως οι δασμοί υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις και παραβιάζουν τη συμφωνία εμπορίου ΕΕ-ΗΠΑ. Από κοινού, οι οκτώ χώρες που πλήττονται εξέδωσαν ανακοίνωση στην οποία σημειώνεται: «Η απειλή δασμών υπονομεύει τις διατλαντικές σχέσεις και εγκυμονεί τον κίνδυνο ενός επικίνδυνου καθοδικού σπιράλ».
Τα ευρωπαϊκά κράτη, όλα μέλη του ΝΑΤΟ, απέστειλαν επίσης μικρή στρατιωτική δύναμη στη νησιωτική Αρκτική, διευκρινίζοντας ότι η ανάπτυξη αυτή δεν απειλεί κανέναν και στοχεύει ενίσχυση της ασφάλειας ως συλλογικό διατλαντικό συμφέρον.
Οι δηλώσεις Μπέσεντ ήλθαν στον απόηχο των λεγομένων του στις 19 Ιανουαρίου, όταν σχολίασε τον αμερικανικό ηγετικό ρόλο στη διεθνή σκηνή. Τόνισε πως το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική» δεν σημαίνει απομόνωση, λέγοντας: «Πιστεύω πως ο πρόεδρος Τραμπ θα μιλήσει γι’ αυτό. Έτσι μοιάζει η αμερικανική ηγεσία στον κόσμο».
Ο Τραμπ αναμένεται να παραστεί στο Νταβός στις 21 και 22 Ιανουαρίου. Επιπλέον, ο Μπέσεντ άφησε να εννοηθεί πως οι ΗΠΑ θα δώσουν έμφαση στην ανάπτυξη και την απορρύθμιση στο πλαίσιο της επικείμενης συνόδου G20 στο Μαϊάμι τον Δεκέμβριο, προσδιορίζοντας την απουσία ανάπτυξης ως τη σοβαρότερη απειλή για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. «Γι’ αυτό, θα πιέσουμε για ανάπτυξη, για απορρύθμιση», ανέφερε.
Στις 20 Ιανουαρίου, ο Αμερικανός Εκπρόσωπος Εμπορίου, Τζέιμσον Γκριρ, σημείωσε ότι το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με την ΕΕ προβλέπεται να ξεπεράσει εκείνο με την Κίνα για το προηγούμενο έτος, δηλώνοντας: «Μειώσαμε αυτό το έλλειμμα περίπου κατά 25% πέρυσι. Όσον αφορά τις ανισορροπίες, το πρόβλημα με την Ευρώπη είναι τεράστιο».
Σύμφωνα με το Γραφείο Εκπροσώπου Εμπορίου των ΗΠΑ, το συνολικό εμπορικό έλλειμμα αγαθών με την ΕΕ ανήλθε στα 216 δισ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας άνοδο 13,6% σε σχέση με το 2023. Το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα το ίδιο έτος ανήλθε στα 271 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 5,7% σε σχέση με πέρυσι.
Ο Γκριρ προέβη σε αυτές τις δηλώσεις απαντώντας σε επικρίσεις ότι οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν την Ευρώπη δυσμενέστερα από την Κίνα, γεγονός που αρνήθηκε, διευκρινίζοντας ότι οι δασμοί προς την Κίνα είναι αισθητά μεγαλύτεροι. Επισήμανε παράλληλα ότι η Ευρώπη απολαμβάνει σημαντικές επιτυχίες στην αμερικανική αγορά, ενώ η πρόσβαση των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή αγορά παραμένει περιορισμένη: «Περιορίζετε τις εισαγωγές μας σε αγροτικά και βιομηχανικά προϊόντα και έχετε τεράστιο πλεόνασμα εις βάρος μας. Και αυτό δεν οφείλεται ιδιαίτερα στην ανταγωνιστικότητά σας».
