Σχολιασμός
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο ίδιος και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συμφώνησαν, κατά την τηλεφωνική τους επικοινωνία στις 7 Μαΐου, ότι «ένα καθεστώς που σκοτώνει τον ίδιο του τον λαό δεν μπορεί να έχει υπό τον έλεγχό του μια βόμβα ικανή να σκοτώσει εκατομμύρια ανθρώπους».
Κρίνοντας από τη διπλωματική και οικονομική στήριξη που παρέχει το καθεστώς της Κίνας στο Ιράν, το Πεκίνο δεν φαίνεται να συμμερίζεται αυτή την άποψη. Ίσως επειδή το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) σκοτώνει επίσης τον ίδιο του τον λαό σε περιοχές όπως το Σιντζιάνγκ και το Θιβέτ. Παράλληλα, διαθέτει πολυάριθμα πυρηνικά όπλα ικανά να πλήξουν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας σχετικά με τις δημοκρατικές αξίες, τα συστήματα ελεύθερης αγοράς, τη φονική επιδημία φαιντανύλης και το ποιος θα έχει την κυρίαρχη επιρροή στη διεθνή πολιτική εκτυλίσσεται πλέον γύρω από το Ιράν και τις αντικρουόμενες εξωεδαφικές νομοθεσίες και ρυθμίσεις που εκδίδουν τόσο η Ουάσιγκτον όσο και το Πεκίνο.
Η αμερικανική προσέγγιση στην προσπάθεια του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ήταν η επιβολή οικονομικών κυρώσεων και η στρατιωτική στόχευση εγκαταστάσεων ανάπτυξης πυρηνικών όπλων και πυραύλων. Το ΚΚΚ αντιδρά, καθώς περισσότερο από το 80% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν κατευθύνεται στην Κίνα, και μάλιστα σε τιμές χαμηλότερες από τις διεθνείς τιμές αγοράς.
Για να σταματήσουν τη χρηματοδότηση του ιρανικού καθεστώτος από την Κίνα μέσω της αγοράς πετρελαίου, οι αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις επεκτείνονται διεθνώς και σε μη ιρανικές εταιρείες που διευκολύνουν το εμπόριο ιρανικού πετρελαίου. Από πέρυσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις σε πολλές ιδιωτικές κινεζικές μονάδες διύλισης που συνδέονται με εισαγωγές από το Ιράν και έχουν προειδοποιήσει κινεζικές τράπεζες να μη διευκολύνουν το εμπόριο αυτό, διαφορετικά κινδυνεύουν με δευτερογενείς κυρώσεις.
Σε απάντηση αυτών και άλλων κυρώσεων κατά κινεζικών οντοτήτων, το Κρατικό Συμβούλιο της Κίνας εξέδωσε στις 13 Απριλίου κανονισμό κατά της «Εξωεδαφικής Δικαιοδοσίας Ξένων Χωρών», ο οποίος επιτρέπει κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων, πρόστιμα και άλλες κυρώσεις εναντίον οποιουδήποτε προσώπου ή εταιρείας, ξένης ή εγχώριας, που διευκολύνει την εφαρμογή τέτοιας εξωεδαφικής δικαιοδοσίας.
Οι εντονότερες διαμαρτυρίες του Πεκίνου για την εξωεδαφικότητα αφορούσαν συνήθως αμερικανικές κυρώσεις, για παράδειγμα σε ζητήματα όπως η Ρωσία, το Χονγκ Κονγκ, οι ημιαγωγοί, η γενοκτονία των Ουιγούρων, η Νότια Σινική Θάλασσα και τα μέτρα περιορισμού της ευρύτερης στρατιωτικής απειλής του κινεζικού καθεστώτος.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ουσιαστικά αγνόησαν τον κανονισμό του Κρατικού Συμβουλίου και κλιμάκωσαν την πίεση στις 24 Απριλίου, επεκτείνοντας τις κυρώσεις κατά του Ιράν στη δεύτερη μεγαλύτερη ιδιωτική μονάδα διύλισης της Κίνας, την Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Company. Η Hengli φέρεται να έχει αγοράσει πετρέλαιο αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων από το Ιράν. Οι κυρώσεις περιλαμβάνουν απαγορεύσεις συναλλαγών και πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και αποσκοπούν τελικά στο να αναγκάσουν την Τεχεράνη να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ στη διεθνή ναυσιπλοΐα και να εγκαταλείψει την προσπάθεια απόκτησης πυρηνικού όπλου.
Στο παρελθόν, η Κίνα χρησιμοποιούσε μικρές κινεζικές εταιρείες, σχετικά ανθεκτικές στις αμερικανικές κυρώσεις, για δραστηριότητες που προκαλούσαν κυρώσεις, ενώ επέτρεπε σιωπηρά στις μεγάλες κινεζικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζών, να συμμορφώνονται με τις αμερικανικές κυρώσεις. Έτσι, το Πεκίνο κατάφερνε να επωφελείται διπλά· εισήγαγε ιρανικό πετρέλαιο μέσω μικρών μονάδων διύλισης, διατηρώντας παράλληλα την πρόσβαση της Κίνας στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ωστόσο, η Hengli ξεπέρασε το μέγεθος μιας μικρής μονάδας διύλισης και οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην εταιρεία.
Για πρώτη φορά, στις 2 Μαΐου, η Κίνα χρησιμοποίησε μέτρο παρεμπόδισης του 2021 για να διατάξει να αγνοηθούν οι αμερικανικές κυρώσεις σε πέντε ιδιωτικές μονάδες διύλισης, συμπεριλαμβανομένης της Hengli. Οι αντικρουόμενες εντολές ΗΠΑ και Κίνας θέτουν πλέον σε νομικό κίνδυνο όλες τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κίνα και ενδέχεται να έχουν λόγους να συνεργάζονται με τις πέντε κυρωμένες εταιρείες.
Ο κίνδυνος να προσφύγουν οι κυρωμένες μονάδες διύλισης στα κινεζικά δικαστήρια εναντίον άλλων εταιρειών εξαιτίας της εντολής επεκτείνεται και σε ξένες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων αμερικανικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην Κίνα. Αν και αυτό δεν έχει αναγνωριστεί ευρέως, η ευρεία διατύπωση της εντολής, σε συνδυασμό με τον κανονισμό του Κρατικού Συμβουλίου, ενδέχεται να αφορά ακόμη και ξένες εταιρείες χωρίς σημαντική παρουσία στην Κίνα. Αυτό θα μπορούσε να αποτελεί μία από τις πρώτες βολές σε έναν πόλεμο εξωεδαφικών μέτρων μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου.
Η δημόσια προσοχή στρέφεται στις κινεζικές τράπεζες που εξακολουθούν να συνεργάζονται με τις μονάδες διύλισης. Αν συνεχίσουν να συνεργάζονται μαζί τους, για παράδειγμα διευκολύνοντας πιστωτικές γραμμές ή συναλλαγές με Ιρανούς προμηθευτές πετρελαίου, τότε οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επεκτείνουν τις δευτερογενείς κυρώσεις και σε αυτές τις τράπεζες. Αν δεν το κάνουν, τότε φαίνεται ότι συμμορφώνονται με τις αμερικανικές κυρώσεις και έτσι οι κυρωμένες μονάδες διύλισης θα μπορούσαν να τις οδηγήσουν στα δικαστήρια στην Κίνα, χρησιμοποιώντας το μέτρο του 2021 και τον κανονισμό του Κρατικού Συμβουλίου.
Οι κυρωμένες εταιρείες θα μπορούσαν να επικαλεστούν τις κατευθυντήριες γραμμές του υπουργείου Εμπορίου της Κίνας για να ενισχύσουν τη θέση τους, γεγονός που ωθεί τις τράπεζες να ζητούν περισσότερες διευκρινίσεις. Θα είναι δύσκολο για τις τράπεζες που ήδη συνεργάζονται με τα διυλιστήρια να συμμορφώνονται με τις αμερικανικές κυρώσεις χωρίς να φαίνεται ότι το κάνουν. Άλλες εταιρείες μπορούν πιο εύκολα να επιχειρήσουν αυτή τη στρατηγική.
Τα ποσά που διακυβεύονται είναι σημαντικά. Η μητρική εταιρεία της Hengli δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι προβλέπει συνολική τραπεζική χρηματοδότηση ύψους 34 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2026. Μέρος αυτής πιθανότατα θα προέλθει από τις μεγαλύτερες κρατικές τράπεζες της Κίνας, θέτοντάς τες σε κίνδυνο δευτερογενών αμερικανικών κυρώσεων. Οι περισσότερες τράπεζες που έχουν μέχρι στιγμής συνεργαστεί με τα διυλιστήρια είναι κινεζικές τράπεζες επικεντρωμένες στην εγχώρια τραπεζική δραστηριότητα σε γουάν. Ως εκ τούτου, δεν είναι τόσο ευάλωτες στις αμερικανικές κυρώσεις.
Ωστόσο, η επέκταση των αμερικανικών κυρώσεων στις μεγάλες κινεζικές τράπεζες θα καθιστούσε πολύ δυσκολότερη τη διεξαγωγή διεθνούς εμπορίου με την Κίνα σε δολάρια ΗΠΑ. Θα μπορούσε να αναγκάσει κινεζικές εταιρείες να κανονίζουν το διεθνές εμπόριο σε νομίσματα διαφορετικά από το αμερικανικό δολάριο, συμπεριλαμβανομένου του γουάν, κάτι που θα παρεμπόδιζε το παγκόσμιο εμπόριο με την Κίνα αλλά ταυτόχρονα θα ασκούσε πτωτική πίεση στην αξία του δολαρίου.
Αυτή η πίεση θα μπορούσε να μετριαστεί μέσω ενός αμερικανικού φόρου στο παγκόσμιο εμπόριο της Κίνας σε δολάρια ΗΠΑ. Ο φόρος αυτός θα μπορούσε να εφαρμοστεί παγκοσμίως σε όλους τους εμπορικούς εταίρους της Κίνας και να λάβει τη μορφή δασμού ή τέλους. Αν και θα εγκυμονούσε κίνδυνο κλιμάκωσης με την Κίνα, η απειλή εφαρμογής ενός τέτοιου φόρου, με το κινεζικό ναυτικό σχετικά αναποτελεσματικό ακόμη στην προβολή ισχύος διεθνώς, θα μπορούσε να αναγκάσει το Πεκίνο να υποχωρήσει σε πολλά ζητήματα, μεταξύ αυτών να απόσχει από παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και απειλές κατά της διεθνούς ειρήνης στην Ταϊβάν, στη Νότια Σινική Θάλασσα και μέσω της στήριξής του σε καθεστώτα όπως αυτά του Ιράν και της Ρωσίας. Ο φόρος στην Κίνα θα μπορούσε ταυτόχρονα να χρησιμοποιηθεί για τη στρατιωτική ενίσχυση των Ηνωμένων Πολιτειών σε βαθμό που να περιορίζεται μόνιμα το ΚΚΚ.
Είναι κρίσιμης σημασίας για το μέλλον της δημοκρατίας και των ελεύθερων αγορών, κατά τις διαπραγματεύσεις με την Κίνα να δίνεται προτεραιότητα στην εθνική ασφάλεια και όχι στην αύξηση των αμερικανικών εξαγωγών προς την Κίνα, ιδίως όταν οι εξαγωγές αυτές αφορούν πρώτες ύλες όπως η σόγια και το πετρέλαιο. Το Πεκίνο επιδιώκει να απομακρύνει την αμερικανική οικονομία από τις ιστορικές της βιομηχανικές, επιστημονικές και τεχνολογικές δυνάμεις, στρέφοντάς τη προς πρώτες ύλες όπως τα αγροτικά προϊόντα και οι υδρογονάνθρακες. Η υποχώρηση προς αυτή την κατεύθυνση θα αποτελούσε στρατηγικό λάθος, καθώς θα επιτάχυνε τη βιομηχανική, τεχνική και τελικά στρατιωτική υπεροχή της Κίνας.
Οι αμερικανικές κυρώσεις και τα αντίμετρα του ΚΚΚ πιθανότατα θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την Κίνα στην επερχόμενη σύνοδο μεταξύ του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του ηγέτη του ΚΚΚ Σι Τζινπίνγκ, η οποία αρχίζει στις 14 Μαΐου στο Πεκίνο. Το ΚΚΚ επιχειρεί να απελευθερωθεί από τις ευπάθειες και τους περιορισμούς που επιβάλλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες υπό την ιδιότητά τους ως κορυφαίας οικονομίας του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της μοναδικής ικανότητας της Αμερικής να επιβάλλει οικονομικές κυρώσεις λόγω της διεθνούς κυριαρχίας του δολαρίου.
Μόλις η Κίνα ξεπεράσει την αμερικανική οικονομία ή τη στρατιωτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών, για παράδειγμα μέσω νέων στρατιωτικών καινοτομιών, θα είναι πλέον αργά για να περιοριστεί το ΚΚΚ. Το καθεστώς επιδιώκει την παγκόσμια ηγεμονία και η δυσφορία του απέναντι στους αμερικανικούς εξωεδαφικούς νόμους, καθώς και οι προσπάθειές του να επιβάλει τους δικούς του, αποκαλύπτουν τις πραγματικές του προθέσεις. Αν δεν γίνουν κάποιες κινήσεις σύντομα, η κινεζική οικονομία και ο στρατός ενδέχεται τελικά να ξεφύγουν από κάθε έλεγχο, καθιστώντας αδύνατο τον περιορισμό του ΚΚΚ.
Του Anders Corr
Οι απόψεις που εκφράζονται στο παρόν αποτελούν προσωπικές απόψεις του συγγραφέα και δεν αντανακλούν απαραίτητα τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.
