Καθώς πλησιάζει η 37η επέτειος της Σφαγής της Πλατείας Τιενανμέν του 1989, το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας έχει εντείνει τα μέτρα ασφαλείας κατά αντιφρονούντων και υπερασπιστών της δημοκρατίας σε ολόκληρη τη χώρα, σύμφωνα με μαρτυρίες ατόμων που δηλώνουν ότι έχουν τεθεί υπό παρακολούθηση, έχουν περιοριστεί στα σπίτια τους ή έχουν δεχθεί προειδοποιήσεις να μην μιλήσουν δημόσια για την επέτειο.
Την 4η Ιουνίου 1989, κινεζικά στρατεύματα κατέστειλαν βίαια ένα φιλοδημοκρατικό κίνημα υπό την ηγεσία φοιτητών, με αποτέλεσμα χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες. Σήμερα, το καθεστώς παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο σε κάθε δημόσια αναφορά ή μνημόνευση της τραγωδίας.
Οι περιορισμοί που καταγράφονται σε διάφορες περιοχές της χώρας αντανακλούν ένα πάγιο μοτίβο, σύμφωνα με το οποίο το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) εντείνει κάθε χρόνο τις επιχειρήσεις πολιτικής ασφαλείας εν όψει της 4ης Ιουνίου.
Την ίδια στιγμή, η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Human Rights in China, με έδρα τη Νέα Υόρκη, δημοσίευσε την ετήσια αναμνηστική ανακοίνωση των Μητέρων της Τιενανμέν [Tiananmen Mothers], μιας ομάδας που εκπροσωπεί συγγενείς όσων σκοτώθηκαν κατά τη σφαγή. Η ομάδα επανέλαβε τα πάγια αιτήματά της προς το ΚΚΚ: να αποκαλύψει ολόκληρη την αλήθεια για τα γεγονότα, να αποζημιώσει τις οικογένειες των θυμάτων και να λογοδοτήσουν όσοι φέρουν ευθύνη.
Παρακολούθηση και περιορισμοί
Αρκετοί αντιφρονούντες στην Κίνα δήλωσαν στην εφημερίδα The Epoch Times ότι αξιωματικοί της κρατικής ασφάλειας, αστυνομικοί και τοπικοί αξιωματούχοι γειτονιάς άρχισαν να επικοινωνούν μαζί τους στα τέλη Μαΐου, προειδοποιώντας τους να μην ταξιδέψουν, να μην συμμετάσχουν σε συγκεντρώσεις και να μην μιλήσουν σε μέσα ενημέρωσης του εξωτερικού εν όψει της επετείου. Οι ίδιοι μίλησαν υπό τον όρο να δημοσιευθούν μόνο τα επώνυμά τους, φοβούμενοι αντίποινα.
Ένας αντιφρονών από το Πεκίνο, με το επώνυμο Λιου, δήλωσε ότι η αστυνομική παρακολούθηση γύρω από το σπίτι του είχε ήδη ενταθεί. Σύμφωνα με τον Λιου, η αστυνομία έχει αναλάβει τη συνεχή παρακολούθησή του. Ένα όχημα χωρίς διακριτικά παραμένει σταθμευμένο έξω από το σπίτι του και τον ακολουθεί όπου κι αν πηγαίνει.
Όπως είπε, αξιωματικοί της κρατικής ασφάλειας του έδωσαν οδηγίες να μην συμμετάσχει σε συγκεντρώσεις που σχετίζονται με την 4η Ιουνίου και να μην αναρτήσει πληροφορίες σε ιστοτόπους του εξωτερικού. Κατά την άποψη του, οι φετινοί έλεγχοι βασίζονται περισσότερο στην άμεση παρακολούθηση παρά στην πρακτική της υποχρεωτικής απομάκρυνσης που οι Κινέζοι ακτιβιστές αποκαλούν «εξαναγκαστικό ταξίδι».
Στο πλαίσιο αυτής της πρακτικής, το καθεστώς συνήθως απομακρύνει αντιφρονούντες, υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή πρώην συμμετέχοντες στο κίνημα του 1989 από τις πόλεις όπου κατοικούν, με το πρόσχημα του τουρισμού, ταξιδιών αναψυχής ή άτυπων συναντήσεων, κρατώντας τους μακριά έως ότου περάσει η επέτειος.
Ο Λιου εκτίμησε ότι όσοι συμμετείχαν άμεσα στα γεγονότα της 4ης Ιουνίου και είναι περισσότερο γνωστοί ενδέχεται να απομακρυνθούν και πάλι από τις αρχές, ενώ οι περισσότεροι απλώς παρακολουθούνται στα σπίτια τους.
Μεταξύ των Κινέζων ακτιβιστών, η πρακτική ανάθεσης προσωπικού για την παρακολούθηση ατόμων όλο το εικοσιτετράωρο είναι γνωστή ως «υπηρεσία επιτήρησης». Πρόκειται για συνεχή φυσική παρακολούθηση από προσωπικό ασφαλείας. Η επιτήρηση μπορεί να περιλαμβάνει αστυνομικούς, στελέχη της κρατικής ασφάλειας, επιτροπές γειτονιάς, φύλακες ασφαλείας ή άλλους τοπικούς αξιωματούχους που σταθμεύουν κοντά στην κατοικία του ατόμου.
Ένας ακόμη αντιφρονών και ακτιβιστής από το Πεκίνο, με το επώνυμο Τσεν, δήλωσε στην Epoch Times ότι φύλακες άρχισαν να τον παρακολουθούν λίγες ημέρες πριν από την επέτειο. Σύμφωνα με τον Τσεν, δύο φύλακες ασφαλείας κάθονται εκ περιτροπής στον διάδρομο έξω από το διαμέρισμά του και τον ακολουθούν ακόμη και όταν βγαίνει για να αγοράσει κάτι. Τη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν στο ΚΚΚ όσοι συζητούν για τη σφαγή της Τιενανμέν ή συγκεντρώνονται για να την τιμήσουν.
Παρόμοιες προειδοποιήσεις έλαβαν υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε άλλες περιοχές της χώρας, σύμφωνα με αναφορές που έκαναν.
Ένας υπερασπιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην επαρχία Χουνάν, με το επώνυμο Χουάνγκ, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι αξιωματικοί της κρατικής ασφάλειας επικοινωνούσαν επανειλημμένα μαζί του, δίνοντάς του οδηγίες να μην εγκαταλείψει την περιοχή και να μην συναντήσει φίλους σε άλλες πόλεις. Σύμφωνα με τον Χουάνγκ, ακτιβιστές στο Γκουανγκσί, το Τσενγκντού και το Τσονγκτσίνγκ έχουν λάβει παρόμοιες προειδοποιήσεις και ενημερώθηκαν ότι ενδέχεται να κληθούν για ανάκριση στις 4 Ιουνίου. Τα προηγούμενα χρόνια οι αρχές συνήθιζαν να απομακρύνουν άτομα για αρκετές ημέρες, ενώ πλέον είναι πιθανότερο να τα κρατούν υπό επιτήρηση στις περιοχές όπου διαμένουν.
Ο Λιου εκτίμησε ότι η αλλαγή αυτή αντανακλά μέτρα εξοικονόμησης κόστους και όχι χαλάρωση των ελέγχων.
Πρώην μέλη του απαγορευμένου Κόμματος της Δημοκρατίας της Κίνας στην επαρχία Τζετζιάνγκ εξακολουθούν να βρίσκονται υπό στενή παρακολούθηση, σύμφωνα με αντιφρονούντα της περιοχής που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος. Όπως δήλωσε, αρκετοί γνωστοί ακτιβιστές, μεταξύ των οποίων ο πρώην ηγέτης του φοιτητικού κινήματος Σου Γκουάνγκ, ο οποίος αποφυλακίστηκε πρόσφατα, καθώς και ο βετεράνος αντιφρονών Τσεν Σουτσίνγκ, που ολοκλήρωσε πέρυσι την ποινή φυλάκισής του, αντιμετωπίζουν περιορισμούς στις μετακινήσεις τους τις τελευταίες ημέρες.
Όπως επεσήμανε, αξιωματικοί της κρατικής ασφάλειας προειδοποίησαν τους ακτιβιστές να μην χρησιμοποιούν εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN) για να παρακάμπτουν το σύστημα λογοκρισίας του διαδικτύου στην Κίνα και να μην αναρτούν σχόλια σε διαδικτυακές ομάδες συζήτησης.
Το ΚΚΚ δεν έχει ανακοινώσει δημόσια ειδικά μέτρα ασφαλείας για τη φετινή επέτειο. Ωστόσο, ακτιβιστές στη Σαγκάη και στο Τσενγκντού δήλωσαν στην Epoch Times ότι οι περιορισμοί στις μετακινήσεις τους ξεκίνησαν αυτή την εβδομάδα. Ορισμένοι ανέφεραν ότι τοπικοί αξιωματούχοι γειτονιάς τούς ενημέρωσαν πως η ελεύθερη μετακίνησή τους δεν θα αποκατασταθεί πριν από τις 5 Ιουνίου.
Το αίτημα για λογοδοσία
Παράλληλα, οι Μητέρες της Τιενανμέν αξιοποίησαν την ετήσια αναμνηστική τους ανακοίνωση για να επαναλάβουν το αίτημα επίσημης αναγνώρισης της σφαγής. Σε ανακοίνωση που εγκρίθηκε από την ομάδα και δημοσιεύθηκε από την Human Rights in China στο X στις 28 Μαΐου, τα γεγονότα της 3ης και 4ης Ιουνίου 1989 περιγράφονται ως μια τραγωδία κατά την οποία στρατιωτικές δυνάμεις χρησιμοποιήθηκαν εναντίον φοιτητών και πολιτών που συμμετείχαν σε ειρηνικές διαδηλώσεις.
Η ομάδα κάλεσε το ΚΚΚ να αντιμετωπίσει την κληρονομιά της σφαγής με νομικά και ειρηνικά μέσα και να αποδώσει δικαιοσύνη στις οικογένειες των θυμάτων. Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι επί 37 χρόνια τα μέλη της ομάδας βιώνουν τον πόνο και την οδύνη, αναζητώντας παράλληλα την αλήθεια και τη λογοδοσία, ενώ επαναλαμβάνουν τα τρία βασικά τους αιτήματα: την αποκάλυψη των γεγονότων, την αποζημίωση των θυμάτων και τη λογοδοσία όσων φέρουν ευθύνη.
Του Michael Zhuang
Με τη συμβολή του Zhou Yu
