Η Κίνα όρισε για το τρέχον έτος τον χαμηλότερο στόχο οικονομικής ανάπτυξης των τελευταίων δεκαετιών, μεταξύ 4,5% έως 5%. Το Πεκίνο διατηρούσε τον στόχο του «περίπου στο 5%» τα τελευταία τρία χρόνια, ενώ πέρυσι ανακοίνωσε ρυθμό ανάπτυξης ακριβώς 5%, χωρίς καμία απόκλιση.
Το καθεστώς επί μακρόν προέβαλλε μια αισιόδοξη εικόνα για την οικονομία, υπερβάλλοντας ως προς τα οικονομικά στοιχεία, δήλωσε ο Γε Γιάο-γιουάν (Yeh Yao-yuan), καθηγητής Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σαιντ Τόμας στο Χιούστον. Ωστόσο, εάν το Πεκίνο συνέχιζε να υποστηρίζει και φέτος τον ίδιο στόχο ανάπτυξης 5%, αυτό θα μπορούσε να εκληφθεί από τους πολίτες ως «σκληρή ειρωνεία», καθώς, μέσα σε ένα περιβάλλον κατάρρευσης της αγοράς ακινήτων και συρρίκνωσης των εξαγωγών, οι Κινέζοι βιώνουν την επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών. Ταυτόχρονα, το καθεστώς δεν μπορεί να επιτρέψει στον στόχο ανάπτυξης να υποχωρήσει υπερβολικά, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει φόβους για οικονομική κρίση.
Κατά την εκτίμηση του Γε, η «χειραγώγηση των προσδοκιών και της νοοτροπίας των πολιτών», σε συνδυασμό με τη διατήρηση του κύρους του καθεστώτος, οδήγησε τελικά το Πεκίνο στην επιλογή του τρέχοντος εύρους. Αν και η επίτευξη του ετήσιου στόχου ανάπτυξης αποτελεί «πολιτική αποστολή» που συνεπάγεται προσαρμογή των στατιστικών στοιχείων, η απομάκρυνση από το όριο του 5% είναι σημαντική, σύμφωνα με τον Ουίλλιαμ Λη (William Lee), επικεφαλής οικονομολόγο της συμβουλευτικής εταιρείας Global Economic Advisors.
Η απομάκρυνση από αυτή την πάγια πρακτική συνιστά τη «μεγαλύτερη παραδοχή αποτυχίας» από πλευράς του κινεζικού καθεστώτος. Ο Λη ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι οι αρχές αντιλαμβάνονται πως οτιδήποτε κοντά στο 5% θα ήταν παράλογο και ότι το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας αρχίζει να εμφανίζει σημάδια κόπωσης, επισημαίνοντας ότι η εξάρτηση από την ανάπτυξη μέσω εξαγωγών, χωρίς την αμερικανική αγορά, αποτελεί σημαντική ευπάθεια. Με τη σύνοδο κορυφής μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του ηγέτη της Κίνας Σι Τζινπίνγκ να αναβάλλεται, λόγω της αμερικανικής εμπλοκής στη Μέση Ανατολή, οι προοπτικές για τις κινεζικές εξαγωγές παραμένουν αβέβαιες.
Εξαγωγές με παραποιημένα στοιχεία
Οι εξαγωγές παραμένουν ένα από τα λίγα θετικά στοιχεία της κινεζικής οικονομίας, με τη Rhodium Group να εκτιμά ότι το εξωτερικό εμπόριο αντιστοιχούσε σε περισσότερο από το ήμισυ της αύξησης του συνολικού οικονομικού προϊόντος το περασμένο έτος και ότι θα διαδραματίσει αντίστοιχο ρόλο και το 2026. Παράλληλα, η ίδια εταιρεία εκτιμά ότι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο αναπτύχθηκε στην πραγματικότητα το 2025 με ρυθμό περίπου στο μισό του επίσημα ανακοινωθέντος και ότι από το 2022 καταγράφει ρυθμό κάτω του 3%.
Σε επίπεδο στοιχείων, η Κίνα φάνηκε να ξεκινά το έτος με ισχυρές εξαγωγές, αυξημένες κατά σχεδόν 22% σε ετήσια βάση, υπερβαίνοντας σημαντικά τις προβλέψεις για 7%. Οι αυξημένες εξαγωγές προς χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιστάθμισαν τη μείωση άνω του 30% προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, με την αύξηση προς τις δύο αυτές περιοχές να αγγίζει σχεδόν το 30% μέσα στους πρώτους δύο μήνες του 2026. Ως αποτέλεσμα, το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας ξεπέρασε τα 200 δισ. δολάρια, αυξημένο κατά 25% σε σχέση με ένα έτος πριν.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι τα στοιχεία αυτά ενδέχεται να είναι παραπλανητικά. Ο Λη χαρακτήρισε τα επίσημα στοιχεία για τις εξαγωγές τεχνητά, εκτιμώντας ότι η αύξηση οφείλεται σε συσσώρευση αποθεμάτων για μεταφόρτωση και όχι σε τελικές πωλήσεις, δηλαδή τα προϊόντα μπορεί να έχουν εξέλθει από την Κίνα αλλά να βρίσκονται ακόμη σε φάση διακίνησης, αναζητώντας αγοραστές.
Κατ’ αρχήν, οι εξαγωγές μιας χώρας θα πρέπει να αντιστοιχούν στις εισαγωγές των εμπορικών της εταίρων, αν και στην πράξη παρατηρούνται μικρές αποκλίσεις λόγω διαφορετικών μεθόδων καταγραφής. Οι αποκλίσεις αυτές κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 5% και 10%, σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, ενώ διαφορές άνω του 15% ενδέχεται να υποδηλώνουν εσφαλμένη καταγραφή ή μεταφόρτωση μέσω τρίτων χωρών.
Η διαφορά μεταξύ των εξαγωγών που δηλώνει η Κίνα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και των εισαγωγών που δηλώνουν οι ΗΠΑ από την Κίνα ανέρχεται στο 22%, ενώ με άλλες χώρες, όπως η Ρωσία, φθάνει ακόμη και το 87%. Παράλληλα, και άλλοι δείκτες θέτουν υπό αμφισβήτηση τη δυναμική του εξαγωγικού τομέα, καθώς ο δείκτης υπευθύνων προμηθειών καταγράφει κυρίως συρρίκνωση από τον Απρίλιο του 2025, υποδηλώνοντας εξασθένηση της βιομηχανικής δραστηριότητας.
Ο Κάι Σενκούν (Cai Shenkun), ανεξάρτητος Κινέζος συγγραφέας και σχολιαστής, ανέφερε ότι οι τοπικές κυβερνήσεις έχουν επιπλέον κίνητρο να διογκώνουν τα στοιχεία, καθώς η κεντρική κυβέρνηση προσφέρει επιστροφές φόρου για τις εξαγωγές, οι οποίες το 2025 ξεπέρασαν τα 2 τρισ. γιουάν (περίπου 280 δισ. δολάρια), δηλαδή λίγο πάνω από το 7% της συνολικής αξίας των εξαγωγών. Όπως εξήγησε, οι τοπικές αρχές συχνά αξιοποιούν αυτές τις επιστροφές κατά τις εορτές για να καλύψουν πρόσθετες δαπάνες και στη συνέχεια προσαρμόζουν τα στοιχεία αργότερα μέσα στο έτος, με την Πρωτοχρονιά του Νέου Σεληνιακού Έτους το 2026 —που έπεσε τον Φεβρουάριο— να ενδέχεται να ενίσχυσε τέτοιες στρεβλώσεις.
Το προηγούμενο έτος, οι ‘δεύτερες εισαγωγές’ ανήλθαν στα 126 δισ. δολάρια, ενώ οι εισαγωγές των ΗΠΑ από την Κίνα το 2025 διαμορφώθηκαν περίπου στα 300 δισ. δολάρια. Ο Κάι σημείωσε επίσης ότι σε πολλές περιπτώσεις οι εισαγωγείς είναι θυγατρικές κινεζικών επιχειρήσεων στη Νοτιοανατολική Ασία και την Ευρώπη, γεγονός που σημαίνει ότι οι δηλούμενες ποσότητες εξαγωγών αποτελούν εσωτερική απόφαση των ίδιων εταιρικών ομίλων.
Το Πεκίνο δεν έχει δείξει καμία ένδειξη επιβράδυνσης των εξαγωγών, με την Έκθεση Εργασίας της Κυβέρνησης για το 2026 να αναφέρεται στη διατήρηση του όγκου του εξωτερικού εμπορίου και στη βελτίωση της σύνθεσης των προϊόντων. Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον συνεχίζει να λαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό της υπερπαραγωγής και των εξαγωγών της Κίνας.
Όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους δασμούς που είχε επιβάλει ο Τραμπ βάσει του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης, ο πρόεδρος επέβαλε καθολικό δασμό 10% βάσει του άρθρου 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974 και δήλωσε ότι σκοπεύει να τον αυξήσει στο 15%. Ο νόμος επιτρέπει την επιβολή δασμών έως 15% για διάστημα έως 150 ημερών χωρίς πλήρη εμπορική έρευνα.
Περιορισμένες προσδοκίες
Η πίεση στον εξαγωγικό τομέα της Κίνας δεν αναμένεται να υποχωρήσει σύντομα, ακόμη και μετά από την επικείμενη συνάντηση μεταξύ Τραμπ και Σι. Ο Λευκός Οίκος είχε αρχικά επιβεβαιώσει ότι ο Τραμπ θα επισκεφθεί την Κίνα από τις 31 Μαρτίου έως τις 2 Απριλίου, ωστόσο ο πρόεδρος ανακοίνωσε ότι αναβάλλει το ταξίδι «για περίπου έναν μήνα» λόγω του πολέμου στο Ιράν. Από την πλευρά του, το Πεκίνο παρουσιάζει την επίσκεψη ως «διπλωματία σε επίπεδο αρχηγών κρατών» και τονίζει ότι η πρόσκληση συνδέεται με την επιθυμία του Τραμπ να επισκεφθεί τη χώρα.
Σύμφωνα με τον Γε, η γενικότερη πορεία του ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη και έχει εισέλθει σε «μη αναστρέψιμη» φάση, καθοδηγούμενη από τον ανταγωνισμό στο εμπόριο, τις επενδύσεις και την τεχνολογία. Αρκετές διαρθρωτικές εντάσεις παραμένουν άλυτες, όπως η επικείμενη λήξη τον Νοέμβριο της παύσης στους ελέγχους για τις σπάνιες γαίες και η συνέχιση του ελέγχου εξαγωγών προϊόντων διπλής χρήσης, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης του 2024 προς τελικούς χρήστες του αμερικανικού στρατού.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει την πίεση, καθώς στις 11 Μαρτίου ο εμπορικός εκπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ ανακοίνωσε σειρά ερευνών για τη διαρθρωτική υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα σε βιομηχανικούς τομείς σε χώρες όπως η Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και κράτη της Νοτιοανατολικής Ασίας. Οι έρευνες αναμένεται να ολοκληρωθούν πριν από τη λήξη των δασμών του άρθρου 122 τον Ιούλιο, δημιουργώντας ενδεχομένως το έδαφος για περαιτέρω μέτρα.
Κρίσιμο ζήτημα είναι εάν η Κίνα είναι διατεθειμένη να προσφέρει αμοιβαίο περιβάλλον επενδύσεων για τις αμερικανικές εταιρείες, σημειώνοντας ότι μόνο σε αυτή την περίπτωση μια σύνοδος θα είχε ουσιαστικό αποτέλεσμα. Διαφορετικά, όπως ανέφερε ο Γε στην εφημερίδα The Epoch Times, η τηλεφωνική επικοινωνία της 4ης Φεβρουαρίου ήταν ήδη αρκετή ως επιβεβαίωση ότι ο ανταγωνισμός δεν θα εξελιχθεί σε ένοπλη σύγκρουση.
Εκείνη την ημέρα, ο Τραμπ ανέφερε ότι είχε μια «μακρά και ουσιαστική συνομιλία» με τον Σι για θέματα όπως το Ιράν, η Ταϊβάν και ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, χαρακτηρίζοντας τη συζήτηση «πολύ θετική» και τη σχέση τους «εξαιρετικά καλή», επισημαίνοντας ότι και οι δύο αντιλαμβάνονται τη σημασία διατήρησής της.
Εσωτερικές πιέσεις
Ο Σι αντιμετωπίζει αυξημένες προκλήσεις στο εσωτερικό της χώρας, καθώς προχώρησε πρόσφατα στην απομάκρυνση του Τζανγκ Γιουσιά, αντιπροέδρου της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής και ουσιαστικά του δεύτερου ισχυρότερου στρατιωτικού αξιωματούχου. Πρόκειται για την υψηλότερη σε βαθμό στρατιωτική προσωπικότητα που απομακρύνθηκε στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της διαφθοράς, η οποία έχει στοχοποιήσει περισσότερους από 100 ανώτερους αξιωματούχους από το 2022, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.
Σύμφωνα με τον Κάι, πρέπει ο Σι να σταθεροποιήσει το εσωτερικό σύστημα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, ενώ παράλληλα εκτιμάται ότι επιδιώκει νέα πενταετή θητεία, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την πολιτική εδραίωση εν όψει του επόμενου έτους. Σε αυτό το πλαίσιο, μια κίνηση καλής θέλησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες — που θεωρούνται κρίσιμη εξωτερική στήριξη για την οικονομική ανάπτυξη της Κίνας — θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική.
Ο Κάι ανέφερε ότι πηγές στο Πεκίνο τού μετέφεραν πως ο Σι ενδέχεται να εξετάζει παραχωρήσεις, όπως μεγάλη παραγγελία αεροσκαφών Boeing ή σημαντικές κινεζικές επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ μία ακόμη πιθανή κίνηση θα μπορούσε να είναι η αποφυλάκιση για ιατρικούς λόγους του μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης του Χονγκ Κονγκ Τζίμμυ Λάι, ο οποίος καταδικάστηκε στα τέλη του 2025 σε 20 χρόνια κάθειρξης βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας. Ο Τραμπ έχει ζητήσει προσωπικά την απελευθέρωσή του.
Είτε αυτές οι κινήσεις πραγματοποιηθούν είτε όχι, οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο χαμηλότερος στόχος ανάπτυξης αντανακλά την αυξημένη οικονομική πίεση, από την αποδυνάμωση των εξαγωγών έως τις επίμονες εμπορικές εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
