Η εντατικοποίηση κρατικών μηνυμάτων που καλούν τους πολίτες να καταγγέλλουν ύποπτους κατασκόπους τροφοδοτεί ένα κύμα καχυποψίας στο διαδίκτυο στην Κίνα, με ολοένα και περισσότερους να αντιμετωπίζουν αλλοδαπούς, φοιτητές και ακόμη και απλούς φωτογράφους ως πιθανές απειλές.
Βίντεο και σχόλια που κυκλοφορούν τις τελευταίες εβδομάδες στα κινεζικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν ότι μια εκστρατεία που ξεκίνησε ως μέτρο εθνικής ασφάλειας εξελίσσεται σε μια ευρύτερη κουλτούρα αμοιβαίας επιτήρησης —μια εξέλιξη που, σύμφωνα με επικριτές, ενέχει τον κίνδυνο ενίσχυσης του φόβου, της παραπληροφόρησης και των κοινωνικών διαιρέσεων.
Μια εκστρατεία που κλιμακώνεται
Από τα μέσα Απριλίου, οι κινεζικές αρχές έχουν εντείνει τα δημόσια μηνύματα σχετικά με την αντιμετώπιση της κατασκοπείας, με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης και τις διαδικτυακές πλατφόρμες να ενισχύουν προειδοποιήσεις για ξένη διείσδυση.
Αρκετοί αναλυτές με έδρα την Κίνα μίλησαν στην εφημερίδα The Epoch Times υπό καθεστώς ανωνυμίας, εκφράζοντας φόβους για αντίποινα.
Ένας ακαδημαϊκός από την Κίνα δήλωσε ότι η έκταση και ο τόνος της εκστρατείας έχουν μεταβληθεί αισθητά. Η προπαγάνδα για τον εντοπισμό κατασκόπων έχει κατακλύσει τα επίσημα προπαγανδιστικά μέσα και τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, προσθέτοντας ότι δεν πρόκειται πλέον απλώς για ευαισθητοποίηση, αλλά μετατρέπεται σε ένα μαζικό κίνημα που τροφοδοτείται από φόβο και καχυποψία.
Πρόσθεσε ότι η τάση αυτή έχει αιφνιδιάσει ορισμένους διανοουμένους μεγαλύτερης ηλικίας στην Κίνα που έχουν ζήσει προηγούμενες πολιτικές εκστρατείες. Η κατάσταση στο διαδίκτυο έχει φτάσει σε σχεδόν επίπεδα υστερίας, με όσους έχουν βιώσει την Πολιτιστική Επανάσταση να τη θεωρούν ιδιαίτερα ανησυχητική.
Ο ίδιος εξέφρασε επίσης αμφιβολίες για τον χρόνο κλιμάκωσης της εκστρατείας, επισημαίνοντας ότι σήμερα η Κίνα φιλοξενεί λιγότερους αλλοδαπούς σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια. Ανέφερε ότι οι ξένοι εκπαιδευτικοί έχουν σε μεγάλο βαθμό αποχωρήσει και ότι ο αριθμός των αλλοδαπών έχει μειωθεί, ενώ η εκστρατεία εντείνεται, κάτι που εγείρει ερωτήματα για το αν αντανακλά μια ευρύτερη στροφή προς μεγαλύτερη απομόνωση από τον έξω κόσμο.
Τις τελευταίες εβδομάδες, κινεζικές υπηρεσίες κρατικής ασφάλειας έχουν δημοσιοποιήσει σειρά υποθέσεων φερόμενης κατασκοπείας. Πολλές από αυτές τις αναφορές στερούνται συγκεκριμένων στοιχείων, όπως χρόνος και τόπος, ενώ ορισμένες περιλαμβάνουν ασυνήθιστα ή ανεκδοτολογικά σενάρια.
Μεταξύ των παραδειγμάτων που διακινούνται στο διαδίκτυο περιλαμβάνονται οδηγοί υπηρεσιών μετακίνησης που αναφέρουν «ύποπτη δραστηριότητα» και αγρότες που έρχονται αντιμέτωποι με φερόμενους κατασκόπους που διέρχονται τα σύνορα. Η ασάφεια αυτών των περιπτώσεων καθιστά δύσκολη για το κοινό την αξιολόγηση της αξιοπιστίας τους.
Ένας κοινωνιολόγος στην Κίνα δήλωσε στην Epoch Times ότι η διάδοση αυτών των ιστοριών επηρεάζει την κρίση της κοινής γνώμης. Όπως ανέφερε, οι χρήστες μοιράζονται στιγμιότυπα οθόνης και περιλήψεις υποθέσεων, με αποτέλεσμα καθημερινές δραστηριότητες, όπως η φωτογράφιση ή η αλληλεπίδραση με αλλοδαπούς, να συνδέονται άμεσα με κατασκοπεία, προσθέτοντας ότι ορισμένοι ξένοι τουρίστες και φωτογράφοι τοπίων αντιμετωπίζονται ως ύποπτοι, γεγονός που δημιουργεί κλίμα ανησυχίας.
Τα πανεπιστήμια στο επίκεντρο της εκστρατείας
Οι επιπτώσεις της εκστρατείας γίνονται αισθητές και στα πανεπιστήμια, όπου οι διοικήσεις ενισχύουν την εποπτεία της διαδικτυακής συμπεριφοράς των φοιτητών.
Σε πανεπιστήμιο της επαρχίας Σαντόνγκ, μέλος του προσωπικού που συμμετέχει σε διαδικασίες προσλήψεων δήλωσε στην Epoch Times ότι το ίδρυμα έχει αρχίσει να εφαρμόζει μέτρα που ευθυγραμμίζονται με την ευρύτερη προσπάθεια αντιμετώπισης της κατασκοπείας, συμπεριλαμβανομένων περιορισμών στη χρήση εικονικών ιδιωτικών δικτύων.
Το πανεπιστήμιο δίνει έμφαση στην ανάγκη εντοπισμού κατασκόπων, σημειώνοντας ότι ο αριθμός των αλλοδαπών φοιτητών έχει μειωθεί σε σύγκριση με πέρυσι και ότι η προσοχή στρέφεται κυρίως σε φοιτητές από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γερμανία, οι οποίοι θεωρείται ότι είναι πιο πιθανό να διδάξουν στους Κινέζους φοιτητές τρόπους παράκαμψης των διαδικτυακών περιορισμών.
Μια ανακοίνωση που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να δείχνει πώς εφαρμόζονται αυτές οι πολιτικές. Σύμφωνα με αυτήν, λογαριασμός φοιτητή τέθηκε σε μαύρη λίστα και απενεργοποιήθηκε αφού επισημάνθηκε για «μη ασφαλή διαδικτυακή συμπεριφορά», συμπεριλαμβανομένης πιθανής χρήσης τέτοιων δικτύων.
Οι φοιτητές πρέπει να περάσουν από διαδικασία ελέγχου υπό την εποπτεία του ακαδημαϊκού τους τμήματος και να υποβάλουν σχετικά έγγραφα για έγκριση πριν αποκατασταθεί η πρόσβασή τους. Η διαδικασία απαιτεί τη συνεργασία με τις έρευνες και την προληπτική ενημέρωση των πανεπιστημιακών αρχών.
Ένας νομικός με έδρα το Πεκίνο προειδοποίησε ότι η εκστρατεία ενδέχεται να υπερβαίνει καθιερωμένα όρια. Σε δηλώσεις του στην Epoch Times ανέφερε ότι η διασφάλιση της εθνικής ασφάλειας θα πρέπει να βασίζεται σε σαφή νομικά πλαίσια και επαγγελματικά πρότυπα και όχι σε ασαφείς διοικητικές οδηγίες ή μηχανισμούς συλλογικής ευθύνης.
Όπως υποστήριξε, η χρήση διοικητικών μέτρων από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) για τον περιορισμό της συμπεριφοράς των φοιτητών θολώνει τα νομικά όρια και υπονομεύει τα θεσμικά θεμέλια των πανεπιστημίων ως χώρων ακαδημαϊκής έρευνας.
Του Michael Zhuang
Με τη συμβολή του Chen Chen
