Η ήδη επιβαρυμένη κινεζική οικονομία αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις, ενώ ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί να περιορίσει την ανάπτυξη των εξαγωγών και να καταστείλει την εγχώρια ζήτηση, θέτοντας σε κίνδυνο τον στόχο ανάπτυξης 4,5%, σύμφωνα με ειδικούς.
Καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του ιρανικού καθεστώτος ξεπερνά το όριο των δύο μηνών, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξή του στις 29 Απριλίου στο Axios ότι θα συνεχίσει να διατηρεί τον αποκλεισμό του Ιράν έως ότου η Τεχεράνη συμφωνήσει σε μια συμφωνία που θα αντιμετωπίζει τις ανησυχίες για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Το αργό πετρέλαιο Brent, παγκόσμιο σημείο αναφοράς τιμών, κατέγραψε προσωρινή άνοδο πάνω από τα 120 δολάρια (περίπου 110 ευρώ) το βαρέλι μετά τις δηλώσεις Τραμπ, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο τετραετίας, πριν υποχωρήσει στα 114 δολάρια (περίπου 105 ευρώ). Μέχρι το απόγευμα της Κυριακής, βρισκόταν περίπου στα 108 δολάρια (περίπου 100 ευρώ).
Η αύξηση του κόστους του πετρελαίου έχει οδηγήσει και σε άνοδο των τιμών των πλαστικών στη νότια Κίνα, περιορίζοντας τα περιθώρια κέρδους και προκαλώντας αναταραχή σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα στην πόλη Τσανγκμουτού του Ντονγκουάν, τον μεγαλύτερο κόμβο εμπορίας πλαστικών της χώρας.
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός, καταναλωτής και εξαγωγέας τελικών πλαστικών προϊόντων παγκοσμίως, σύμφωνα με έκθεση του 2025 του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης.
Πιέσεις στις εξαγωγές
Ο Τσάι Μινγκ-φανγκ (Tsai Ming-fang), καθηγητής βιομηχανικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Ταμκάνγκ στην Ταϊβάν, ανέφερε ότι, αν και πολλοί υποστηρίζουν πως τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου της Κίνας θα την προστατεύσουν από τις επιπτώσεις ενός αποκλεισμού, η αναταραχή στις αγορές πλαστικών δείχνει ότι η σύγκρουση επιβαρύνει ήδη τις εξαγωγές μεταποίησης.
Η Κίνα εκτιμάται ότι διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού πετρελαίου στον κόσμο, σχεδόν 1,4 δισεκατομμύρια βαρέλια έως τον Δεκέμβριο του 2025, με περαιτέρω αύξηση το 2026, σύμφωνα με ανάλυση της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο.
Ο Τσάι δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι οι αυξανόμενες τιμές ενέργειας σε οικονομικά ασταθείς χώρες όπως η Ινδονησία, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ περιορίζουν τις μη απαραίτητες δαπάνες και μειώνουν τη ζήτηση για κινεζικά προϊόντα, προσθέτοντας ότι, εάν οι καταναλωτές δεν θεωρούν τα προϊόντα αυτά αναγκαία, οι όγκοι αποστολών θα μειωθούν περαιτέρω.
Οι τρεις αυτές χώρες είναι μέλη της Ένωσης Χωρών Νοτιοανατολικής Ασίας (Association of Southeast Asian Nations – ASEAN), του μεγαλύτερου εμπορικού εταίρου της Κίνας, με το διμερές εμπόριο να ανέρχεται σε 6,82 τρισεκατομμύρια γουάν (περίπου 930 δισ. ευρώ) στους πρώτους 11 μήνες του 2025. Οι κινεζικές εξαγωγές προς την Ένωση ανήλθαν σε 4,29 τρισεκατομμύρια γιουάν (περίπου 585 δισ. ευρώ), αυξημένες κατά 14,6% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με στοιχεία της κινεζικής αποστολής στην Ένωση.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Αλίσια Γκαρθία-Ερέρο (Alicia Garcia-Herrero), επικεφαλής οικονομολόγος για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού της Natixis Research, σημείωσε ότι οι κινεζικές εξαγωγές βρίσκονται πλέον σε «διπλή πίεση», με αυξημένο κόστος μεταφορών λόγω των διαταραχών στα Στενά του Ορμούζ και εξασθένηση των αγορών στη Νοτιοανατολική Ασία. Όπως ανέφερε στην Epoch Times, δεν πρόκειται ακόμη για απότομη κατάρρευση, αλλά η κατεύθυνση είναι σαφώς καθοδική, ιδιαίτερα σε ηλεκτρονικά, μηχανήματα και προϊόντα μεσαίας κατηγορίας.
Ο Λιου Μενγκ-τσούν (Liu Meng-chun), διευθυντής του τμήματος ηπειρωτικής Κίνας στο Chung-Hua Institution of Economic Research’ στην Ταϊπέι, δήλωσε ότι ο πληθωρισμός που προκαλείται από τον πόλεμο σε προηγμένες οικονομίες όπως οι ΗΠΑ και η Ευρώπη διαβρώνει την αγοραστική δύναμη και μειώνει τη ζήτηση για κινεζικά προϊόντα, επιδεινώνοντας το χρόνιο πρόβλημα υπερπαραγωγής.
Σύμφωνα με τον Λιου, η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεπέρασε τις ΗΠΑ ως ο δεύτερος μεγαλύτερος προορισμός εξαγωγών της Κίνας το 2025, ωστόσο η σύγκρουση ενίσχυσε τις πιέσεις τιμών στην περιοχή, μειώνοντας τα περιθώρια κέρδους των κινεζικών επιχειρήσεων.
Οι εξαγωγές της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο αυξήθηκαν μόλις κατά 2,5% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο, καταγράφοντας σημαντική επιβράδυνση σε σχέση με την αύξηση 21,8% που είχε σημειωθεί τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με τη Γενική Διοίκηση Τελωνείων της Κίνας.
Ασθενής ζήτηση
Στο εσωτερικό της χώρας, οι πωλήσεις αυτοκινήτων στην Κίνα, που θεωρείται βασικός δείκτης της εγχώριας ζήτησης, παρουσιάζουν πτώση. Οι λιανικές πωλήσεις επιβατικών οχημάτων μειώθηκαν κατά 15% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο, φτάνοντας τα 1,648 εκατομμύρια μονάδες, σύμφωνα με την Ένωση Επιβατικών Αυτοκινήτων Κίνας. Οι σωρευτικές πωλήσεις το πρώτο τρίμηνο του 2026 ανήλθαν σε 4,226 εκατομμύρια μονάδες, μειωμένες κατά 17,4% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Ο κλαδικός φορέας ανέφερε ότι το παρατεταμένο αδιέξοδο στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει σε απότομη άνοδο των διεθνών τιμών πετρελαίου, περιορίζοντας την κατανάλωση.
Η Γκαρθία-Ερέρο σημείωσε ότι η εγχώρια ζήτηση της Κίνας ήταν ήδη υπό πίεση πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, προειδοποιώντας ότι το ενεργειακό σοκ θα επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση, καθώς οι αυξημένες τιμές πετρελαίου αυξάνουν το κόστος μεταφορών και παραγωγής, μειώνοντας την αγοραστική δύναμη και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε κατά 1% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο, μειωμένος κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Κίνας. Ο δείκτης τιμών παραγωγού αυξήθηκε κατά 0,5% τον ίδιο μήνα, αντιστρέφοντας την πτώση 0,9% τον Φεβρουάριο και καταγράφοντας την πρώτη άνοδο μετά από 41 συνεχόμενους μήνες μείωσης.
Ο Τσάι προειδοποίησε ότι αυτή η αύξηση δεν αποτελεί ένδειξη οικονομικής ανάκαμψης, αλλά αντανακλά τη μετακύλιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους λόγω της σύγκρουσης και όχι πραγματική ενίσχυση της ζήτησης, επισημαίνοντας ότι τα στοιχεία δείχνουν πως η Κίνα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εσωτερικό «σπιράλ ανταγωνισμού». Ο όρος αυτός περιγράφει έναν κύκλο στον οποίο οι κινεζικές επιχειρήσεις ανταγωνίζονται ολοένα και πιο έντονα για ένα συρρικνούμενο σύνολο καταναλωτών, μειώνοντας τιμές και κέρδη χωρίς να δημιουργείται πραγματική οικονομική ανάπτυξη.
Ο Λιου σημείωσε ότι η συνεχιζόμενη σύγκρουση στο Ιράν θα πλήξει σοβαρά την αγορά εργασίας, καθώς η μείωση των εξαγωγών περιορίζει την αύξηση των μισθών και ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση της ανεργίας και εντονότερη υποαπασχόληση. Σύμφωνα με στοιχεία της 21ης Απριλίου από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, το ποσοστό ανεργίας για άτομα ηλικίας 16 έως 24 ετών, εξαιρουμένων των φοιτητών, αυξήθηκε στο 16,9% τον Μάρτιο από 16,1% τον Φεβρουάριο.
Αρνητικές προοπτικές
Τον Μάρτιο, το Κρατικό Συμβούλιο της Κίνας ανακοίνωσε στόχο ανάπτυξης 4,5 έως 5% για το 2026, το χαμηλότερο επίπεδο από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, εξαιρουμένης της πανδημίας.
Ο Τσάι εκτίμησε ότι η απόφαση του Πεκίνου να μειώσει τον στόχο αντικατοπτρίζει έλλειψη εμπιστοσύνης στην οικονομία, ενώ η παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επιδεινώνει περαιτέρω τις προοπτικές. Πρόσθεσε ότι χωρίς σημαντική αύξηση εισαγωγών από βασικούς εμπορικούς εταίρους, όπως η Αφρική, η Νοτιοανατολική Ασία και η Ευρωπαϊκή Ένωση, η επίτευξη του στόχου καθίσταται ολοένα και πιο απίθανη, ενώ νέα ευρωπαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία ασκεί πρόσθετες πιέσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 4 Μαρτίου πρόταση κανονισμού για την επιτάχυνση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act), επιβάλλοντας αυστηρότερο έλεγχο σε ξένες επενδύσεις άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ σε τομείς που αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, οι μπαταρίες, η ηλιακή ενέργεια και οι κρίσιμες πρώτες ύλες. Η κίνηση αυτή, η οποία θεωρείται ότι στοχεύει σε μεγάλο βαθμό την Κίνα, προκάλεσε αντίδραση από το Πεκίνο, το οποίο υποστήριξε ότι το πλαίσιο είναι διακριτικό και δημιουργεί σημαντικά επενδυτικά εμπόδια.
Η Γκαρθία-Ερέρο συμφώνησε ότι ο στόχος 4,5% παραμένει θεωρητικά εφικτός, αλλά το περιθώριο σφάλματος έχει περιοριστεί σημαντικά. Επεσήμανε ότι το Πεκίνο διαθέτει ακόμη εργαλεία πολιτικής, όπως δημοσιονομικά κίνητρα, στοχευμένη νομισματική χαλάρωση και στρατηγικά ενεργειακά αποθέματα, αλλά η αποτελεσματική χρήση τους απέναντι σε έναν εξωτερικό πληθωριστικό κραδασμό αποτελεί διαφορετική πρόκληση.
Προέβλεψε επίσης ότι, εάν ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ παραταθεί πέραν του δεύτερου τριμήνου, ο ρυθμός ανάπτυξης πιθανότατα θα αναθεωρηθεί προς το 3,8 έως 4,2%. Ο στόχος 4,5% εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη της σύγκρουσης, την οποία η Κίνα δεν μπορεί να ελέγξει.
Του Jarvis Lim
