Όταν ο Αμπντουλχακίμ Ιντρίς έφτασε στην Κουάλα Λουμπούρ της Μαλαισίας, στις 29 Μαρτίου, ανέμενε να συμμετάσχει σε παρουσίαση βιβλίου, πανεπιστημιακές εκδηλώσεις και συναντήσεις με φοιτητές. Αντ’ αυτού, όπως ανέφερε, οι μαλαισιανές αρχές τον απομόνωσαν στον έλεγχο διαβατηρίων, του αφαίρεσαν το αμερικανικό διαβατήριο, τον ανέκριναν επί περίπου πέντε ώρες, τον κράτησαν για περίπου 21 ώρες και, πριν από την αυγή, τον επιβίβασαν σε πτήση εκτός χώρας.
Δεν του δόθηκε καμία επίσημη αιτιολογία. Αργότερα, ο Μαλαισιανός οικοδεσπότης του τον ενημέρωσε ότι η εντολή είχε προέλθει απευθείας από το Πεκίνο.
Ο Ιντρίς, Αμερικανός πολίτης και εκτελεστικός διευθυντής του Κέντρου Ουιγούρων Σπουδών με έδρα την Ουάσιγκτον, υποστήριξε ότι δεν επρόκειτο για ένα τυπικό μεταναστευτικό περιστατικό, αλλά για σαφή περίπτωση διεθνικής καταστολής από το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας —μιας προσπάθειας φίμωσης, παρακολούθησης και τιμωρίας επικριτών πέρα από τα σύνορα της χώρας.
Όπως σημείωσε, τον ανησύχησε ιδιαίτερα το γεγονός ότι η επιρροή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ) φαίνεται να επεκτείνεται ακόμη και σε χώρες με μουσουλμανική πλειονότητα, όπως η Μαλαισία —χώρες όπου πολλοί μοιράζονται την ίδια πίστη που το Πεκίνο καταστέλλει στη Σιντζιάνγκ.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times, η Κίνα έχει καταφέρει να χρησιμοποιήσει μια τρίτη χώρα για να κρατήσει και να απελάσει έναν Αμερικανό πολίτη, προειδοποιώντας ότι, αν αυτό παγιωθεί, δημιουργείται μια επικίνδυνη κατάσταση για κάθε Αμερικανό ακτιβιστή, δημοσιογράφο και ερευνητή που δραστηριοποιείται στο εξωτερικό.
Ταξίδι που προετοιμαζόταν για μήνες
Ο Ιντρίς είχε επισκεφθεί ξανά τη Μαλαισία. Από το 2022 πραγματοποιεί εκεί δράσεις υπεράσπισης των Ουιγούρων, μεταξύ των οποίων και δια ζώσης συνάντηση με τον πρωθυπουργό Ανουάρ Ιμπραήμ. Αυτή τη φορά, οι συνεργάτες του στη Μαλαισία είχαν οργανώσει ένα δεκαήμερο πρόγραμμα πανεπιστημιακών εκδηλώσεων και συναντήσεων με φοιτητές, με αφορμή την κυκλοφορία της μαλαισιανής έκδοσης του βιβλίου του «Menace: China’s Colonization of the Islamic World & Uyghur Genocide» («Απειλή: Ο αποικισμός του ισλαμικού κόσμου από την Κίνα και η γενοκτονία των Ουιγούρων»). Το βιβλίο έχει ήδη μεταφραστεί στα τουρκικά, αραβικά και ινδονησιακά.
Δύο ημέρες πριν από το ταξίδι, το Κέντρο Ουιγούρων Σπουδών δημοσίευσε επίσης έκθεση για την κινεζική επιρροή σε χώρες της Νότιας Ασίας, συμπεριλαμβανομένης της Μαλαισίας, όπως ανέφερε.
Έφτασε στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Κουάλα Λουμπούρ στις 7 το πρωί. Υπάλληλος μετανάστευσης πήρε το διαβατήριό του και τον οδήγησε σε πλευρικό γραφείο. Άνδρας που συστήθηκε ως αξιωματικός της Βασιλικής Αστυνομίας της Μαλαισίας τον ενημέρωσε ότι θα του απαγορευτεί η είσοδος και θα απελαθεί. Σύμφωνα με τους κανονισμούς της χώρας, οι Αμερικανοί πολίτες δεν χρειάζονται θεώρηση για επαγγελματικές ή τουριστικές επισκέψεις διάρκειας έως 90 ημερών.
Όπως ανέφερε, από τη στιγμή που απομονώθηκε στον έλεγχο διαβατηρίων φοβήθηκε για τη ζωή του, καθώς βρισκόταν πλέον υπό κράτηση των μαλαισιανών αρχών κατόπιν αιτήματος ενός κράτους, της Κίνας, το οποίο, όπως σημείωσε, έχει ήδη εξαφανίσει άτομα σαν τον ίδιο.
Στον χώρο βρίσκονταν αρκετοί άνδρες με πολιτικά και μαύρα γυαλιά, οι οποίοι δεν συστήθηκαν ούτε του απηύθυναν τον λόγο, παρακολουθώντας τον σιωπηλά, γεγονός που ενίσχυσε την αβεβαιότητά του για την ταυτότητα και τον ρόλο τους.
Ο χώρος κράτησης
Ύστερα από περίπου πέντε ώρες ανάκρισης, οι αρχές τον μετέφεραν σε προσωρινό χώρο κράτησης. Περισσότερα από 30 άτομα βρίσκονταν εκεί, χωρίς εμφανή παρουσία αστυνομικού φρουρού, ενώ ορισμένοι μιλούσαν κινεζικά. Όπως δήλωσε, αυτό του προκάλεσε έντονο φόβο, καθώς ανησύχησε ότι θα μπορούσε να δεχθεί επίθεση.
Πέρασε περίπου 15 ώρες καθισμένος σε μια γωνία του κελιού, έχοντας επίγνωση ότι Ουιγούροι ακτιβιστές έχουν δολοφονηθεί στο εξωτερικό σε περιστατικά που αποδίδονται στο Πεκίνο.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, τον τοποθέτησαν σε ένα ιδιαίτερα συνωστισμένο, ανθυγιεινό και βρώμικο κελί, όπου κρατούνταν πολλοί άνθρωποι. Εκείνη η σύντομη ημέρα, όπως ανέφερε, του φάνηκε σαν αιώνας, ενώ τον κατέκλυσαν ανησυχητικές και τρομακτικές σκέψεις, μεταξύ των οποίων και η πιθανότητα το κινεζικό κράτος να εκμεταλλευτεί το περιβάλλον για να του προκαλέσει βλάβη.
Στις 4:25 τα ξημερώματα της 30ής Μαρτίου, επιβιβάστηκε σε πτήση της Turkish Airlines και επεστράφη στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω Κωνσταντινούπολης, όπου του επιστράφηκε το διαβατήριο. Έπειτα από περίπου 70 ώρες κράτησης και μετακίνησης, έφτασε στο Διεθνές Αεροδρόμιο Ντάλες, έξω από την Ουάσιγκτον.
Επίσκεψη Κινέζου επικεφαλής ασφάλειας στη Μαλαισία
Ο Ιντρίς εκτιμά ότι ο χρονισμός δεν ήταν τυχαίος. Τρεις ημέρες πριν από την άφιξή του, στις 26 Μαρτίου, ο υπουργός Κρατικής Ασφάλειας της Κίνας, Τσεν Γισίν, είχε συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Ανουάρ στην Κουάλα Λουμπούρ για συνομιλίες σχετικά με τη διμερή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Κατά τη διάρκεια της κράτησής του, ο Μαλαισιανός οικοδεσπότης του τον ενημέρωσε ότι μέλη της αποστολής του Τσεν βρίσκονταν ακόμη στη χώρα και ότι η απέλασή του προήλθε από άμεση πίεση του Πεκίνου. Ο ίδιος εκτίμησε ότι μέλη της κινεζικής αποστολής ενδέχεται να βρίσκονταν ακόμη και στο γραφείο μετανάστευσης κατά τη διάρκεια της κράτησής του.
Η κυβέρνηση της Μαλαισίας δεν έχει δώσει δημόσια εξηγήσεις για την άρνηση εισόδου.
Η Epoch Times έχει απευθυνθεί στο υπουργείο Εξωτερικών της Μαλαισίας για σχόλιο.
Τρεις δεκαετίες ακτιβισμού
Ο Ιντρίς, 57 ετών, γεννήθηκε στο Χοτάν της Σιντζιάνγκ, περιοχή της δυτικής Κίνας που οι Ουιγούροι αποκαλούν Ανατολικό Τουρκεστάν. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αλ Άζχαρ στην Αίγυπτο και το 1990 ζήτησε άσυλο στη Γερμανία, αποτελώντας έναν από τους πρώτους Ουιγούρους που το έπραξαν.
Συνέβαλε στην ίδρυση της Ένωσης Ανατολικού Τουρκεστάν στην Ευρώπη, του Παγκόσμιου Συνεδρίου Νεολαίας Ουιγούρων και του Παγκόσμιου Συνεδρίου Ουιγούρων. Το 2009 μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες και το 2017 συνίδρυσε, μαζί με τη σύζυγό του Ρουσάν Αμπάς, την οργάνωση Campaign for Uyghurs.
Ανέφερε ότι το βιβλίο του τον έχει καταστήσει ιδιαίτερο στόχο. Μετά την έκδοσή του, ο ίδιος και η σύζυγός του δέχθηκαν συντονισμένες απειλές θανάτου και ψηφιακή παρενόχληση. Σε εκδήλωση παρουσίασης στην Τζακάρτα της Ινδονησίας, σύμφωνα με τον ίδιο, η κινεζική πρεσβεία κινητοποίησε τοπικούς συνεργάτες για τη διοργάνωση διαμαρτυριών, κατά τις οποίες κάηκαν αντίτυπα του βιβλίου και φωτογραφίες του.
Σύμφωνα με τον Ιντρίς, στόχος του Πεκίνου είναι να εμποδίσει τη διάδοση της έρευνάς του στις κοινότητες που μιλούν τη μαλαισιανή γλώσσα, ενώ πρόσθεσε ότι το μοναδικό του «έγκλημα» είναι ότι αποτελεί αντιφρονούντα από μια κοινότητα που διώκεται από το κινεζικό κράτος και ότι αναδεικνύει τις ευρύτερες απειλές της Κίνας για την ανθρωπότητα, την ελευθερία και τη δημοκρατία.
Διεθνική καταστολή
Η Μαλαισία δεν είναι η πρώτη χώρα όπου ο Ιντρίς έχει έρθει αντιμέτωπος με την επιρροή του Πεκίνου στο εξωτερικό.
Κατά τη διάρκεια ταξιδιού του το 2024 στην Ινδονησία, αξιωματούχοι μετανάστευσης στην Ποντιανάκ του ανέφεραν ότι δεν μπορούσε να μιλήσει σε εκδηλώσεις με τουριστική θεώρηση. Σε επόμενο ταξίδι το 2025, κρατήθηκε για τρεις ώρες στο αεροδρόμιο της Τζακάρτα, πριν του επιτραπεί η είσοδος έπειτα από παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στη Μαλαισία, ωστόσο, η παρέμβαση αυτή δεν απέδωσε. Όπως ανέφερε, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ και η πρεσβεία των ΗΠΑ στην Κουάλα Λουμπούρ κλιμάκωσαν την υπόθεσή του προς τις μαλαισιανές αρχές μετανάστευσης, αλλά τελικά επικράτησε το Πεκίνο.
Η υπόθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο. Τον Φεβρουάριο του 2025, η Ταϊλάνδη απέλασε 40 Ουιγούρους στην Κίνα κατόπιν αιτήματος του Πεκίνου, προκαλώντας την επιβολή κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες στους εμπλεκόμενους αξιωματούχους. Τον Απρίλιο του 2025, η αστυνομία της Μαλαισίας πραγματοποίησε έφοδο σε ιδιωτικό χώρο στην Κουάλα Λουμπούρ και συνέλαβε δεκάδες ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ πριν από κρατική επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ.
Από το 1999, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) έχει υποβάλει τους ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ σε μαζικές συλλήψεις, βασανιστήρια, καταναγκαστική εργασία και ακόμη και εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων, με στόχο την εξάλειψη της πρακτικής. Οι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ, μιας πνευματικής άσκησης βασισμένης στις αρχές της αλήθειας, της καλοσύνης και της ανεκτικότητας, ασκούν ελεύθερα τη δραστηριότητά τους στη Μαλαισία για περισσότερα από 30 χρόνια.
Η Ρουσάν Αμπάς, σύζυγος του Ιντρίς και εκτελεστική διευθύντρια της Campaign for Uyghurs, δήλωσε ότι η υπόθεση του συζύγου της αποτελεί καμπανάκι αφύπνισης για τη διεθνή κοινότητα, σημειώνοντας σε δήλωση της 16ης Απριλίου ότι το Πεκίνο κατάφερε να εργαλειοποιήσει μια τρίτη χώρα για να κρατήσει και να απελάσει έναν Αμερικανό πολίτη.
Ο Άντριαν Ζεντς, ανώτερος ερευνητής στο Victims of Communism Memorial Foundation (Ίδρυμα Μνήμης των Θυμάτων του Κομμουνισμού), χαρακτήρισε το περιστατικό ως την πιο απροκάλυπτη μορφή διεθνκής καταστολής. Σε δήλωσή του προειδοποίησε ότι, αν η διεθνής κοινότητα επιτρέψει να παγιωθεί αυτό το προηγούμενο, κανένας Αμερικανός ακτιβιστής, δημοσιογράφος ή ερευνητής που δραστηριοποιείται στο εξωτερικό δεν θα είναι ασφαλής από την επιρροή του Πεκίνου.
Η οικογένεια ως μοχλός πίεσης
Για τον Ιντρίς, η πίεση έχει και βαθιά προσωπική διάσταση. Από την έναρξη των μαζικών κρατήσεων στη Σιντζιάνγκ το 2017, έχει χάσει επαφή με 24 συγγενείς του, μεταξύ των οποίων η μητέρα του, τα αδέλφια του και όλα τα ανίψια του. Τον Αύγουστο του 2023, ανώνυμη πηγή τον ενημέρωσε ότι ο πατέρας του είχε πεθάνει επτά μήνες νωρίτερα στο Χοτάν. Η τελευταία φορά που άκουσε τη φωνή του πατέρα του ήταν τον Απρίλιο του 2017.
Όπως ανέφερε, στην ουιγουρική κουλτούρα η οικογένεια αποτελεί τα πάντα και ο αποχωρισμός από τις ρίζες συνιστά μορφή ψυχολογικού πολέμου.
Η νύφη του, συνταξιούχος ιατρός Γκουλσάν Αμπάς, συνελήφθη βίαια τον Σεπτέμβριο του 2018 —λίγες ημέρες μετά τη δημόσια τοποθέτηση της συζύγου του για την κατάσταση της οικογένειας. Τον Δεκέμβριο του 2020, το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας επιβεβαίωσε ότι καταδικάστηκε σε 20 χρόνια φυλάκισης με κατηγορίες που, σύμφωνα με την οικογένεια, είναι αβάσιμες.
Αρνούμαι να ζήσω με φόβο
Ο Ιντρίς δήλωσε ότι επέστρεψε από τη Μαλαισία βαθιά ψυχολογικά τραυματισμένος και αντιμετωπίζει προβλήματα ύπνου, προσθέτοντας ότι πλέον σκέφτεται την ασφάλειά του κάθε φορά που ταξιδεύει. Ωστόσο, τόνισε ότι η εμπειρία αυτή δεν αλλάζει τα σχέδιά του.
Όπως δήλωσε, αρνείται να ζήσει με φόβο και θα συνεχίσει να μιλά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα Ηνωμένα Έθνη και σε χώρες με μουσουλμανική πλειονότητα.
Σύμφωνα με τον Ιντρίς, το ΚΚΚ διεξάγει μια συστηματική επίθεση κατά της πίστης, της ταυτότητας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, και η μόνη απάντηση είναι η συνέχιση της δημόσιας έκφρασης. Κάθε απειλή που δέχεται και κάθε θυσία που έχει αναγκαστεί να κάνει η οικογένειά του ενισχύουν ακόμη περισσότερο την αποφασιστικότητά του.
Του Sean Tseng
