Οι τελευταίες ώρες στο Ιράν χαρακτηρίζονται από σημαντική κλιμάκωση της έντασης, καθώς οι μαζικές διαδηλώσεις συνεχίζονται σε πολλές πόλεις, ενώ το κράτος απαντά με αυξημένα μέτρα ασφαλείας, περιορισμούς στις μετακινήσεις και σοβαρές διακοπές στις τηλεπικοινωνίες και στο διαδίκτυο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όπου η πρόσβαση σε ανεξάρτητη πληροφόρηση είναι περιορισμένη, κυκλοφόρησαν ανεπιβεβαίωτοι ισχυρισμοί ότι το Κόμμα για την Ελευθερία του Κουρδιστάν (PAK) κατέλαβε αρχηγείο του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) στην Κερμανσάχ, στη δυτική χώρα. Αν κάτι τέτοιο επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή εξέλιξη, καθώς θα σηματοδοτούσε μετάβαση από τις συγκρούσεις δρόμου και τις επιθέσεις σε μια πιο οργανωμένη πρόκληση απέναντι στο ιρανικό κράτος.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ανεξάρτητη και αξιόπιστη επιβεβαίωση ότι πράγματι έγινε κατάληψη στρατιωτικής εγκατάστασης του IRGC. Αντίθετα, ιρανικές επίσημες πηγές έχουν αναφερθεί σε περιστατικό πυρκαγιάς σε εγκατάσταση των Φρουρών στην επαρχία Κερμανσάχ, μιλώντας για φωτιά σε χώρο φύλαξης εύφλεκτων υλικών και αναφέροντας ότι τα αίτια διερευνώνται, χωρίς να γίνεται λόγος για επίθεση ή απώλεια ελέγχου του χώρου. Αυτό από μόνο του δείχνει πόσο δύσκολη είναι η επαλήθευση όταν συνυπάρχουν έντονα επεισόδια, περιορισμοί στο διαδίκτυο και διάχυση φημών.
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ συστήνουν στους Αμερικανούς πολίτες που βρίσκονται στο Ιράν να εγκαταλείψουν τη χώρα, εφόσον αυτό είναι εφικτό και ασφαλές. Οι προειδοποιήσεις αναφέρονται στην κλιμάκωση των διαμαρτυριών, στην ένταση της καταστολής, στα κλεισίματα δρόμων, στις διακοπές στις δημόσιες συγκοινωνίες και στους περιορισμούς της πρόσβασης σε υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας και διαδικτύου. Παράλληλα, επισημαίνεται πως οι αεροπορικές εταιρείες περιορίζουν ή ακυρώνουν πτήσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν ανασταλεί δρομολόγια από και προς το Ιράν. Όλα αυτά συνθέτουν μια εικόνα αυξανόμενης αστάθειας, όπου το ενδεχόμενο ταχείας επιδείνωσης της κατάστασης παραμένει ανοιχτό.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Κερμανσάχ, μια περιοχή με ισχυρή κουρδική παρουσία, κοντά στα σύνορα με το Ιράκ. Αυτό της δίνει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς μια σοβαρή αναταραχή εκεί δεν μένει αναγκαστικά «τοπική»: μπορεί να επηρεάσει συνολικά τη δυτική ζώνη ασφαλείας του Ιράν και να ενισχύσει τη δράση ομάδων που διαθέτουν διασυνοριακές βάσεις ή δίκτυα υποστήριξης. Ακόμη κι αν ο ισχυρισμός περί «κατάληψης αρχηγείου» δεν επιβεβαιωθεί, η ίδια η κυκλοφορία του αποτυπώνει ότι στο πεδίο υπάρχει ήδη αίσθηση πως η κατάσταση ξεπερνά τα όρια μιας απλής κοινωνικής εξέγερσης και ακουμπά πλέον πιο επικίνδυνες μορφές αντιπαράθεσης.
Η κρίση στο Ιράν, όμως, δεν αφορά μόνο το κουρδικό στοιχείο. Η χώρα είναι πολυεθνοτική και σε περιόδους βαθιάς πολιτικής αναταραχής είναι συνηθισμένο να εμφανίζονται παράλληλες δυναμικές σε διαφορετικές περιφέρειες. Σε περιοχές όπως το Σιστάν-Μπαλουχιστάν, όπου υπάρχει μακροχρόνια ένταση και παρουσία ένοπλων οργανώσεων, κάθε γενικευμένη αποσταθεροποίηση δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για περαιτέρω κλιμάκωση. Το ίδιο ισχύει και για το Χουζεστάν, μια περιοχή με αραβική μειονότητα και ιστορικό κινημάτων που κατά καιρούς έχουν αναπτύξει αποσχιστική ή πιο ακραία δράση. Ακόμη και σε περιοχές που παραδοσιακά δεν έχουν έντονη ένοπλη διάσταση, όπως ορισμένες τουρκόφωνες κοινότητες στο βορειοδυτικό Ιράν, η πολιτική πίεση μπορεί να μετατραπεί σε πιο αιχμηρές μορφές σύγκρουσης όσο βαθαίνει η κρίση.
Σε αυτό το σημείο μπαίνει και η παράμετρος της εξωτερικής στήριξης, την οποία συχνά επικαλείται το ιρανικό κράτος. Η Τεχεράνη έχει μια σταθερή γραμμή ότι οι μεγάλες εξεγέρσεις δεν είναι αποκλειστικά «εσωτερικό ζήτημα», αλλά αποτέλεσμα ξένης υποκίνησης και χρηματοδότησης, κάτι που χρησιμοποιεί για τη νομιμοποίηση αυστηρών μέτρων καταστολής. Από την άλλη πλευρά, είναι επίσης γεγονός ότι στη Μέση Ανατολή οι μειονοτικές και αποσχιστικές οργανώσεις συχνά βρίσκουν πολιτικά ή υλικά στηρίγματα εκτός συνόρων, είτε μέσω κρατικών υπηρεσιών είτε μέσω δικτύων διασποράς και ανταγωνιστικών γεωπολιτικών κέντρων. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι διαμαρτυρίες είναι «ξένα σχέδια», αλλά ότι μέσα σε μια γενικευμένη αναταραχή μπορεί να παρεμβληθούν και δυνάμεις που βλέπουν μια ευκαιρία να πιέσουν το ιρανικό καθεστώς από περισσότερα από ένα μέτωπα.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι πως αυτή τη στιγμή η αβεβαιότητα παραμένει μεγάλη. Οι περιορισμοί στο διαδίκτυο και οι δυσκολίες πρόσβασης σε ανεξάρτητες εικόνες από το εσωτερικό της χώρας επιτρέπουν να κυκλοφορούν πληροφορίες χωρίς σαφή επιβεβαίωση. Έτσι, ο ισχυρισμός περί «κατάληψης αρχηγείου των Φρουρών» μπορεί να είναι είτε υπερβολή είτε προπαγανδιστική διόγκωση, μπορεί όμως να είναι και ένα πρώτο σημάδι ότι το Ιράν μπαίνει σε μια φάση όπου η κρίση δεν θα περιοριστεί σε διαδηλώσεις, αλλά θα αποκτήσει και πιο στρατιωτικοποιημένα χαρακτηριστικά. Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές, τόσο για το αν θα υπάρξει πραγματική επιβεβαίωση των πληροφοριών που διακινούνται όσο και για το αν οι κινητοποιήσεις θα εξελιχθούν σε ευρύτερη εσωτερική ρήξη με πολλαπλά ενεργά «μέτωπα» μέσα στη χώρα.
Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.
