Η Λευκορωσία προχώρησε στην απελευθέρωση 123 πολιτικών κρατουμένων, στο πλαίσιο πρωτοφανούς συμφωνίας που διαμεσολάβησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του προέδρου Αλεξάντρ Λουκασένκο, η οποία αναρτήθηκε στον επίσημο λογαριασμό της κυβέρνησης στο Telegram στις 13 Δεκεμβρίου, οι αποφυλακίσεις πραγματοποιήθηκαν έπειτα από συνεννόηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και κατόπιν δικού του αιτήματος.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται και με την άρση των αμερικανικών κυρώσεων στον τομέα της παραγωγής ποτάσας της Λευκορωσίας, καθώς και με τη δέσμευση της Ουάσιγκτον για περαιτέρω άρση περιοριστικών μέτρων, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση.
Ο Λουκασένκο, ο οποίος κυβερνά τη χώρα από το 1994, επανεξελέγη το 2020 για έκτη φορά, σε εκλογές που χαρακτηρίστηκαν ως νοθευμένες τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από δυτικές κυβερνήσεις. Η επανεκλογή του προκάλεσε μαζικές κινητοποιήσεις σε όλη τη χώρα, που κατεστάλησαν βάναυσα από τις αρχές, με αποτέλεσμα να φυλακιστούν χιλιάδες αντιφρονούντες, διαδηλωτές και επικριτές του καθεστώτος.
Το 2021, επικαλούμενη τις αμφισβητούμενες εκλογές και τη σκληρή καταστολή, η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν επέβαλε σειρά κυρώσεων, εντάσσοντας δεκάδες άτομα και επιχειρήσεις που συνδέονται με το καθεστώς Λουκασένκο στη «μαύρη λίστα» του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών.
Μεταξύ των πλέον γνωστών εταιρειών που τέθηκαν υπό καθεστώς κυρώσεων ήταν η κρατική Belaruskali OAO, από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ποτάσας παγκοσμίως. Το γραφείο Λουκασένκο χαιρέτισε την άρση των, όπως τις χαρακτηρίζει, «παράνομων κυρώσεων εποχής Μπάιντεν», επισημαίνοντας ότι η διαδικασία περαιτέρω χαλάρωσης των περιορισμών εισέρχεται πλέον σε «πρακτική φάση».
Μεταξύ των αποφυλακισθέντων στις 13 Δεκεμβρίου συγκαταλέγονται η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Μαρία Κολεσνίκοβα, ο πρώην υποψήφιος πρόεδρος Βίκτορ Μπαμπαρίκα και ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Αλές Μπιαλιάτσκι.
Οι τρεις τους υπήρξαν μέλη του Συντονιστικού Συμβουλίου, μιας ομάδας που επιδιώκει τον ειρηνικό μετασχηματισμό της εξουσίας, και έγιναν συμβολικές μορφές του κινήματος διαμαρτυρίας μετά τις εκλογές του 2020.
«Εκφράζω ειλικρινή ευγνωμοσύνη σε όλους όσοι ενεπλάκησαν, σε όλους τους ανθρώπους που είναι μέρος αυτής της αλυσίδας», δήλωσε η Κολεσνίκοβα σε βίντεο που δημοσίευσε ο Μπαμπαρίκα στην πλατφόρμα X.
«Καλωσορίζω με όλη μου την καρδιά κάθε επόμενο βήμα και στηρίζω κάθε φάση της διαδικασίας που έχει ξεκινήσει και την οποία όλοι ανυπομονούμε να προχωρήσει». Η Κολεσνίκοβα είχε ηγηθεί της προεκλογικής εκστρατείας του Μπαμπαρίκα το 2020, πριν φυλακιστούν και οι δύο.
Η Ουκρανία αναμένεται να διευκολύνει τη μεταφορά των αποφυλακισθέντων προς χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ουκρανία γειτνιάζει βόρεια με τη Λευκορωσία, σύνορο που χρησιμοποίησε η Ρωσία για να ξεκινήσει μέρος της ευρείας εισβολής κατά της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022.
Οι απελευθερωθέντες Λευκορώσοι, αφού λάβουν την απαραίτητη ιατρική φροντίδα και εφόσον το επιθυμούν, θα μεταφερθούν στην Πολωνία και τη Λιθουανία, σύμφωνα με ανακοίνωση του ουκρανικού συντονιστικού κέντρου για την περίθαλψη αιχμαλώτων πολέμου. Η ίδια υπηρεσία ανέφερε ότι ανάμεσα στους απελευθερωθέντες βρίσκονται και Ουκρανοί πολίτες που κρατούνταν στη Λευκορωσία.
«Εκφράζουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για τον καθοριστικής σημασίας ρόλο στην επιστροφή των Ουκρανών πολιτών, στρατιωτικών και πολιτών, από τη Λευκορωσία και τη Ρωσία», σημειώνεται στην ανακοίνωση.
Σύμφωνα με το γραφείο του Λουκασένκο, ανάμεσα στους αποφυλακισθέντες περιλαμβάνονται επίσης πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Λιθουανίας, της Λετονίας, της Αυστραλίας και της Ιαπωνίας. Συνολικά, μαζί με όσους αφέθηκαν ελεύθεροι στα τέλη Νοεμβρίου, ο αριθμός των απονεμηθεισών χαρίτων ανέρχεται πλέον στους 156.
