Η πρόσφατη μεγαλειώδης στρατιωτική παρέλαση στην πλατεία Τιενανμέν και οι συνοδευτικές διπλωματικές συναντήσεις στο πλαίσιο της Συνόδου του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) αποκάλυψαν κάτι παραπάνω από μια επίδειξη όπλων. Ανέδειξαν μια ολοένα πιο ενεργή συνάθροιση αυταρχικών δυνάμεων – της Κίνας, της Ρωσίας, της Βόρειας Κορέας και του Ιράν – που δοκιμάζει τα όρια της μεταψυχροπολεμικής διεθνούς τάξης και φλερτάρει με την ιδέα αντικατάστασής της από ένα καθεστώς κανόνων επιβολής.
Ο Σι Τζινπίνγκ στάθηκε πλάι στον Βλαντίμιρ Πούτιν, τον Κιμ Γιονγκ Ουν και τον νέο πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν. Ήταν μια εικόνα που δεν είχε προηγούμενο: τρεις πυρηνικές δυνάμεις και ένα κράτος που επιδιώκει να γίνει η τέταρτη, ενωμένες μπροστά στον φακό του κόσμου.
Το θέαμα που εκτυλίχθηκε πρόσφατα στο Πεκίνο ήταν μοναδικό σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη παρέλαση έχει δει ο κόσμος. Η Κίνα, για να σηματοδοτήσει την 80ή επέτειο από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, διοργάνωσε την πιο περίτεχνη επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, επιδεικνύοντας υπερηχητικούς πυραύλους, προηγμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, μεραρχίες κυβερνοπολέμου και ένα οπλοστάσιο που δεν άφησε καμία αμφιβολία για τις φιλοδοξίες της να θεωρηθεί ως παγκόσμια στρατιωτική υπερδύναμη.
Πέρα από τα άρματα μάχης και τους υπερηχητικούς πυραύλους, το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο. Ο σχηματισμός ενός μπλοκ αυταρχικών κρατών αποφασισμένων να αμφισβητήσουν την ισορροπία ισχύος που κυριάρχησε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στέλνοντας στον κόσμο ένα μήνυμα από κοινού: ότι χτίζουν μια συμμαχία αρκετά ισχυρή για να αμφισβητήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και τους συμμάχους τους .
‘Ηταν μια δήλωση προθέσεων από έναν συνασπισμό κρατών που απορρίπτουν την τάξη πραγμάτων υπό την ηγεσία της Δύσης και επιδιώκουν να την αντικαταστήσουν με μια αυταρχική εναλλακτική λύση.
Παρότι κάθε μία από αυτές τις χώρες έχει διαφορετικά κίνητρα, οι στόχοι τους συγκλίνουν.
Η Ρωσία, μέσα από τον συνεχιζόμενο πόλεμο με την Ουκρανία, επιχειρεί να επαναφέρει την αυτοκρατορική της επιρροή.
Η Κίνα βλέπει την αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ταϊβάν ως αναπόφευκτη.
Η Βόρεια Κορέα επιζητά διεθνή αναγνώριση και προστασία μέσω της πυρηνικής της αποτροπής, δηλαδή τη δυνατότητα να απειλεί με πυρηνική επίθεση, καθιστώντας οποιαδήποτε στρατιωτική δράση εναντίον της εξαιρετικά επικίνδυνη.
Το Ιράν, τέλος, συνεχίζει να προωθεί το θεοκρατικό του μοντέλο και να εξάγει αστάθεια σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Μαζί, οι τέσσερις χώρες συνιστούν έναν νέο άξονα, όχι ιδεολογίας, αλλά σκοπιμότητας. Μοιράζονται το ίδιο όραμα: έναν κόσμο όπου η κρατική ισχύς υπερισχύει των ατομικών δικαιωμάτων, όπου η λογοκρισία αντικαθιστά τον διάλογο και όπου η δημοκρατία θεωρείται αδυναμία.
Για δεκαετίες, τα καθεστώτα αυτά κινούνται παράλληλα, αλλά χωρίς οργανωμένο συντονισμό. Σήμερα όμως, εμφανίζονται συνειδητά ενωμένα. Οι οικονομικές σχέσεις Κίνας-Ρωσίας έχουν εκτοξευθεί, ενώ η Βόρεια Κορέα προμηθεύει τον ρωσικό στρατό με πυρομαχικά και προσωπικό. Το Ιράν εξοπλίζει τη Μόσχα με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ανταλλάσσει τεχνολογίες με την Πιονγιάνγκ.
Πρόκειται για μια σχέση αμοιβαίου συμφέροντος, που βασίζεται στην επιβίωση και την αλληλοστήριξη έναντι των κυρώσεων και της διεθνούς απομόνωσης. Πρόκειται για μια πραγματιστική συμμαχία, όχι για ιδεολογική φιλία.
Η Κίνα βρίσκεται στο κέντρο αυτού του συστήματος, παρέχοντας οικονομική και τεχνολογική οξυγόνωση στους συμμάχους της. Το Πεκίνο επιδιώκει να ηγηθεί ενός πολυπολικού κόσμου όπου οι αυταρχικές δυνάμεις θα διαπραγματεύονται ως ίσες με τις δημοκρατίες ή και πάνω από αυτές.
Καμία από αυτές τις χώρες δεν βοηθά την άλλη ανιδιοτελώς. Το κάνουν γιατί έχουν κοινά οφέλη. Κάθε μέλος του «αυταρχικού κουαρτέτου» προσφέρει κάτι και παίρνει κάτι πίσω.
Η Ρωσία χρειάζεται πυρομαχικά, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και διπλωματική κάλυψη, που τα παίρνει από το Ιράν και τη Βόρια Κορέα.
Η Κίνα κερδίζει φθηνό ρωσικό πετρέλαιο και πρώτες ύλες, αλλά και έναν γεωπολιτικό εταίρο που αποσπά την προσοχή της Δύσης από τον Ειρηνικό.
Η Βόρεια Κορέα εξασφαλίζει πολιτική προστασία και οικονομική στήριξη από τη Μόσχα και το Πεκίνο.
Το Ιράν αποκτά πρόσβαση σε τεχνολογία και διεθνή υποστήριξη, σπάζοντας σταδιακά την απομόνωση που του επιβάλλει η Δύση.
Όλες αυτές οι χώρες έχουν ένα κοινό υπαρξιακό κίνητρο: φοβούνται την απομόνωση, την ανατροπή ή την κατάρρευση των καθεστώτων τους.
Η Δύση τις θεωρεί απειλές ή παραβάτες του Διεθνούς Δικαίου, επιβάλλει κυρώσεις, περιορισμούς και στρατιωτική πίεση. Επομένως, αυτές οι χώρες συσπειρώνονται μεταξύ τους για να ‘επιβιώσουν’ σε έναν κόσμο που θεωρούν εχθρικό. Για παράδειγμα: η Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία χρειάζεται νέες αγορές και συμμάχους για να αντέξει οικονομικά. Το Ιράν προσπαθεί να διατηρήσει το καθεστώς του εν μέσω εσωτερικών αναταραχών και διεθνών πιέσεων. Η Βόρεια Κορέα ζει αποκομμένη από το διεθνές εμπόριο και χρειάζεται υποστήριξη για να αποφύγει την κατάρρευση. Η Κίνα ανησυχεί ότι η στρατηγική περικύκλωσης των ΗΠΑ θα περιορίσει την ισχύ της.
‘Ετσι, όλοι βλέπουν αυτή τη συνεργασία ως ένα είδος «ομπρέλας επιβίωσης» απέναντι στη Δύση.
Οι τέσσερις χώρες έχουν δημιουργήσει παράλληλα δίκτυα εμπορίου, τεχνολογίας και στρατιωτικής συνεργασίας, για να παρακάμψουν τις δυτικές κυρώσεις. Η Ρωσία αγοράζει ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και βορειοκορεατικά πυρομαχικά παρά το εμπάργκο. Η Κίνα χρησιμεύει ως οικονομική σανίδα σωτηρίας, επιτρέποντας στη Μόσχα και στην Τεχεράνη να πουλούν πετρέλαιο ή να εισάγουν τεχνολογία μέσω τρίτων. Η Βόρεια Κορέα αποκτά συνάλλαγμα και τρόφιμα μέσω της Ρωσίας, παρακάμπτοντας τις διεθνείς κυρώσεις.
Με αυτό τον τρόπο, κάθε χώρα βοηθά την άλλη να αντέχει τις πιέσεις της Δύσης και να αποφεύγει τη συμμόρφωση με το διεθνές σύστημα. Πρόκειται για έναν κοινό μηχανισμό επιβίωσης αυταρχικών καθεστώτων, ο οποίος μειώνει την εξάρτησή τους από τη Δύση, τις βοηθά να παρακάμπτουν τις κυρώσεις και τις ενοποιεί απέναντι σε έναν κοινό εχθρό, τη φιλελεύθερη, δημοκρατική τάξη πραγμάτων.
Από τη ρητορική στη στρατηγική σύγκλιση
Η δημόσια εικόνα αυτής της συνύπαρξης αντικατοπτρίζει βαθύτερες, πρακτικές σχέσεις: Η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα έχουν εμβαθύνει τη στρατιωτική συνεργασία, με αναφορές για προμήθειες πυραύλων και ακόμη αποστολή δυνάμεων/προσωπικού προς τη ρωσική εκστρατεία. Τον Απρίλιο 2025 επιβεβαιώθηκε ότι η Πιονγιάνγκ απέστειλε στρατιωτικό προσωπικό στη Ρωσία. Το Ιράν προμήθευσε ευρέως μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποιήθηκαν στη ρωσική εκστρατεία στην Ουκρανία, σύμφωνα με εκθέσεις για χιλιάδες επιθέσεις με ιρανικής σχεδίασης drones. Η οικονομική σχέση Κίνας-Ρωσίας συνεχίζει να ενισχύει την Μόσχα απέναντι στις δυτικές κυρώσεις, στηρίζοντας την τεχνολογία, το εμπόριο και τις χρηματοοικονομικές ροές.
Συνολικά, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι υπάρχει ένας πρακτικός πυρήνας αλληλεξάρτησης: στρατιωτική συνδρομή, ανταλλαγές τεχνολογίας, εμπορική κάλυψη και παράκαμψη κυρώσεων.
Ο συνασπισμός αυτός λειτουργεί σε πολλαπλά μέτωπα:
Ευρώπη/Ουκρανία: Η ρωσική επιθετικότητα παραμένει η κύρια πρόκληση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και η υποστήριξη από τρίτους – π.χ. drone/υλικό από το Ιράν και βλήματα από την Πιονγιάνγκ – ενισχύει τη δυνατότητα της Μόσχας να παρατείνει και να κλιμακώσει τη σύγκρουση.
Ασία/Νότια Σινική Θάλασσα/Ταϊβάν: Η Κίνα επιτείνει την εκσυγχρονισμένη ναυτική και αεροπορική της παρουσία στη Νότια Σινική Θάλασσα και αναπτύσσει υποδομές που διευρύνουν τη στρατηγική της προβολή. Αυτό δημιουργεί πίεση στις θαλάσσιες οδεύσεις και σε συμμαχικά δόγματα στην περιοχή.
Μέση Ανατολή: Το Ιράν συνεχίζει να διατηρεί δίκτυα επιρροής (αντιστασιακές, παρακλαδικές δομές) και αμυντικές ικανότητες που χρησιμοποιούνται περιφερειακά, αλλά και ως μοχλός πίεσης στη διεθνή διπλωματία.
Παρά τις διαφορετικές εθνικές ιδεολογίες (κομμουνισμός με κινεζικά χαρακτηριστικά, ρωσικός εθνικισμός, καθεστώς του Κιμ με μοναρχικά χαρακτηριστικά, σιιτική θεοκρατία στο Ιράν), υπάρχει μια κοινή αντίληψη: η απόρριψη ή υποτίμηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας ως αξίας και η προώθηση του κράτους-ελέγχου, της ασφάλειας και της εθνικής ισχύος ως πρώτιστου κανόνα. Αυτή η κοινή αντίληψη διευκολύνει την εργαλειοποίηση τεχνοκρατικών, στρατιωτικών και οικονομικών συνεργασιών.
Η σταδιακή ενίσχυση της αλληλεξάρτησης αυτών των χωρών μειώνει την ικανότητα της Δύσης να χειριστεί ξεχωριστά κάθε απειλή. Η εικόνα που παρουσίασε το Πεκίνο ήταν μια προειδοποίηση. Αν η Δύση δεν ενεργήσει συλλογικά και αποφασιστικά κινδυνεύει να χάσει το πλεονέκτημα της προληπτικής πολιτικής, και το διεθνές πλαίσιο κανόνων μπορεί να υπονομευθεί σημαντικά. Η επιλογή είναι σαφής: δράση, ενότητα και αποτροπή ή σταδιακή αποδόμηση της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες.
Οι απόψεις που εκφράζονται στο παρόν άρθρο είναι απόψεις του συγγραφέα και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις θέσεις της εφημερίδας The Epoch Times.
* * * * *
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ
2. https://www.reuters.com/graphics/UKRAINE-CRISIS/NORTHKOREA-RUSSIA/lgvdxqjwbvo/
4. https://www.abc.net.au/news/2025-07-30/tracking-militarisation-in-the-south-china-sea/105473948
