Η Κίνα υφίσταται σημαντικό πλήγμα από τον ναυτικό αποκλεισμό που επέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες στα ιρανικά λιμάνια, καθώς διακόπτεται η ροή πετρελαίου από το Ιράν προς την κινεζική αγορά, επιβαρύνοντας περαιτέρω την ήδη πιεσμένη οικονομία της χώρας και περιορίζοντας τις αποστολές που στηρίζουν το ιρανικό καθεστώς, σύμφωνα με αναλυτές.
Μετά την κατάρρευση των ειρηνευτικών συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν το σαββατοκύριακο στο Πακιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων και των παράκτιων περιοχών κατά μήκος των Στενών του Ορμούζ. Η νέα αυτή στρατηγική των ΗΠΑ έχει ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις, καθώς επιφέρει σοβαρό πλήγμα στο κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας, όπως επισημαίνουν αναλυτές στην εφημερίδα The Epoch Times.
Η άρνηση του ιρανικού καθεστώτος να εγκαταλείψει την επιδίωξη ανάπτυξης πυρηνικών όπλων εμπόδισε την επίτευξη συμφωνίας στο Ισλαμαμπάντ στις 12 Απριλίου. Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου να προχωρήσει στον αποκλεισμό του Ορμούζ τέθηκε σε εφαρμογή από τις 13 Απριλίου, με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ εμποδίζει «με αμεροληψία τα πλοία όλων των χωρών που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν», σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση. Η Κεντρική Διοίκηση διευκρινίζει ότι ο αποκλεισμός ισχύει μόνο για όσα πλοία διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ με κατεύθυνση προς ή από λιμάνια που ανήκουν στο Ιράν. Η διέλευση των πλοίων που κατευθύνονται προς ή αναχωρούν από μη ιρανικά λιμάνια δεν παρεμποδίζονται.
Λίγο μετά την έναρξη τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις εναντίον του, στις 28 Φεβρουαρίου, το ιρανικό καθεστώς έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, ανοίγοντας πυρ κατά εμπορικών πλοίων και πετρελαιοφόρων, και επιτρέποντας μόνο τη διέλευση πλοίων από ορισμένες «φίλιες χώρες», μεταξύ των οποίων και η Κίνα. Τις τελευταίες εβδομάδες, η Τεχεράνη άρχισε να επιβάλλει τέλος διέλευσης ύψους 2 εκατομμυρίων δολαρίων για την ασφαλή διέλευση πλοίων από τον πορθμό.
Το κινεζικό καθεστώς αντέδρασε στην αμερικανική απόφαση επικρίνοντας τον αποκλεισμό, υποστηρίζοντας ότι αντιβαίνει στα συμφέροντα της διεθνούς κοινότητας, και χαρακτηρίζοντάς τον «ανεύθυνο και επικίνδυνο».
Διπλός αντίκτυπος
Σχεδόν το 40% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Κίνας διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.
Η Κίνα αγοράζει πάνω από το 80% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν, σύμφωνα με δημόσια στοιχεία για το 2025. Οι αγορές αυτές ανέρχονται κατά μέσο όρο σε 1,38 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, που αντιστοιχούν περίπου στο 13,4% του συνολικού πετρελαίου που εισάγεται διά θαλάσσης. Τα κινεζικά διυλιστήρια αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο που υπόκειται σε κυρώσεις σε χαμηλότερες τιμές, εξοικονομώντας περίπου 8 έως 10 δολάρια ανά βαρέλι.
Η Κίνα κατέβαλλε το αντίτιμο κυρίως σε γουάν, παρακάμπτοντας το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και τις αμερικανικές κυρώσεις, και παράλληλα διατηρώντας τα αποθέματά της σε δολάρια.
Ο Φανγκ Γουέι (Fang Wei), δημοσιογράφος και σχολιαστής διεθνών εξελίξεων με έδρα τις ΗΠΑ, ανέφερε στην Epoch Times ότι ο αποκλεισμός των Στενών από το Ιράν συνιστά παραβίαση του διεθνούς ναυτικού δικαίου, καθώς επιτρέπει την ελεύθερη διέλευση των δικών του πλοίων και των συμμάχων του, ενώ επιβάλλει περιορισμούς ή υπέρογκα τέλη σε πλοία άλλων χωρών. Σύμφωνα με τον Γουέι, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, αποκλείοντας τα ιρανικά λιμάνια, εμποδίζει ουσιαστικά το Ιράν να χρησιμοποιεί τα Στενά ως μέσο εκβιασμού της διεθνούς κοινότητας, ενώ ταυτόχρονα διακόπτει τη «γραμμή ζωής» της οικονομίας του.
Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ιράν και εξαρτάται από τα Στενά του Ορμούζ για τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου. Εξήγησε ότι εφόσον τα κινεζικά πλοία αποκλείονται, η Κίνα θα αναγκαστεί να προμηθευτεί πετρέλαιο από άλλες πηγές, γεγονός που θα αυξήσει σημαντικά το κόστος. Πρόσθεσε ότι η κινεζική οικονομία βρίσκεται ήδη σε σοβαρή ύφεση και αντιμετωπίζει αποπληθωρισμό, και ότι μια αύξηση των τιμών λόγω ακριβότερων εισαγωγών θα ασκήσει τεράστια πίεση στη χώρα.
Ο αποκλεισμός των ΗΠΑ στο Ιράν στοχεύει έμμεσα το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ), δήλωσε στην Epoch Times ο Σου Τζου-γιουν (Su Tzu-yun), ερευνητής και διευθυντής του Τμήματος Στρατηγικής και Πόρων Άμυνας στο Ινστιτούτο Εθνικής Άμυνας και Ασφάλειας της Ταϊβάν. Ο Σου επεσήμανε ότι η κίνηση αυτή έχει συνέπειες και για την Ινδία, διευκρινίζοντας ότι η χώρα δεν αποτελεί μεν αντίπαλο των ΗΠΑ αλλά επιλέγει να μην συνεργάζεται. Με τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέτρεψαν την κατάσταση εις βάρος του Ιράν.
Η στρατηγική αυτή λειτουργεί και ως μέσο αποδυνάμωσης του ΚΚΚ. Πρόκειται για στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ που «πετυχαίνει μ’ έναν σμπάρο δυο τρυγόνια». Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ουσιαστικά διακόψει τόσο την προμήθεια πρώτων υλών για πυραύλους όσο και τις στρατιωτικές προμήθειες που παρείχε το ΚΚΚ στο Ιράν. Η απόφαση του Τραμπ να επιβάλει αποκλεισμό σε όλα τα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια συνιστά μετάβαση των ΗΠΑ από αμυντική σε επιθετική στάση, αξιοποιώντας την απειλή σύγκρουσης για την επίτευξη ειρηνικής λύσης και ενισχύοντας τη διαπραγματευτική τους θέση έναντι του Ιράν, ενώ παράλληλα επιδεικνύει την αμερικανική στρατιωτική ισχύ, ανέφερε στην Epoch Times ο Τσουνγκ Τσι-τούνγκ (Chung Chih-tung), αναπληρωτής ερευνητής στο ίδιο ινστιτούτο.
Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν έχει οδηγήσει σε αύξηση των διεθνών τιμών πετρελαίου και του κόστους μεταφορών, γεγονός που ασκεί αυξανόμενες πιέσεις στην κυβέρνηση Τραμπ τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς. Όταν διαταράχθηκε η ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά, άλλες χώρες κατηγόρησαν όχι μόνο το Ιράν αλλά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, ο στοχευμένος αμερικανικός αποκλεισμός μεταβάλλει τη δυναμική της σύγκρουσης.
Ο Τσουνγκ εξηγεί ότι περιορίζοντας τον αποκλεισμό μόνο στα ιρανικά λιμάνια, ο Τραμπ μειώνει το εύρος της αντιπαράθεσης και περιορίζει τις αρνητικές επιπτώσεις. Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται να υπερασπίζονται τις χώρες που έχουν υποστεί ιρανικούς εκβιασμούς.
Μελλοντικές εξελίξεις
Ο Σου εκτίμησε ότι η κατάσταση θα ξεκαθαρίσει μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες. Ο Τραμπ αναμένεται να προχωρήσει στην αποδυνάμωση των εναπομεινάντων στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν.
Στο εσωτερικό του Ιράν συνυπάρχουν τρεις διακριτές πολιτικές δυνάμεις: το θρησκευτικό κατεστημένο, η εκλεγμένη κυβέρνηση και η στρατιωτική πτέρυγα, δηλαδή οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης. Σύμφωνα με τον Σου, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί επιστροφή στην αρχική στρατηγική, που περιλαμβάνει την εξουδετέρωση των στρατιωτικών δυνάμεων.
Δεύτερος στόχος των ΗΠΑ είναι να βοηθήσουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να ανακτήσουν μικρά νησιά που κατέχει σήμερα το Ιράν, γεγονός που θα ενισχύσει τη διπλωματική τους θέση και θα αυξήσει τη στήριξη των χωρών του Κόλπου προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τρίτος στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η έμμεση στήριξη της εκλεγμένης κυβέρνησης του Ιράν και η διευκόλυνση της δημιουργίας ενός νέου καθεστώτος, ώστε να διασφαλιστεί μια μόνιμη και σταθερή λύση στα προβλήματα της χώρας.
Το ΚΚΚ θα βρεθεί αντιμέτωπο με τεράστιες πιέσεις, είτε λόγω αύξησης των τιμών του πετρελαίου είτε λόγω αδυναμίας εξασφάλισης προμηθειών, γεγονός που του δημιουργεί ισχυρά κίνητρα να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, υποστηρίζει ο Φανγκ, σημειώνοντας ότι, αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση χάρη στην υψηλή εγχώρια παραγωγή πετρελαίου και την παραγωγή της Βενεζουέλας. Μικρότερα πετρελαϊκά κοιτάσματα σε όλο τον κόσμο έχουν καταστεί πλέον ιδιαίτερα περιζήτητα και, δεδομένου ότι οι χώρες αυτές απαιτούν πληρωμές σε δολάρια και όχι σε γουάν, οι προσπάθειες του ΚΚΚ να εξασφαλίσει πετρέλαιο θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε σημαντική μείωση των αποθεμάτων του σε δολάρια, συμπλήρωσε.
Συνολικά, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δυσμενής για το ΚΚΚ και ευνοϊκή για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με τον Φανγκ, ο Τραμπ έχει τη δυνατότητα να περιμένει και να εξαντλήσει τους αντιπάλους του, ενώ η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να πλήξει καίρια τα θεμέλια της κινεζικής οικονομίας. Σε τελική ανάλυση, τόσο το Ιράν όσο και το ΚΚΚ αναμένεται να υποστούν σοβαρές απώλειες από τη σύγκρουση, κάτι που δεν ισχύει για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Με τη συμβολή των Luo Ya και Ning Haizhong και πληροφορίες από το Reuters
