«Πολύ καλή» χαρακτήρισε ο Ντόναλντ Τραμπ την τηλεφωνική συνομιλία που είχε χθες Τρίτη με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε,με θέμα την κλιμάκωση της πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από τη Γροιλανδία.
Όπως ανέφερε, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, συμφώνησε σε συνεδρίαση διαφόρων πλευρών στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει με ποιους θα συναντηθεί. Ακόμη, υπογράμμισε τη σημασία της Γροιλανδίας για την εθνική και παγκόσμια ασφάλεια, σημειώνοντας: «Δεν υπάρχει επιστροφή σ’ αυτό. Άπαντες συμφωνούν. […] Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η ισχυρότερη χώρα στη γη και η μοναδική που μπορεί να εγγυηθεί την παγκόσμια ειρήνη.»
Νωρίτερα, ο Τραμπ είχε δηλώσει σε δημοσιογράφους πως κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στο Νταβός, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξετάσουν το ενδεχόμενο εξαγοράς της Γροιλανδίας από τη Δανία, καθώς — κατά τον ίδιο — «το δανικό βασίλειο δεν μπορεί να προστατεύσει το ημιαυτόνομο έδαφος σε περίπτωση επίθεσης». Όταν ρωτήθηκε για την αντίδραση των Ευρωπαίων συμμάχων του ΝΑΤΟ στο σχέδιό του, απάντησε: «Ας το θέσουμε έτσι, θα είναι ένα πολύ ενδιαφέρον Νταβός».
Το ταξίδι του Αμερικανού προέδρου στην Ελβετία συμπίπτει με την πρώτη επέτειο της δεύτερης θητείας του. Η γεωπολιτική ένταση με αφορμή τη Γροιλανδία κλιμακώθηκε μετά την εξαγγελία νέων δασμών για τα οκτώ μέλη του ΝΑΤΟ που αντιτίθενται στην αμερικανική εξαγορά της αρκτικής νήσου — τις Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο — μέχρι να υπάρξει συμφωνία για πλήρη και οριστική αγορά της Γροιλανδίας.
Σε σειρά πρωινών του αναρτήσεων στο Truth Social, ο Τραμπ δημοσίευσε τμήμα συνομιλίας με τον Ρούττε, όπου ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ τον ευχαριστούσε για τη συμβολή του στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις στη Γάζα, τη Συρία και την Ουκρανία, και δήλωνε τη «δέσμευσή του στην εξεύρεση λύσης για τη Γροιλανδία».
Τις αναρτήσεις συμπλήρωσαν ψηφιακά επεξεργασμένες εικόνες: στη μία, Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίζονται στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, όπου σε έναν χάρτη η σημαία των ΗΠΑ καλύπτει τη Γροιλανδία, τη Βενεζουέλα και τον Καναδά· στην άλλη, ο ίδιος, μαζί με τον αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, υψώνουν την αμερικανική σημαία στη Γροιλανδία.
Από την ευρωπαϊκή πλευρά, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε λανθασμένους τους δασμούς που σχεδιάζει ο Τραμπ, ενώ ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, προειδοποίησε ότι η κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε ενεργοποίηση του νέου μηχανισμού της ΕΕ κατά του εξαναγκασμού. «Στην πολιτική, όπως και στις επιχειρήσεις, μια συμφωνία είναι μια συμφωνία», σχολίασε η φον ντερ Λάιεν, αναφερόμενη στη διμερή εμπορική συμφωνία ΗΠΑ–ΕΕ που είχε συναφθεί τον Ιούλιο.
Ο Μακρόν επεσήμανε ότι ενδεχόμενοι νέοι δασμοί ενδέχεται να οδηγήσουν για πρώτη φορά στη χρήση του εν λόγω μηχανισμού κατά των ΗΠΑ, και εξέφρασε την ανησυχία του ότι η εστίαση στη Γροιλανδία εκτροχιάζει τις συνομιλίες για την ειρήνη στην Ουκρανία. Παράλληλα, τόνισε πως το εργαλείο αυτό είναι ιδιαίτερα ισχυρό και ότι δεν θα πρέπει να αγνοηθεί στη δύσκολη αυτή συγκυρία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για αντίμετρα ή περιορισμούς στην πρόσβαση αμερικανικών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ο Τραμπ αποκάλυψε επίσης τμήμα διαλόγου που είχε με τον Μακρόν, στο οποίο ο Γάλλος πρόεδρος εκφράζει απορία σχετικά με το θέμα της Γροιλανδίας και προτείνει δείπνο στο Παρίσι με αντιπροσώπους από τη Συρία, τη Δανία, την Ουκρανία και τη Ρωσία. «Φίλε μου, είμαστε σε απόλυτη σύμπνοια για τη Συρία. Μπορούμε να κάνουμε σπουδαία πράγματα στο Ιράν. Δεν κατανοώ τι κάνεις με τη Γροιλανδία. Ας προσπαθήσουμε να πετύχουμε μεγάλα πράγματα», έγραφε μεταξύ άλλων ο Μακρόν.
Η Γροιλανδία, που αποτελεί τμήμα της Δανίας επί αιώνες, βρίσκεται σε καθεστώς αυτονομίας από το 1953. Ο Τραμπ επιμένει ότι η Γροιλανδία πρέπει να ενταχθεί στις ΗΠΑ, επικαλούμενος τη ρωσική και κινεζική απειλή και το ότι η Δανία δεν είναι ικανή να παρέχει επαρκή προστασία στη νήσο. Το Κρεμλίνο επίσης επέκρινε τις ΗΠΑ, μιλώντας για δύο μέτρα και δύο σταθμά, και κατηγορώντας τον Τραμπ ότι οξύνει τα αντιανατολικά αισθήματα.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Γροιλανδία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο ως τμήμα του αμερικανικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης κατά πυρηνικών επιθέσεων. Αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες, με πρώτο τον Βρετανό πρωθυπουργό σερ Κηρ Στάρμερ, υποβάθμισαν τη ρητορική Τραμπ για «δασμολογικό πόλεμο» κατά συμμάχων, ενώ ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, απέρριψε κάθε σκέψη για απόπειρα απόκτησης της Γροιλανδίας με τη βία.
Τόσο η κυβέρνηση της Γροιλανδίας όσο και της Δανίας αντίθενται ξεκάθαρα και σταθερά σε οποιαδήποτε προοπτικής πώλησης της νήσου, ενώ η ιθαγενής (Ινουίτ) κοινότητα τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας. Δημοσκόπηση του Ιανουαρίου 2025 κατέδειξε ότι η πλειοψηφία των Γροιλανδών επιθυμεί ανεξαρτησία, με μόλις 6% να τάσσεται υπέρ της αμερικανικής κτήσης, χωρίς ωστόσο να έχουν ερωτηθεί για εναλλακτικές μορφές συνεργασίας με τις ΗΠΑ.
Βάσει συνθήκης του 1951 με τη Δανία, ο αμερικανικός στρατός διατηρεί πρόσβαση στη Γροιλανδία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και υπό τη δανική κυριαρχία, με την τελική αρμοδιότητα να παραμένει στη Δανία. Νεότερη αμυντική συμφωνία που υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2023 ενισχύει περαιτέρω τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ σε ορισμένες δανικές εγκαταστάσεις. Ο Τραμπ αναμένεται να απευθύνει ομιλία στους συνέδρους του Νταβός σήμερα, Τετάρτη 21 Ιανουαρίου.
