Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι εκτιμά πως το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται ουσιαστικά χωρίς σαφή ηγεσία και αντιμετωπίζει εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ διαφορετικών παρατάξεων.
Σε ανάρτησή του στις 23 Απριλίου στην πλατφόρμα Truth Social ανέφερε ότι το Ιράν δυσκολεύεται σημαντικά να προσδιορίσει ποιος είναι ο ηγέτης του, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχει σαφής εικόνα. Πρόσθεσε ότι η εσωτερική διαμάχη εξελίσσεται μεταξύ «σκληροπυρηνικών», οι οποίοι, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν υποστεί σοβαρές απώλειες στο πεδίο της μάχης, και «μετριοπαθών», οι οποίοι δεν είναι ιδιαίτερα μετριοπαθείς, αλλά κερδίζουν σε εκτίμηση.
Οι αναφορές αυτές έρχονται μετά τις στρατιωτικές επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, που διήρκεσαν αρκετές εβδομάδες και είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο δεκάδων στελεχών του καθεστώτος, μεταξύ των οποίων και του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ως ηγέτης της χώρας ορίστηκε ο γιος του, Μοτσταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τα μέσα Μαρτίου, όταν ανακοινώθηκε η ανάληψη των καθηκόντων του.
Στις 22 Απριλίου, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι η αμερικανική κυβέρνηση εκτιμά πως γνωρίζει ποιος Ιρανός αξιωματούχος θα μπορούσε να υπογράψει συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης, επισημαίνοντας ότι έχουν εντοπιστεί ρήγματα στο καθεστώς, χωρίς να δοθούν περαιτέρω στοιχεία.
Ναυτικός αποκλεισμός
Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλήρη έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, τονίζοντας ότι κανένα πλοίο δεν μπορεί να εισέλθει ή να εξέλθει χωρίς την έγκριση του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ και ότι η θαλάσσια οδός παραμένει «ερμητικά κλειστή» έως ότου το Ιράν προχωρήσει σε συμφωνία.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανέφερε στις 22 Απριλίου ότι έχει διατάξει 31 πλοία να επιστρέψουν σε λιμάνι ή να αλλάξουν πορεία από τότε που ξεκίνησε η επιβολή του αποκλεισμού νωρίτερα μέσα στον μήνα.
Από τις 13 Απριλίου, οι αμερικανικές δυνάμεις εφαρμόζουν αποκλεισμό σε πλοία όλων των χωρών που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν. Η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει επιβραδυνθεί σε σημείο σχεδόν πλήρους ακινησίας.
Στις 22 Απριλίου, το Ιράν επιτέθηκε σε τρία εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ και κατέλαβε τα δύο, χαρακτηρίζοντας την ενέργεια ως αντίποινα για τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ ανέφερε ότι το άνοιγμα των Στενών είναι αδύνατο υπό αυτές τις συνθήκες και ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί όσο παραμένει σε ισχύ ο αποκλεισμός.
Παράλληλα, ο Τραμπ δήλωσε σε άλλη ανάρτηση στις 23 Απριλίου ότι έδωσε εντολή στον αμερικανικό στρατό να καταστρέφει ιρανικά πλοία που τοποθετούν νάρκες στα Στενά του Ορμούζ, ενώ σημείωσε ότι αμερικανικά ναρκαλιευτικά συνεχίζουν να απομακρύνουν εκρηκτικούς μηχανισμούς από τη θαλάσσια οδό.
Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε επίσης ότι κατέλαβε δεξαμενόπλοιο που συνδέεται με τη λαθραία διακίνηση ιρανικού πετρελαίου, ενώ δεδομένα εντοπισμού έδειξαν ότι το πλοίο Majestic X βρισκόταν κοντά στο δεξαμενόπλοιο Tifani, το οποίο είχε καταληφθεί προηγουμένως.
Σε άλλη περίπτωση, πλοίο που κατευθυνόταν από την Κίνα προς το Ιράν αγνόησε προειδοποιήσεις επί έξι ώρες στον Κόλπο του Ομάν, με αποτέλεσμα οι αμερικανικές δυνάμεις να προκαλέσουν ζημιά στο μηχανοστάσιό του. Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε επίσης ότι αμερικανικές δυνάμεις επιβιβάστηκαν χωρίς επεισόδια σε πλοίο που συνδέεται με το Ιράν στον Ινδικό Ωκεανό.
Το Πεντάγωνο ανέφερε ότι τα διεθνή ύδατα δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως κάλυψη από πρόσωπα ή οντότητες που υπόκεινται σε κυρώσεις και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να περιορίζουν την ελευθερία κινήσεων τέτοιων πλοίων.
Κίνδυνος διακοπής παραγωγής
Σύμφωνα με την εταιρεία Kpler, το Ιράν πλησιάζει σε αναγκαστική διακοπή παραγωγής πετρελαίου, καθώς οι δεξαμενές αποθήκευσης γεμίζουν με ταχείς ρυθμούς και ενδέχεται να εξαντληθούν μέσα σε 20 έως 24 ημέρες.
Η παραγωγή έχει ήδη μειωθεί κατά περίπου 750.000 βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, κυρίως λόγω της μειωμένης εγχώριας ζήτησης κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η προσφορά πετρελαίου επηρεάζεται από δύο ταυτόχρονους παράγοντες: ζημιές σε κρίσιμες υποδομές και σχεδόν πλήρη διακοπή των εξαγωγών.
Ο Χομογιούν Φαλακσάχι, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου της Kpler, ανέφερε ότι τα πλήγματα σε φάσεις του κοιτάσματος South Pars έχουν μειώσει την παραγωγή συμπυκνωμάτων κατά περίπου 100.000 έως 120.000 βαρέλια ημερησίως για τουλάχιστον έξι μήνες.
Το South Pars, που μοιράζεται με το Κατάρ, αποτελεί το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο και βασικό πυλώνα της ιρανικής οικονομίας, ενώ τροφοδοτεί σημαντικό μέρος της παγκόσμιας αγοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με τον Φαλακσάχι, με περίπου 1,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως να μην εξάγονται και με περίπου 39 εκατομμύρια βαρέλια διαθέσιμης αποθηκευτικής ικανότητας στη στεριά, το Ιράν ενδέχεται να εξαντλήσει τον διαθέσιμο χώρο μέσα σε 20 έως 24 ημέρες.
Σημείωσε ότι η εκτίμηση αυτή μπορεί να διαφέρει, καθώς δεν είναι δυνατή η πλήρης αξιοποίηση όλων των δεξαμενών, ενώ ενδέχεται να υπάρχει επιπλέον αποθηκευτικός χώρος σε διυλιστήρια στη βόρεια χώρα, όπως στην Τεχεράνη, την Ταμπρίζ και την Ισφαχάν.
Διπλωματικές εξελίξεις και κυρώσεις
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσσεντ ανέφερε στις 21 Απριλίου ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα συνεχίσει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Πρόσθεσε ότι μέσα σε λίγες ημέρες οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης στο νησί Kharg θα έχουν γεμίσει και τα ιρανικά πετρελαιοπηγάδια θα τεθούν εκτός λειτουργίας, επισημαίνοντας ότι ο περιορισμός του θαλάσσιου εμπορίου στοχεύει στις βασικές πηγές εσόδων του καθεστώτος.
Ο Μπέσσεντ ανέφερε ότι το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα συνεχίσει να ασκεί μέγιστη πίεση για να περιορίσει την ικανότητα της Τεχεράνης να δημιουργεί, να μετακινεί και να επαναπατρίζει κεφάλαια, ενώ προειδοποίησε ότι πρόσωπα ή πλοία που διευκολύνουν τέτοιες δραστηριότητες κινδυνεύουν με κυρώσεις.
Παράλληλα, ανέφερε ότι συνεχίζονται οι ενέργειες για τη δέσμευση κεφαλαίων που, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, έχουν υπεξαιρεθεί από τη χώρα.
Στις 21 Απριλίου, ο Τραμπ ανακοίνωσε την παράταση της εκεχειρίας με το Ιράν, σημειώνοντας ότι στόχος είναι να δοθεί χρόνος στους ηγέτες και εκπροσώπους του να καταλήξουν σε ενιαία πρόταση. Παράλληλα, Πακιστανοί αξιωματούχοι ζήτησαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναβάλουν στρατιωτικές ενέργειες έως ότου υποβληθεί τέτοια πρόταση.
Ιρανός εκπρόσωπος δήλωσε σε κρατικά μέσα ότι δεν έχει ακόμη αποφασιστεί εάν το Ιράν θα συμμετάσχει σε νέες ειρηνευτικές συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την αποτυχία προηγούμενου γύρου διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν νωρίτερα μέσα στον Απρίλιο.
Των Jack Phillips και Owen Evans
Με τη συμβολή του Tom Ozimek και πληροφορίες από το Associated Press
