Το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ) έχει ξεκινήσει την πιο επιθετική εκστρατεία κατά της διαφθοράς στην ιστορία του, παρασύροντας ολοένα και περισσότερα ανώτατα στελέχη σε ένα ευρύ κύμα εσωτερικής πολιτικής εδραίωσης χάρη στον ηγέτη της χώρας Σι Τζινπίνγκ, ενόψει του 21ου Εθνικού Συνεδρίου του ΚΚΚ.
Μόνο τον Ιανουάριο, το ΚΚΚ ανακοίνωσε την έναρξη ερευνών σε τουλάχιστον δέκα υψηλόβαθμους αξιωματούχους, σηματοδοτώντας μια ασυνήθιστη ένταση στην αρχή της χρονιάς, η οποία περιλάμβανε την πτώση του Τζανγκ Γιουξιά, μέλους του Πολιτικού Γραφείου και αντιπροέδρου της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής.
Παρότι το Πεκίνο παρουσιάζει τις ενέργειες αυτές ως συνέχεια της μακρόχρονης εκστρατείας κατά της διαφθοράς, αναλυτές τονίζουν ότι το εύρος και οι στόχοι των εκκαθαρίσεων σχετίζονται περισσότερο με εσωτερικά παιχνίδια εξουσίας παρά με πραγματική σύγκρουση κατά της διαφθοράς.
Εκκαθάριση χωρίς προηγούμενο
Στις 31 Ιανουαρίου, το ΚΚΚ ανακοίνωσε ότι ο Γουάνγκ Σιανγκσί, Γενικός Γραμματέας του Κόμματος και Υπουργός Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών, τελεί υπό έρευνα. Σύμφωνα με το κινεζικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων China News Service, από τις αρχές του έτους τουλάχιστον οκτώ ανώτατα στελέχη έχουν επίσημα τεθεί υπό διερεύνηση.
Στο πλαίσιο του ΚΚΚ, τα εν λόγω ηγετικά στελέχη είναι κομματικά στελέχη διορισμένα από την Κεντρική Επιτροπή και εποπτεύονται από το Οργανωτικό Τμήμα, το οποίο έχει τον έλεγχο των θέσεων ευθύνης. Πέραν του Γουάνγκ, ερευνήθηκαν μέσα στον Ιανουάριο οι εξής:
– Λι Σου, υψηλόβαθμος στη Σώμα Παραγωγής και Κατασκευών Σιντζιάνγκ
– Γκου Τζουν, πρώην γενικός διευθυντής της Εθνικής Εταιρείας Πυρηνικής Ενέργειας
– Σουν Ξιαοκίνγκ, πρώην γραμματέας του κόμματος στην Εσωτερική Μογγολία
– Τιάν Σουοπίν, πρώην υφυπουργός Υδάτινων Πόρων
– Τζανγκ Τζιανλόνγκ, πρώην επικεφαλής της Υπηρεσίας Δασών
– Γιανγκ Χονγκγιόνγκ, πρώην γραμματέας της Επιτροπής Πειθαρχικού Ελέγχου στην εταιρεία Harbin Electric Group
– Μπάο Χούι, πρώην πρόεδρος του Λαϊκού Κογκρέσου του Τσενγκντού
Ξεχωριστά, στις 24 Ιανουαρίου, το ΚΚΚ ανακοίνωσε την απομάκρυνση δύο από τους ανώτατους στρατιωτικούς της χώρας, του αντιπροέδρου της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής Τζανγκ Γιουξιά και του μέλους Λι Γιουζενλί. Η κατασταλτική επέλαση του Ιανουαρίου έρχεται μετά από μια ήδη πρωτοφανή χρονιά: το 2025, το ΚΚΚ δημοσιοποίησε έρευνες για τουλάχιστον 65 ανώτατα στελέχη, αριθμό-ρεκόρ σύμφωνα με το κρατικό μέσο Jimyan News.
Εδραίωση του ελέγχου στις Ένοπλες Δυνάμεις
Οι αναλυτές σημειώνουν πως η πτώση του Τζανγκ Γιουξιά ξεχωρίζει περισσότερο από κάθε άλλη υπόθεση. Όπως υπογράμμισε ο Κουνγκ Σαν Σουν, ερευνητής του Ινστιτούτου Εθνικής Άμυνας και Ασφάλειας της Ταϊβάν, στην Epoch Times:
«Ο Τζανγκ ήταν το υψηλότερο σε βαθμό θύμα ως τώρα κι η αληθινή στόχευση της εκστρατείας είναι ο έλεγχος του στρατού, όχι η διαφθορά. Οι έρευνες εις βάρος ανώτατων στρατιωτικών ποτέ δεν αφορούσαν μόνο οικονομικά εγκλήματα. Η ουσία είναι ο έλεγχος των όπλων».
Ο Τζανγκ, αποκαλούμενος «πρίγκιπας» λόγω της οικογενειακής του καταγωγής από βετεράνο επαναστάτη του ΚΚΚ, θεωρείται παραδοσιακά στενός σύμμαχος του Σι στον στρατό. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν πως ο Τζανγκ και ο Σι συγκρούστηκαν τα τελευταία χρόνια σε ζητήματα στρατηγικής, ιδίως στη διαχείριση της Ταϊβάν.
Μελέτη του Jamestown Foundation με έδρα την Ουάσιγκτον, που δημοσιεύθηκε στις 26 Ιανουαρίου, επιβεβαιώνει τις εντάσεις αυτές, αναφέροντας πως ο Σι απαίτησε ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός να είναι επιχειρησιακά έτοιμος για εισβολή στην Ταϊβάν ως το 2027 — στόχος που οι Τζανγκ και Λιου έκριναν μη ρεαλιστικό, διαφωνώντας ουσιαστικά με τις προτεραιότητες του Σι.
Πολιτικές εκκαθαρίσεις με πρόσχημα τη διαφθορά
Άλλοι αναλυτές βλέπουν την τρέχουσα εκστρατεία κατά της διαφθοράς ως μέρος της προσπάθειας του Σι να νομιμοποιήσει την περαιτέρω παραμονή του στην εξουσία, παρακάμπτοντας θεσμούς και άγραφους κανόνες. Όπως ανέφερε ο Σου Τζιγιούν, επίσης του Ινστιτούτου Εθνικής Άμυνας και Ασφάλειας, στην Epoch Times: «Χρησιμοποιεί την απομάκρυνση υψηλόβαθμων για να θεμελιώσει τη συνέχιση της εξουσίας του. Η διαφθορά είναι διαρθρωτικό φαινόμενο στο ΚΚΚ, αλλά ελλείψει ανεξάρτητης δικαιοσύνης και μέσων ενημέρωσης, η κίνηση του Πεκίνου δεν είναι τίποτε άλλο παρά πολιτική εκκαθάριση».
Ο ίδιος επισημαίνει τις καταγγελίες εναντίον των Τζανγκ και Λιου — ότι «υπονόμευσαν τον πρόεδρο της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής» — ως απόδειξη πως το πραγματικό κριτήριο είναι η αφοσίωση κι όχι η εντιμότητα. Πλέον ο Σι δεσπόζει στην ιεραρχία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, ως πρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής.
Ο Μαρκ Τσάο, αμυντικός αναλυτής στις ΗΠΑ, πρώην μηχανικός υλικών και παρουσιαστής του κινεζόγλωσσου καναλιού Mark Space στο YouTube, τόνισε στην Epoch Times: «Η ασυνήθιστα ταχεία εκκαθάριση δείχνει πως ο Σι προετοιμάζεται να παρατείνει τη θητεία του στο Συνέδριο του Κόμματος του χρόνου. Ωστόσο, επισήμανε ότι πίσω από τις διώξεις υποβόσκει βαθύτερο ιδεολογικό ρήγμα».
«Οι νεότεροι αξιωματούχοι έχουν διαμορφωθεί από δεκαετίες μεταρρυθμίσεων και ανοίγματος· η σκέψη τους διαφέρει ριζικά από την τάση του Σι να επιστρέψει το κόμμα σε ιδεολογικό δογματισμό».
Παραλύει η αλυσίδα διοίκησης
Οι συνέπειες για το κινεζικό στράτευμα ενδέχεται να είναι βαριές. Μετά την απομάκρυνση Τζανγκ και Λιου, συνολικά 15 ενεργοί στρατηγοί έχουν επισήμως απαλλαγεί από τα καθήκοντά τους από το 20ό Συνέδριο του ΚΚΚ το 2022, ενώ άλλοι 20 αγνοούνται από το προσκήνιο. Όπως υπογραμμίζει ο Σου, δεκάδες κρίσιμες θέσεις έχουν μείνει ακάλυπτες, προκαλώντας κενό ηγεσίας.
«Με σημαντικό αριθμό εν ενεργεία στρατηγών υπό διερεύνηση ή εξαφανισμένους από τη δημόσια σφαίρα, η εκκαθάριση μάλλον θα επεκταθεί και σε υποστράτηγους. Αυτό θα προκαλέσει ρήγματα στην αλυσίδα διοίκησης, υπονομεύοντας την επιχειρησιακή ετοιμότητα σε αποστολές. Το ηθικό θα πληγεί σοβαρά, σπέρνοντας δυσφορία στις τάξεις».
Το επίσημο όργανο προπαγάνδας του στρατού, PLA Daily, φάνηκε να αναγνωρίζει το πρόβλημα δημοσιεύοντας στις 31 Ιανουαρίου κύριο άρθρο κατά Τζανγκ και Λιου, καλώντας στελέχη και στρατιώτες να στοιχηθούν πίσω από την κομματική ηγεσία και να επιδείξουν πλήρη αφοσίωση στον Σι.
Όπως δήλωσε στην Epoch Times ο σχολιαστής Λι Λινί: «Οι επανειλημμένες εκκλήσεις για ενότητα και αφοσίωση δείχνουν πως επικρατεί εσωτερική αντίσταση και αβεβαιότητα στο στράτευμα μετά την εκκαθάριση».
Απομονώνεται ο ισχυρός άνδρας
Παρά τις αναταράξεις, οι αναλυτές διχάζονται κατά πόσον οι εξελίξεις απειλούν άμεσα την εξουσία του Σι. Ο Τσάο υποστηρίζει: «Ο Σι μπορεί να έχει αποκεφαλίσει την ίδια του τη δομή διοίκησης, αλλά δεν διατρέχει άμεσο κίνδυνο ανατροπής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να τον πλήξουν, ενώ εντός ΚΚΚ η αφοσίωση είναι καιροσκοπική και εύκολα διαρρηγνύεται υπό πίεση».
Άλλοι όμως επισημαίνουν τους μακροπρόθεσμους κινδύνους. Σε επιστημονική ημερίδα στην Ταϊβάν στις 30 Ιανουαρίου, ο καθηγητής Κο Τσιεν-Γουέν του Εθνικού Πανεπιστημίου Τσενγκτσί σχολίασε: «Η εκκαθάριση στις ένοπλες δυνάμεις γεννά δυσαρέσκεια όχι μόνο στο στράτευμα, αλλά και στην κομματική ελίτ. Καθαρίζει μακροχρόνιους συμμάχους του — ακόμη κι αν ορισθούν διάδοχοι, οι σχέσεις μαζί του θα είναι απόμακρες. Μακροπρόθεσμα, ο Σι βαδίζει προς την απομόνωση».
Με τη συμβολή των Νινγκ Χαϊζόνγκ και Λούο Γουέ
