Ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϋ δήλωσε ότι η καταναγκαστική εργασία αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο, επισημαίνοντας ότι ορισμένες περιοχές της Κίνας διατρέχουν «υψηλότερο κίνδυνο».
Οι δηλώσεις του έγιναν στις 30 Μαρτίου, όταν ρωτήθηκε αν πιστεύει ότι η καταναγκαστική εργασία λαμβάνει χώρα στην Κίνα. Ανέφερε ότι έχει παρακολουθήσει το ζήτημα επί σειρά ετών τόσο στην Κίνα όσο και διεθνώς και ότι υπάρχουν στοιχεία για την ύπαρξη παιδικής και καταναγκαστικής εργασίας σε όλο τον κόσμο.
Πρόσθεσε ότι πρόκειται για ένα παγκόσμιο ζήτημα που απαιτεί επαγρύπνηση και ότι δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως δεν υφίσταται σε ορισμένες χώρες, ακόμη και ανεπτυγμένες.
Σημείωσε επίσης ότι οι εταιρείες στον Καναδά έχουν υποχρέωση να διασφαλίζουν ότι οι αλυσίδες εφοδιασμού τους δεν περιλαμβάνουν καταναγκαστική εργασία, προσθέτοντας ότι υπάρχουν περιοχές της Κίνας με υψηλότερο κίνδυνο, γεγονός που απαιτεί αυξημένη επιμέλεια.
Οι δηλώσεις αυτές έγιναν λίγες ημέρες αφότου ο βουλευτής των Φιλελευθέρων Μάικλ Μα προκάλεσε έντονες αντιδράσεις κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της επιτροπής βιομηχανίας της Βουλής των Κοινοτήτων στις 26 Μαρτίου.
Ο Μα, απευθυνόμενος στη μάρτυρα Μάργκαρετ ΜακΚουέιγκ-Τζόνστον, ειδική σε θέματα Κίνας και πρώην ανώτερη δημόσια λειτουργό, αμφισβήτησε αν έχει προσωπική γνώση για περιπτώσεις καταναγκαστικής εργασίας στη Σεντζέν, ζητώντας απαντήσεις αποκλειστικά με «ναι» ή «όχι».
Η ΜακΚουέιγκ-Τζόνστον είχε αναφέρει, επικαλούμενη έκθεση της Human Rights Watch, ότι εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα κατασκευάζονται με αλουμίνιο που παράγεται μέσω καταναγκαστικής εργασίας από Ουιγούρους στην περιοχή Σιντζιάνγκ. Η Βουλή των Κοινοτήτων έχει αποφανθεί το 2021 ότι η μεταχείριση των Ουιγούρων από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) συνιστά γενοκτονία.
Ο Μα ζήτησε αργότερα συγγνώμη, αναφέροντας ότι ακούστηκε άθελά του ως να υποβαθμίζει τη σοβαρότητα του ζητήματος της καταναγκαστικής εργασίας, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει αν θεωρεί ότι η πρακτική λαμβάνει χώρα στην Κίνα. Όταν ρωτήθηκε σχετικά, απάντησε ότι η καταναγκαστική εργασία εμφανίζεται σε όλο τον κόσμο.
Ο Κάρνεϋ δήλωσε ότι ο Μα ζήτησε συγγνώμη όπως όφειλε και παραμένει στην κοινοβουλευτική ομάδα των Φιλελευθέρων. Ο Μα, που εξελέγη για πρώτη φορά στο Τορόντο, αποχώρησε από τους Συντηρητικούς τον Δεκέμβριο του 2025 και συνόδευσε τον πρωθυπουργό στην Κίνα τον Ιανουάριο ως ο μοναδικός βουλευτής των Φιλελευθέρων χωρίς κυβερνητικό αξίωμα.
Η εκδήλωση στο Μάρκαμ
Η υπόθεση πήρε περαιτέρω διαστάσεις όταν ο Κάρνεϋ παρευρέθηκε στις 30 Μαρτίου σε εκδήλωση συγκέντρωσης πόρων στο Μάρκαμ του Οντάριο, συνδιοργανωμένη από τον Μα. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Angus Glen Golf Club, με εισιτήριο 1.775 δολάρια για κανονική συμμετοχή και 925 δολάρια για άτομα κάτω των 35 ετών, και συνδιοργανωτές τους υπουργούς Τιμ Χότζσον και Γκάρυ Αναντασανγκαρί.
Κατά την εκδήλωση, ο Κάρνεϋ παρουσίασε τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για την ενίσχυση της οικονομίας και την κατασκευή κατοικιών, ενώ επαίνεσε τον Μα για την ένταξή του στους Φιλελεύθερους. Έξω από τον χώρο συγκεντρώθηκαν διαδηλωτές, ζητώντας την παραίτησή του τόσο για τη μεταπήδησή του όσο και για τις δηλώσεις του σχετικά με την Κίνα.
Οι αντιδράσεις από την αντιπολίτευση ήταν έντονες. Ο βουλευτής των Συντηρητικών Κρις Ουόρκεντιν κατηγόρησε τον Κάρνεϋ ότι αποφεύγει να απαντήσει ξεκάθαρα για την καταναγκαστική εργασία στην Κίνα και ότι, αντί να επιβάλει κυρώσεις στον Μα, τον επιβραβεύει συμμετέχοντας στην εκδήλωσή του.
Η βουλευτής των Συντηρητικών Ρακέλ Ντάντσο υποστήριξε ότι οι ερωτήσεις του Μα αναπαρήγαγαν εμμέσως τη θέση του ΚΚΚ ότι η διαμάχη γύρω από την καταναγκαστική εργασία είναι κατασκευασμένη.
Ο ηγέτης του Bloc Québécois, Ιβ-Φρανσουά Μπλανσέ, δήλωσε ότι ο Μα συμπεριφέρεται, στην καλύτερη περίπτωση, ως φίλος του κινεζικού καθεστώτος και, στη χειρότερη, ως εκλεγμένος αξιωματούχος με στενές σχέσεις με μια συχνά εχθρική ξένη δύναμη, καλώντας να καταγραφούν οι πρακτικές του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας και να υπάρξει δράση.
Σχέσεις με την Κίνα
Το ζήτημα της καταναγκαστικής εργασίας αναδεικνύεται ενόψει νέας επίσκεψης υψηλού επιπέδου στην Κίνα. Η κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι ο υπουργός Οικονομικών Φρανσουά-Φιλίπ Σαμπάν θα μεταβεί στη χώρα για συνομιλίες σχετικά με το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Ο Κάρνεϋ ανέφερε ότι το θέμα μπορεί να τεθεί στις συναντήσεις, καθώς ο οικονομικός διάλογος με το Πεκίνο περιλαμβάνει ζητήματα ακεραιότητας των αλυσίδων εφοδιασμού. Ο Σαμπάν, ερωτηθείς σχετικά, δήλωσε ότι η κυβέρνηση θέτει συστηματικά το ζήτημα αυτό στις εμπορικές διαπραγματεύσεις.
Η αντιπαράθεση εξελίσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα πρόκειται να εισέλθουν στην καναδική αγορά, μετά από συμφωνία με το Πεκίνο. Σε αντάλλαγμα για τη μείωση δασμών σε καναδικά αγροτικά και θαλάσσια προϊόντα, ο Καναδάς επιτρέπει την εισαγωγή έως και 49.000 κινεζικών οχημάτων με προνομιακό δασμό 6,1%, παρά τον πρόσθετο δασμό 100% που επιβλήθηκε το 2024.
Η καναδική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι διαθέτει ισχυρό πλαίσιο για την αποτροπή εισαγωγών προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία.
Αξιωματούχοι της Υπηρεσίας Συνοριακών Υπηρεσιών του Καναδά (CBSA) ανέφεραν σε επιτροπή της Βουλής των Κοινοτήτων στα τέλη του προηγούμενου έτους ότι από το 2020 έχουν δεσμευθεί 48 αποστολές για τις οποίες υπήρχαν υποψίες ότι περιείχαν προϊόντα κατασκευασμένα με καταναγκαστική εργασία.
Από αυτές, 37 αποδεσμεύθηκαν, δύο απαγορεύθηκαν, επτά επανεξήχθησαν και μία εγκαταλείφθηκε, σύμφωνα με τον Αλεξάντερ Λότον, εκτελεστικό διευθυντή της Διεύθυνσης Εμπορικών Προγραμμάτων της CBSA.
Το Κοινοβούλιο τροποποίησε τον τελωνειακό δασμολογικό νόμο τον Ιούλιο του 2020, απαγορεύοντας την εισαγωγή προϊόντων που έχουν παραχθεί με καταναγκαστική εργασία.
Συγκριτικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δεσμεύσει συνολικά σχεδόν 42.000 ύποπτες αποστολές και έχουν απορρίψει σχεδόν 23.000 κατά την περίοδο 2022–2026, στο πλαίσιο εφαρμογής του νόμου για την πρόληψη της καταναγκαστικής εργασίας των Ουιγούρων.
Η στάση του Κάρνεϋ απέναντι στην Κίνα φαίνεται να έχει μεταβληθεί. Κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2025 είχε χαρακτηρίσει την Κίνα ως τη σημαντικότερη απειλή για την ασφάλεια του Καναδά. Ωστόσο, έκτοτε έχει επιδιώξει στενότερους δεσμούς με το Πεκίνο, δηλώνοντας κατά την επίσκεψή του τον Ιανουάριο ότι επιθυμεί στρατηγική συνεργασία με τη χώρα.
Των Noé Chartier και Omid Ghoreishi
