Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα κινήθηκε το 2025 το πλεόνασμα εξωτερικού εμπορίου (το καρότο) της Κίνας, αγγίζοντας τα 1,2 τρισ. δολάρια, παρά τη συνεχιζόμενη εμπορική αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το ‘καρότο’ της Κίνας είναι οι κινήσεις που δείχνουν συνεργασία ή προσφέρουν οικονομικά οφέλη για να μειωθούν οι πιέσεις και να κατευναστούν οι αντιδράσεις, όπως φθηνότερες εξαγωγές, υποσχέσεις για πρόσβαση στην αγορά της, επενδύσεις ή ‘ήπιες’ συμφωνίες που κάνουν τους άλλους να χαλαρώνουν τη στάση τους. Το ‘μαστίγιο’, αντίθετα, είναι η επιθετική πλευρά της στρατηγικής της: κρατικές επιδοτήσεις που στραγγαλίζουν τον ανταγωνισμό, ντάμπινγκ, περιορισμοί σε κρίσιμες πρώτες ύλες (π.χ. σπάνιες γαίες), αντίποινα σε εταιρείες και χώρες, φυσικά η καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και γενικά οικονομική πίεση ώστε οι άλλοι να αναγκαστούν να υποχωρήσουν.
Σύμφωνα με στοιχεία των τελωνειακών αρχών στο Πεκίνο, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 5,5% σε σχέση με το 2024 και διαμορφώθηκαν στα 3,8 τρισ. δολάρια. Αντίθετα, οι εισαγωγές παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες, κοντά στα 2,6 τρισ. δολάρια, με αποτέλεσμα το εμπορικό πλεόνασμα να εκτοξευθεί στο νέο ιστορικό ρεκόρ από περίπου 1 τρισ. δολάρια το 2024. Ωστόσο, η εμπορική διαμάχη με την Ουάσιγκτον είχε έντονο αντίκτυπο στο διμερές εμπόριο: οι κινεζικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 20%, ενώ οι εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες υποχώρησαν κατά 14,6% σε ετήσια βάση. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι Κινέζοι εξαγωγείς στράφηκαν πιο έντονα σε άλλες αγορές, όπως η Νοτιοανατολική Ασία, η Αφρική και η Ευρώπη. Ειδικότερα, οι εξαγωγές προς την Αφρική σημείωσαν άλμα 25,8%, ενώ προς τις χώρες της ζώνης ASEAN αυξήθηκαν κατά 13,4%.
Παράλληλα, το εμπόριο μεταξύ Κίνας και Ρωσίας υποχώρησε το 2025 για πρώτη φορά έπειτα από πέντε χρόνια, φθάνοντας τα 201 δισ. ευρώ, με μείωση 6,5% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Βασικές αιτίες θεωρούνται η χαμηλότερη ζήτηση για κινεζικά αυτοκίνητα στη Ρωσία και η μειωμένη αξία των κινεζικών εισαγωγών αργού πετρελαίου. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της HSBC για την Ασία, Φρεντ Νόιμαν, σημείωσε ότι η κινεζική οικονομία παραμένει ιδιαίτερα ανταγωνιστική, κάτι που συνδέεται τόσο με την αύξηση της παραγωγικότητας και την τεχνολογική αναβάθμιση της βιομηχανίας όσο και με την ασθενή εγχώρια ζήτηση, η οποία οδηγεί σε πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι τα αυξανόμενα εμπορικά πλεονάσματα ενδέχεται να εντείνουν τις τριβές με εμπορικούς εταίρους, κυρίως με εκείνους που στηρίζονται στη μεταποίηση για τις εξαγωγές τους.
Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων, Γουάνγκ Τζουν, επεσήμανε ότι η παγκόσμια εμπορική ανάπτυξη παραμένει υποτονική και πως το διεθνές περιβάλλον για το κινεζικό εμπόριο είναι «δύσκολο και περίπλοκο». Στην Ευρώπη, οι κινεζικές εξαγωγές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν κατά 8,4%, ενώ οι εισαγωγές από την ΕΕ υποχώρησαν κατά 0,4%. Ενδεικτικά, οι εξαγωγές προς τη Γερμανία ενισχύθηκαν κατά 10,5% και ανήλθαν σε περίπου 118,3 δισ. δολάρια, ενώ οι εισαγωγές από τη Γερμανία μειώθηκαν κατά 2,1%, φθάνοντας τα 92,8 δισ. δολάρια.
Την ίδια στιγμή, στην ΕΕ εντείνεται η δυσαρέσκεια για την αυξανόμενη πίεση από τα κινεζικά προϊόντα, λόγω της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας της κινεζικής βιομηχανίας, των δυσκολότερων συνθηκών πρόσβασης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά, αλλά και του υποτιμημένου κινεζικού νομίσματος που καθιστά τα κινεζικά προϊόντα φθηνότερα στο εξωτερικό. Πρόσθετες ανησυχίες προήλθαν και λόγω των προσωρινών ελέγχων που επέβαλε η Κίνα στις εξαγωγές επτά σπάνιων γαιών και ορισμένων ημιαγωγών, γεγονός που προκάλεσε διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και βραχυπρόθεσμες διακοπές παραγωγής στην Ευρώπη.
