Το πρόγραμμα ανάπτυξης του νέου μαχητικού αεροσκάφους έκτης γενιάς της Βρετανίας, της Ιταλίας και της Ιαπωνίας περνά στην επόμενη φάση, καθώς οι τρεις χώρες υπέγραψαν σύμβαση ύψους 4,6 δισ. λιρών — περίπου 5,2 δισ. ευρώ — με την κοινοπραξία Edgewing για την ανάπτυξη του αεροσκάφους.
Η συμφωνία, που υπεγράφη στις 3 Ιουλίου, αποτελεί ορόσημο για το Global Combat Air Programme (GCAP), το οποίο ξεκίνησε το 2022 με στόχο την ένταξη του νέου μαχητικού σε επιχειρησιακή υπηρεσία έως το 2035.
Το νέο μαχητικό προορίζεται να αντικαταστήσει τα ιαπωνικά F-2, τα οποία είχαν αναπτυχθεί από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες και σταδιακά αποσύρονται, καθώς και τα Eurofighter Typhoon που χρησιμοποιούν η Βρετανία και η Ιταλία και αναπτύχθηκαν σε συνεργασία με τη Γερμανία και την Ισπανία.
Για την Ιαπωνία, το πρόγραμμα αποτελεί απάντηση στις εναέριες και ναυτικές προκλήσεις που δέχεται η χώρα από την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα, ενώ για τη Βρετανία και την Ιταλία εντάσσεται στη στρατηγική ενίσχυσης της αποτρεπτικής τους ισχύος έναντι της Ρωσίας.
Η σημασία του GCAP ενισχύεται και από τις εξελίξεις στο ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα Future Combat Air System (FCAS). Τον περασμένο μήνα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς και ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν συζήτησαν το μέλλον του στο περιθώριο της συνόδου ΕΕ–Δυτικών Βαλκανίων στο Μαυροβούνιο, έπειτα από πολύμηνες προσπάθειες να γεφυρωθούν οι διαφορές μεταξύ των δύο βασικών βιομηχανικών εταίρων, της Airbus και της Dassault.
Το FCAS είχε εγκαινιαστεί το 2017 από τον Μακρόν και την τότε καγκελάριο της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ. Ωστόσο, στις 8 Ιουνίου οι δύο πλευρές συμφώνησαν να περιορίσουν τις εργασίες στο πρόγραμμα, συνολικού προϋπολογισμού 100 δισ. ευρώ, εξαιτίας των παρατεταμένων βιομηχανικών διαφωνιών.
Η Edgewing είναι κοινοπραξία της βρετανικής BAE Systems, της ιταλικής Leonardo και της Japan Aircraft Industrial Enhancement (JAIEC), εταιρείας που έχει συσταθεί από τη Mitsubishi Heavy Industries.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης του GCAP
Ο Ιταλός υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέττο είχε δηλώσει στις 23 Ιουνίου ότι οι τρεις χώρες είναι ανοιχτές στη συμμετοχή και άλλων κρατών, ώστε να επιμεριστεί το κόστος του προγράμματος.
Όπως ανέφερε, ο Καναδάς είναι η χώρα που δείχνει σήμερα περισσότερο ενδιαφέρον, αρχικά με καθεστώς παρατηρητή. Παράλληλα, σημείωσε ότι η συμμετοχή της Γερμανίας, άλλων χωρών ή ακόμη και της Σαουδικής Αραβίας θα ήταν ευπρόσδεκτη, καθώς όσο διευρύνεται το σχήμα τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες επιτυχούς υλοποίησης του προγράμματος και μειώνεται το συνολικό κόστος.
Η συνεργασία πολλών κρατών σε μεγάλα αμυντικά προγράμματα αποτελεί καθιερωμένη πρακτική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Eurofighter Typhoon, που τέθηκε σε υπηρεσία μεταξύ 2003 και 2005 και αναπτύχθηκε από τις BAE Systems, Airbus και Leonardo.
Τον Οκτώβριο του 2025, η Τουρκία συμφώνησε να αγοράσει από τη Βρετανία είκοσι νέα Eurofighter Typhoon, στο πλαίσιο συμφωνίας αξίας 8 δισ. λιρών — περίπου 9,1 δισ. ευρώ.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Οργανισμού GCAP, Μασάμι Όκα, χαρακτήρισε τη συμφωνία ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ασφάλεια και την αντιμετώπιση μελλοντικών απειλών, επισημαίνοντας ότι το πρόγραμμα συνδυάζει τον επιμερισμό του κόστους, την αξιοποίηση τεχνολογικών πλεονεκτημάτων και τη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης στις τρεις χώρες. Όπως είπε, η μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση διασφαλίζει το μέλλον του GCAP.
Νέα ώθηση στις αμυντικές επενδύσεις
Η ανακοίνωση της συμφωνίας προηγήθηκε της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου, όπου αναμένεται να κυριαρχήσουν οι αποφάσεις για την περαιτέρω ενίσχυση των αμυντικών δαπανών των κρατών-μελών.
Στο νέο Σχέδιο Επενδύσεων για την Άμυνα (Defence Investment Plan – DIP), που δημοσιοποίησε η βρετανική κυβέρνηση την προηγούμενη εβδομάδα, ο πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ ανακοίνωσε ότι οι ετήσιες αμυντικές δαπάνες της χώρας θα φθάσουν έως το 2029 σχεδόν τα 80 δισ. λίρες — περίπου 90 δισ. ευρώ.
Στις 25 Ιουνίου, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε, είχε εκφράσει την προσδοκία ότι τα κράτη-μέλη θα ανακοινώσουν επιπλέον αμυντικές δαπάνες ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων πριν ή κατά τη διάρκεια της συνόδου.
Ο Βρετανός υφυπουργός Άμυνας, αρμόδιος για την επιχειρησιακή ετοιμότητα και τη βιομηχανία, Λουκ Πόλαρντ, δήλωσε ότι το GCAP θα προσφέρει στους πιλότους της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας (RAF) ένα υπερσύγχρονο μαχητικό αεροσκάφος χαμηλής παρατηρησιμότητας, το οποίο θα επιχειρεί παράλληλα με τα Typhoon, τα F-35 και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της RAF.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα θα στηρίξει χιλιάδες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης στη Βρετανία.
Στο ίδιο επενδυτικό σχέδιο, το Λονδίνο δεσμεύτηκε να διαθέσει 1,1 δισ. λίρες — περίπου 1,25 δισ. ευρώ — για την αναβάθμιση και τη διατήρηση των Typhoon της RAF σε υπηρεσία έως τη δεκαετία του 2040, καθώς και 2,2 δισ. λίρες (~2,5 δισ. ευρώ) για την αγορά νέων μαχητικών F-35 από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Του Chris Summers
Με τη συμβολή του Reuters
