Τις πύλες της άνοιξε στις 19 Ιανουαρίου η ελβετική αλπική πόλη του Νταβός για την 56η ετήσια συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (ΠΟΦ), υποδεχόμενη πλήθος επιχειρηματικών και πολιτικών ηγετών για μία εβδομάδα συζητήσεων κεκλεισμένων των θυρών και προβεβλημένων πάνελ, με φόντο την εντεινόμενη γεωπολιτική αστάθεια και ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο οικονομικό τοπίο.
Οι διοργανωτές σημειώνουν ότι η φετινή διοργάνωση, που διαρκεί έως τις 23 Ιανουαρίου με θέμα «Το πνεύμα του διαλόγου», συγκαταλέγεται μεταξύ των σημαντικότερων στην ιστορία του φόρουμ, συγκεντρώνοντας αριθμό-ρεκόρ πολιτικών ηγετών, αλλά και κορυφαίων στελεχών και επενδυτών.
Το ΠΟΦ αναμένει φέτος 400 πολιτικούς ηγέτες, περιλαμβανομένων ~65 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων και έξι εκπροσώπων της Ομάδας των Επτά (G7), καθώς και σχεδόν 850 διευθύνοντες συμβούλους, προέδρους και περίπου 100 εκπροσώπους νεοφυών εταιρειών-«μονόκερων» και πρωτοπόρων της τεχνολογίας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναμένεται να δώσει το παρών, με τη φετινή αμερικανική αντιπροσωπεία να είναι — όπως αναφέρουν οι διοργανωτές — η μεγαλύτερη στην ιστορία της συμμετοχής των ΗΠΑ στο Νταβός. «Είμαστε στην ευχάριστη θέση να υποδεχθούμε εκ νέου τον πρόεδρο Τραμπ στο Νταβός, ο οποίος φέρνει μαζί του τη μεγαλύτερη έως τώρα αμερικανική αντιπροσωπεία», δήλωσε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΠΟΦ Μπέργκε Μπρέντε, προσθέτοντας ότι θα συμμετάσχουν επίσης ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στηβ Γουίτκοφ, ο γαμπρός του Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ, καθώς και πολυμελής διακομματική αντιπροσωπεία του αμερικανικού Κογκρέσου.
Η φετινή ατζέντα του φόρουμ επικεντρώνεται σε πέντε μεγάλες προκλήσεις: τη συνεργασία σε έναν διεκδικούμενο κόσμο, την ανάδειξη νέων πηγών ανάπτυξης, την επένδυση στον άνθρωπο, την υπεύθυνη αξιοποίηση της καινοτομίας και τη δημιουργία ευημερίας εντός των ορίων του πλανήτη. Οι διοργανωτές περιγράφουν τη συνάντηση αυτή ως πλατφόρμα διαλόγου σε μια εποχή αυξανόμενης κατακερματισμένης πραγματικότητας, πολυπλοκότητας και ταχέων τεχνολογικών αλλαγών.
«Ο διάλογος δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα», τόνισε ο κος Μπρέντε, αναδεικνύοντας τη διαχρονική θέση του φόρουμ ότι η εμπλοκή κυβερνήσεων και επιχειρήσεων παραμένει κρίσιμη παρά την όξυνση του παγκόσμιου ανταγωνισμού. «Θα γίνει μία συζήτηση σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία, όπου η γεωπολιτική αναδιαμορφώνεται», ανέφερε ο διευθυντής προγραμμάτων του φόρουμ Μάρεκ Ντούσεκ. «Άλλοι πιστεύουν ότι διανύουμε μια μεταβατική περίοδο, άλλοι ότι έχουμε ήδη εισέλθει σε νέα εποχή. Είναι, ωστόσο, αναμφισβήτητο ότι το τοπίο είναι πιο ανταγωνιστικό από ποτέ».
Η παρουσία Τραμπ στο παγκόσμιο φόρουμ αναμένεται να αναδείξει αυτές τις εντάσεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αναφέρει επανειλημμένως ότι εξετάζει τις εμπορικές και αμυντικές σχέσεις με άλλες χώρες αποκλειστικά υπό το πρίσμα των αμερικανικών εθνικών συμφερόντων, επιλογή που έχει περιπλέξει τις σχέσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους, παρότι η Ουάσιγκτον υποστηρίζει πως η διατλαντική σχέση διατηρεί στρατηγικό χαρακτήρα.
Στις αρχές του μήνα, ο Τραμπ έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ότι σκοπεύει να παρουσιάσει νέες προτάσεις για την κατοικία και την οικονομική προσιτότητα στη φετινή του ομιλία στο φόρουμ. «Για πολλά χρόνια, η απόκτηση κατοικίας αντιπροσώπευε το απόγειο του αμερικανικού ονείρου, την ανταμοιβή της σκληρής δουλειάς και του σωστού δρόμου. Όμως, λόγω του ιστορικά υψηλού πληθωρισμού, που προκλήθηκε από τη Δημοκρατική κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν, το αμερικανικό όνειρο έχει γίνει απρόσιτο, κάτι που αγγίζει ιδιαίτερα τους νέους», ανέφερε ο Τραμπ. «Θα θίξω το ζήτημα αυτό και στην ομιλία μου στο Νταβός σε δύο εβδομάδες, με περαιτέρω προτάσεις για την κατοικία και άλλα θέματα».
Πέρυσι, μέσω τηλεδιάσκεψης, ο Τραμπ είχε καλέσει τον OPEC να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου και είχε ζητήσει μείωση των επιτοκίων, προειδοποιώντας ότι εταιρείες που παράγουν εκτός ΗΠΑ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δασμούς. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ έχει υιοθετήσει σκληρότερη διαπραγματευτική στάση απέναντι σε μεγάλους εμπορικούς εταίρους και έχει ασκήσει ανοικτά κριτική σε πτυχές του ευρωπαϊκού οικονομικού και ρυθμιστικού μοντέλου.
Στο μέτωπο του εμπορίου, ο Τραμπ κατηγορεί συχνά την Ευρωπαϊκή Ένωση για άδικη μεταχείριση των ΗΠΑ, στηρίζοντας την επιβολή δασμών για τη μείωση των ελλειμμάτων στο ισοζύγιο αγαθών. «Εκατοντάδες δισεκατομμύρια ελλείμματα με την ΕΕ και κανείς δεν είναι ευχαριστημένος. Θα το αντιμετωπίσουμε», είχε τονίσει στο ΠΟΦ τον Ιανουάριο του 2025. «Προσπαθώ να είμαι εποικοδομητικός γιατί αγαπώ την Ευρώπη και τις χώρες της, ωστόσο η διαδικασία είναι δαιδαλώδης και οι φόροι τους, όπως ο ΦΠΑ, επιβαρύνουν ιδιαίτερα τις ΗΠΑ».
Σε ζητήματα ασφαλείας, ο Τραμπ ασκεί διαρκή πίεση στους Ευρωπαίους συμμάχους για αύξηση των αμυντικών δαπανών, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ επωμίζονται υπέρμετρο βάρος εντός του ΝΑΤΟ. Πέρυσι, τα μέλη της Συμμαχίας συμφώνησαν σε σημαντική αύξηση των στόχων στρατιωτικών δαπανών, ανταποκρινόμενα σε πάγιο αίτημα του Τραμπ ήδη από την πρώτη του θητεία.
Το τελευταίο διάστημα, ο πρόεδρος έχει επαναφέρει το αίτημα για αμερικανικό έλεγχο της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής του Βασιλείου της Δανίας, προκαλώντας περαιτέρω ανησυχία στην Ευρώπη. Ο ίδιος χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη αρκτική περιοχή στρατηγικά ζωτικής σημασίας, τονίζοντας πως οι ΗΠΑ πρέπει να την κατέχουν ώστε να αποτραπεί η ενίσχυση της ρωσικής ή κινεζικής επιρροής στο μέλλον.
Η αμερικανική κυβέρνηση ασκεί επίσης κριτική στο καθεστώς ελευθερίας του λόγου στην Ευρώπη, ζήτημα που πυροδότησε αντιπαραθέσεις πέρυσι όταν ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου για λογοκρισία και αδυναμία διαχείρισης της μετανάστευσης. Οι δηλώσεις αυτές εγκαινίασαν μια σειρά οξέων τοποθετήσεων που ενέτειναν τις εντάσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους και διεύρυναν το πολιτικό ρήγμα εκατέρωθεν του Ατλαντικού.
Παρά τις εντάσεις, ο Τραμπ έχει υποδεχθεί στο Λευκό Οίκο πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες για συνομιλίες αναφορικά με την Ουκρανία και τη συνεργασία στον χώρο του ΝΑΤΟ, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρήντριχ Μερτς, ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κηρ Στάρμερ και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ο Τραμπ έχει εκφράσει ιδιαίτερο θαυμασμό για τη πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, και έχει εγκωμιάσει τον Ούγγρο ομόλογό του Βίκτορ Ορμπάν ως παράδειγμα τολμηρής ηγεσίας.
Η οικονομία στο επίκεντρο — Σταθερότητα με σκιές αβεβαιότητας
Καθώς οι ηγέτες συγκεντρώνονται στο Νταβός, το διεθνές οικονομικό περιβάλλον συνδυάζει ανθεκτικότητα με νέες ευαλωτότητες. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), στις 19 Ιανουαρίου, αναθεώρησε εκ νέου προς τα πάνω τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη, επισημαίνοντας ότι η παγκόσμια οικονομία ανταποκρίθηκε καλύτερα του αναμενομένου στις αναταράξεις που προκάλεσαν οι υψηλοί αμερικανικοί δασμοί το 2025, οι οποίοι έχουν αμβλυνθεί το τελευταίο διάστημα.
Η ενίσχυση των επενδύσεων στην τεχνολογία, η στήριξη μέσω δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής, οι ευνοϊκές χρηματοοικονομικές συνθήκες και η προσαρμοστικότητα του ιδιωτικού τομέα αντιστάθμισαν τις ανακατατάξεις στην εμπορική πολιτική.
Σημειώνεται, σύμφωνα με το ΔΝΤ, ότι το μέσο επίπεδο δασμών στις ΗΠΑ διαμορφώνεται πλέον στο 18,5%, ελαφρώς χαμηλότερα από την πρόβλεψη του Οκτωβρίου που ήταν 18,7%. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αποκλιμακωθεί, αν και στις ΗΠΑ η επιστροφή στον στόχο αναμένεται σταδιακή. Κύριες πηγές κινδύνου θεωρούνται η αναθεώρηση των προσδοκιών στον τομέα της τεχνολογίας και η όξυνση των γεωπολιτικών εντάσεων.
Το ΔΝΤ προβλέπει παγκόσμια ανάπτυξη 3,3% το 2026, αυξημένη κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με την εκτίμηση του Οκτωβρίου, ενώ αναθεώρησε αντίστοιχα και την πρόβλεψη για το 2025 στο 3,3%. Η πρόβλεψη για την οικονομική μεγέθυνση των ΗΠΑ το 2026 ανέβηκε κατά 0,3 μονάδες στο 2,4%, υποβοηθούμενη από τη δημοσιονομική πολιτική και τη μείωση των επιτοκίων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Πιερ-Ολιβιέ Γκουρινσάς, σε ανάρτησή του ανέφερε ότι οι επιχειρήσεις έχουν ήδη προσαρμόσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες τους στους αυξημένους αμερικανικούς δασμούς, ενώ εμπορικές συμφωνίες μείωσαν ορισμένους δασμούς κι η Κίνα αναπροσανατόλισε εξαγωγές σε άλλες αγορές. Βασικός μοχλός της βελτίωσης, σημειώνουν τα στελέχη του Ταμείου, είναι η «έκρηξη» επενδύσεων στον τομέα της πληροφορικής και κυρίως στις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι επενδύσεις σε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών ως ποσοστό του αμερικανικού ΑΕΠ ανήλθαν στο υψηλότερο σημείο από το 2001, προσδίδοντας ώθηση στην επιχειρηματική δραστηριότητα και μεταδίδοντας θετικές παρενέργειες, ιδιαίτερα στις εξαγωγές τεχνολογίας της Ασίας.
Ο κος Γκουρινσάς προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η «έκρηξη» της τεχνητής νοημοσύνης εγκυμονεί κινδύνους, όπως η πιθανότητα οι υψηλές προσδοκίες για παραγωγικότητα και κερδοφορία να διαψευστούν, προκαλώντας επομένως διόρθωση στις υπερτιμημένες αγορές και αυστηροποίηση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών.
«Μια μετριοπαθής διόρθωση στις χρηματιστηριακές αποτιμήσεις εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, μαζί με σύσφιξη των πιστωτικών συνθηκών, μπορεί να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη κατά 0,4% σε σχέση με το βασικό σενάριο», υπογράμμισε ο κος Γκουρινσάς. «Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι σημαντικές αν οι πραγματικές επενδύσεις στον τομέα της τεχνολογίας μειωθούν πιο έντονα, οδηγώντας σε δαπανηρές ανακατανομές κεφαλαίου και εργατικού δυναμικού».
Σημείωσε δε πως οι εντεινόμενοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, οι περιορισμοί στη δημοσιονομική πολιτική πολλών χωρών και η αύξηση των ελέγχων στην εξαγωγή κρίσιμων πρώτων υλών — όπως οι σπάνιες γαίες — θα μπορούσαν, σε συνδυασμό με μια πιθανή αναθεώρηση προσδοκιών στην τεχνητή νοημοσύνη, να δημιουργήσουν έναν αρνητικό βρόχο που ενδέχεται να οδηγήσει σε ευρύτερο κλονισμό της ανάπτυξης.
Με πληροφορίες από το Associated Press
