Ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις άρχισαν να καταφθάνουν στη Γροιλανδία, καθώς παρατείνεται το γεωπολιτικό αδιέξοδο σχετικά με τις φιλοδοξίες του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για το νησί της Αρκτικής.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, δήλωσε μέσω της πλατφόρμας Χ ότι «γαλλικά στρατεύματα βρίσκονται καθ’ οδόν προς τη Γροιλανδία για να λάβουν μέρος σε στρατιωτική άσκηση που διοργανώνεται από τη Δανία και τη Γροιλανδία, η οποία απολαμβάνει καθεστώς ευρείας αυτονομίας εντός του δανικού βασιλείου».
Ο Μακρόν γνωστοποίησε ότι συγκαλεί έκτακτη συνεδρίαση του αμυντικού συμβουλίου στο Παρίσι, στις 15 Ιανουαρίου, με αντικείμενο αφ’ ενός την πρόθεση του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία αφ’ ετέρου την αιματηρή καταστολή διαδηλωτών από το καθεστώς του Ιράν.
Σύμμαχες ευρωπαϊκές χώρες ξεκίνησαν επίσης αποστολή στρατευμάτων στην Αρκτική σε ένδειξη υποστήριξης προς τη Δανία και τη Γροιλανδία, που αποτελεί τμήμα του δανικού βασιλείου εδώ και πάνω από έξι αιώνες. Είχε προηγηθεί συνάντηση αξιωματούχων των ΗΠΑ, της Δανίας και της Γροιλανδίας, κατά την οποία συζητήθηκαν οι διαφορετικές θέσεις για το μέλλον του πλούσιου σε ορυκτά και στρατηγικά τοποθετημένου νησιού.
Ο Μακρόν διευκρίνισε στις 14 Ιανουαρίου: «Κατόπιν αιτήματος της Δανίας, αποφάσισα υπέρ της συμμετοχής της Γαλλίας στις κοινές ασκήσεις που διοργανώνουν η Δανία και η Γροιλανδία. Τα πρώτα γαλλικά στρατιωτικά τμήματα βρίσκονται ήδη καθ’ οδόν και θα ακολουθήσουν κι άλλα».
Επιχείρηση «Αρκτική Αντοχή»
Σύμφωνα με τον πρέσβη της Γαλλίας για τους πολικούς κύκλους και τις θαλάσσιες υποθέσεις, Ολιβιέ Πουάβρ ντ’ Αρβόρ, η πρώτη ομάδα Γάλλων στρατιωτών που στάλθηκε αριθμεί περί τα δεκαπέντε άτομα, τα οποία «ειδικεύονται σε ορεινές επιχειρήσεις και συμβάλλουν στην προετοιμασία της άσκησης με την ονομασία ‘Επιχείρηση Αρκτική Αντοχή’».
Και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, η Σουηδία και οι Κάτω Χώρες, αποστέλλουν συμβολικό αριθμό στρατιωτών από τις 14 Ιανουαρίου ή έχουν δεσμευτεί να το πράξουν μέσα στις επόμενες ημέρες. Η Γερμανία, συγκεκριμένα, θα στείλει αναγνωριστική ομάδα δεκατριών ατόμων στις 15 Ιανουαρίου, όπως ανακοίνωσε το γερμανικό υπουργείο Άμυνας.
Δεν συμμετέχουν όλοι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι της Δανίας στη στρατιωτική επιχείρηση. Η Πολωνία, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ στις 15 Ιανουαρίου, δεν θα αποστείλει δυνάμεις στη Γροιλανδία. Επισήμως, οι μετακινήσεις στρατευμάτων αποσκοπούν στην επίδειξη ευρωπαϊκής ενότητας και στην αποστολή μηνύματος στον Τραμπ πως η ασφάλεια της Αρκτικής εξασφαλίζεται καλύτερα μέσα από τη συνεργασία των συμμάχων του ΝΑΤΟ, παρά μέσω μονομερούς οικειοποίησης της Γροιλανδίας.
Η Κοπεγχάγη ανακοίνωσε ότι ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία στη Γροιλανδία με τη συμμετοχή συμμαχικών χωρών του ΝΑΤΟ, αμέσως μετά τη συνάντηση των ΥΠΕΞ της Δανίας και της Γροιλανδίας με Αμερικανούς αξιωματούχους στις 14 Ιανουαρίου, στην Ουάσιγκτον.
Την ίδια μέρα, στρατιωτικό αεροσκάφος της δανικής Πολεμικής Αεροπορίας προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Νουούκ και παρατηρήθηκε αποβίβαση στρατιωτικών. Ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, ανέφερε την Τετάρτη ότι «περίπου 200 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται σήμερα στη Γροιλανδία».
Βαθιά διαφωνία
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντρικσεν, δήλωσε στις 15 Ιανουαρίου: «Η αμερικανική φιλοδοξία για τον έλεγχο της Γροιλανδίας παραμένει ακέραια», προσθέτοντας πως πρόκειται για θεμελιώδη διαφωνία. «Αυτό, ασφαλώς, είναι σοβαρό, γι’ αυτό και θα προσπαθήσουμε να αποτρέψουμε ένα τέτοιο ενδεχόμενο».
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται τον έλεγχο του νησιού για την ασφάλεια της Αρκτικής και να αξιοποιήσουν τους ορυκτούς πόρους της, ιδιαίτερα καθώς αυξάνεται το ενδιαφέρον Μόσχας και Πεκίνου.
Η στρατηγική θέση της Γροιλανδίας μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης την καθιστά επίσης κομβικό σημείο για το αμερικανικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο φιλοξένησαν τον Ράσμουσσεν και την υπουργό Εξωτερικών της Γροιλανδίας Βίβιαν Μότσφελτ στον Λευκό Οίκο, στις 14 Ιανουαρίου, για συζητήσεις.
Μετά τη συνάντηση, οι δύο ΥΠΕΞ ανακοίνωσαν σύσταση κοινής ομάδας εργασίας με τις ΗΠΑ, με στόχο τον συντονισμό για το μέλλον της Αρκτικής νήσου, όπου ζουν λιγότεροι από 57.000 κάτοικοι, κυρίως αυτόχθονες Ινουίτ. Αργότερα, σε συνέντευξη Τύπου έξω από την πρεσβεία της Δανίας, ο Ράσμουσσεν μίλησε για ειλικρινή αλλά και παραγωγική συζήτηση ανάμεσα στα εμπλεκόμενα μέρη, αναγνωρίζοντας ωστόσο πως οι διαφορές παραμένουν. Οι αρχές της Γροιλανδίας επανέλαβαν εμφατικά πως το νησί — το μεγαλύτερο στον κόσμο — δεν είναι προς πώληση.
Η Γροιλανδία έχει πάψει να θεωρείται αποικία της Δανίας από το 1953, οπότε και εντάχθηκε πλήρως στο δανικό βασίλειο, ενώ το 1979 απέκτησε καθεστώς αυτοδιοίκησης. Οι Γροιλανδοί διαθέτουν πλήρη δανική υπηκοότητα, κάτι που διασφαλίζει τα δικαιώματά τους στην ΕΕ, αν και η Γροιλανδία δεν αποτελεί κράτος-μέλος και καλύπτεται στρατιωτικά από το ΝΑΤΟ ως μέρος της Δανίας.
Από το 2009, το δικαίωμα της Γροιλανδίας στην ανεξαρτησία έχει αναγνωρισθεί διεθνώς, ενώ σε δημοσκόπηση του Ιανουαρίου 2025, η πλειονότητα των κατοίκων δήλωσε υπέρ της πλήρους αυτονομίας. Μόλις το 6% προτιμά την ένταξη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μόνιμη στρατιωτική παρουσία
Ο Δανός υπουργός Άμυνας, Τρόελς Λουντ Πόουλσεν, σημείωσε στις 15 Ιανουαρίου ότι στόχος της αποστολής είναι η δημιουργία μόνιμης στρατιωτικής παρουσίας με ενισχυμένη δανική συμμετοχή, σύμφωνα με δανικά μέσα ενημέρωσης. Γνωστοποίησε ότι στρατιώτες διαφόρων χωρών του ΝΑΤΟ θα μετακινούνται στη Γροιλανδία σε συστήματα εναλλασσόμενων αποστολών.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αμφισβητούν τις επανειλημμένες διακηρύξεις του Τραμπ περί αμερικανικού δικαιώματος διεκδίκησης της Γροιλανδίας για λόγους στρατηγικής και ασφάλειας. Σε κοινή ανακοίνωση, στις 6 Ιανουαρίου, οι ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας, της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου τόνισαν ότι το νησί ανήκει πρωτίστως στο λαό του.
Ξεχωριστή ανακοίνωση εξέδωσαν οι σκανδιναβικές χώρες — Δανία, Φινλανδία, Ισλανδία, Νορβηγία και Σουηδία — στις 5 Ιανουαρίου, υπογραμμίζοντας τη δέσμευσή τους για την ασφάλεια της Αρκτικής και την κυριαρχία της Δανίας στη Γροιλανδία.
Η αναφορά Τραμπ στον «Χρυσό Θόλο»
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, στις 14 Ιανουαρίου, λίγο πριν τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ επανέλαβε τη σημασία που αποδίδει στη Γροιλανδία για την ασφάλεια των ΗΠΑ. Έγραψε: «Είναι ζωτικής σημασίας για τον Χρυσό Θόλο που κατασκευάζουμε», αναφερόμενος στο υπό σχεδίαση αντιπυραυλικό σύστημα. Συμπλήρωσε: «Το ΝΑΤΟ θα έπρεπε να ανοίξει τον δρόμο ώστε να την αποκτήσουμε. Αν δεν είμαστε εμείς, τότε θα το κάνει η Ρωσία ή η Κίνα».
Η Ρωσία, μέσω της πρεσβείας της στο Βέλγιο, χαρακτήρισε τις δηλώσεις περί ρωσικής και κινεζικής απειλής για τη Γροιλανδία ως πρόσχημα για προώθηση αντιανατολικής ατζέντας.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντρικ Νίλσεν, σε ανάρτησή του στο Facebook, στις 15 Ιανουαρίου, σημείωσε πως οι κάτοικοι της Γροιλανδίας δεν επιθυμούν να κυβερνηθούν από ούτε να ανήκουν στις ΗΠΑ, τονίζοντας ότι το νησί θα παραμείνει μέρος της Δανίας και της συμμαχίας του ΝΑΤΟ. «Τώρα δεν είναι η ώρα για εσωτερικές διενέξεις, αλλά για ενότητα, ειρήνη και υπευθυνότητα. Παρακολουθώ στενά τις εξελίξεις και βρίσκομαι στο πλευρό σας για το μέλλον της Γροιλανδίας», δήλωσε.
Ο Γιούνο Μπέρτελσεν, βουλευτής του κόμματος Nalerak, που υποστηρίζει σθεναρά την ανεξαρτησία, επεσήμανε πως το σημαντικότερο για τους Γροιλανδούς είναι η άμεση εκπροσώπηση στη συνάντηση του Λευκού Οίκου και η έναρξη διπλωματικού διαλόγου. «Μία σχέση με τις ΗΠΑ θα είναι προς όφελος τόσο των Γροιλανδών όσο και των Αμερικανών και είναι καίριας σημασίας για την ασφάλεια και σταθερότητα της Αρκτικής και της δυτικής συμμαχίας», είπε.
Με πληροφορίες από τα Reuters και Associated Press
