Αντανακλώντας την ανησυχία των Βρυξελλών για τον βιομηχανικό ανταγωνισμό και την οικονομική ασφάλεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Παρασκευή 29 Μαΐου ότι η υφιστάμενη σχέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Κίνα στους τομείς του εμπορίου και των επενδύσεων δεν είναι πλέον βιώσιμη.
Η εκτίμηση αυτή διατυπώθηκε έπειτα από συζήτηση των επιτρόπων, εν όψει της συνόδου κορυφής της Ομάδας των Επτά (G7) και της συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 18 και 19 Ιουνίου. Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η συζήτηση θα συμβάλει στη διαμόρφωση της μελλοντικής πολιτικής της Ένωσης, αν και δεν αναμένονται σημαντικές νέες πρωτοβουλίες πριν από το τρίτο τρίμηνο του έτους.
Σύμφωνα με τη δήλωση της Επιτροπής, δεν συζητείται η διακοπή κάθε οικονομικής σχέσης, αλλά η εισαγωγή μέτρων που θα περιορίζουν τους κινδύνους που απορρέουν από την οικονομική εξάρτηση:
«Η Κίνα είναι σημαντικός εταίρος, και η συνεργασία και ο διάλογος, θα συνεχιστούν. Την ίδια στιγμή, όμως, [αναγνωρίζουμε ότι] η σημερινή κατάσταση στις εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις δεν είναι βιώσιμη. Τα οικονομικά ζητήματα συνδέονται όλο και πιο στενά με ζητήματα ασφάλειας, ως εκ τούτου και δύο πεδία θα απαιτήσουν μια πιο αποφασιστική και συνεκτική αντιμετώπιση», αναφέρει η επίσημη ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά τη συνεδρίαση.
Η εμπορική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης ασκείται κεντρικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για λογαριασμό και των 27 κρατών-μελών. Τους τελευταίους μήνες, οι Βρυξέλλες εξετάζουν τρόπους να προστατευθούν στρατηγικοί βιομηχανικοί κλάδοι από την αύξηση των κινεζικών εισαγωγών, ιδίως στους τομείς των χημικών προϊόντων, των μετάλλων και των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας.
Ο επίτροπος Βιομηχανίας, Στεφάν Σεζουρνέ, έχει ταχθεί υπέρ της ευρύτερης αξιοποίησης των υφιστάμενων μέσων για την προστασία του εμπορίου, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής δασμών και ποσοστώσεων στις εισαγωγές, σε βιομηχανικούς κλάδους όπου οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις παραγωγής αντιμετωπίζουν διαρκείς πιέσεις.
Η συζήτηση αυτή αντανακλά μια ευρύτερη μετατόπιση που παρατηρείται στις δυτικές οικονομίες, πολλές από τις οποίες επιδιώκουν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από τις κινεζικές αλυσίδες εφοδιασμού, έπειτα από δεκαετίες παραγωγής σε τρίτες χώρες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη επιβάλει δασμούς σε ορισμένα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα, υποστηρίζοντας ότι οι εκτεταμένες κρατικές επιδοτήσεις πλήττουν και στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό, καθώς μειώνουν τεχνητά το κόστος παραγωγής. Παρά τα μέτρα αυτά, οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες συνέχισαν να διευρύνουν το μερίδιό τους στην ευρωπαϊκή αγορά, ιδιαίτερα στην κατηγορία των υβριδικών οχημάτων. Οι Βρυξέλλες έχουν επίσης στηρίξει πρωτοβουλίες όπως οι πολιτικές «Αγοράζουμε ευρωπαϊκά προϊόντα» και το πρόγραμμα RESourceEU, με στόχο την ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών εντός της Ευρώπης, αλλά και μέσω συνεργασίας με χώρες όπως η Αυστραλία, η Βραζιλία και κράτη της Κεντρικής Ασίας.
Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας έχει απορρίψει τις κατηγορίες περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και έχει προειδοποιήσει ότι το Πεκίνο θα αντιδράσει δυναμικά σε οιουσδήποτε πρόσθετους περιορισμούς.
Η ένταση μεταξύ Βρυξελλών και Πεκίνου έχει κλιμακωθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς το εμπορικό έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι της Κίνας διευρύνεται. Το 2025, η Ένωση κατέγραψε έλλειμμα στο εμπόριο αγαθών με την Κίνα ύψους περίπου 360 δισεκατομμυρίων ευρώ, γεγονός που ενίσχυσε τις ανησυχίες των Ευρωπαίων υπευθύνων χάραξης πολιτικής σχετικά με την υπερβάλλουσα βιομηχανική παραγωγική ικανότητα της Κίνας και την ανισορροπία στον ανταγωνισμό.
Η πρόσφατη αυτή συζήτηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να περιορίσει τις στρατηγικές της ευπάθειες, χωρίς ωστόσο να διακόψει πλήρως τους εμπορικούς δεσμούς με την Κίνα. Στα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί περιλαμβάνονται ο Κανονισμός για τις Ξένες Επιδοτήσεις, καθώς και η επανεξέταση των αλυσίδων εφοδιασμού με επίκεντρο κρίσιμους τομείς της οικονομίας.
Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθούν να υπάρχουν διαφωνίες ως προς το εύρος που θα πρέπει να έχουν τα μέτρα εμπορικής προστασίας. Η Γαλλία τάσσεται υπέρ μιας πιο δυναμικής αντίδρασης απέναντι στις κινεζικές επιδοτήσεις και στρεβλώσεις της αγοράς, ενώ η Γερμανία διατηρεί πιο επιφυλακτική στάση λόγω των εκτεταμένων επιχειρηματικών συμφερόντων που διατηρούν οι εξαγωγικές της επιχειρήσεις στην κινεζική αγορά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε τη συνεδρίαση της Παρασκευής ως μια συνολική αξιολόγηση τόσο των κινδύνων όσο και των ευκαιριών που διαμορφώνουν τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κίνας. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ο διάλογος με το Πεκίνο θα συνεχιστεί ανεξάρτητα από τυχόν μελλοντικά αμυντικά μέτρα στον εμπορικό τομέα.
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να δώσουν περαιτέρω κατευθύνσεις κατά τη σύνοδο κορυφής του Ιουνίου.
Του James Xu
