Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σχεδιάζει την εισαγωγή ενός ψηφιακού ευρώ, το οποίο θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα. Οι καταναλωτές θα μπορούν να το αποθηκεύουν στο κινητό τους και να το χρησιμοποιούν για πληρωμές μέσω εφαρμογής, ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο.
Για να προχωρήσει το σχέδιο, απαιτείται πρώτα ενιαίο νομικό πλαίσιο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου άνοιξε τον δρόμο στις 23 Ιουνίου, εγκρίνοντας τη σχετική πρόταση με 43 ψήφους υπέρ και 14 κατά.
Στόχος της ΕΚΤ και της ΕΕ είναι, μεταξύ άλλων, η μείωση της εξάρτησης από παρόχους πληρωμών όπως η Visa, η Mastercard, το PayPal και η Klarna. Ωστόσο, το φιλόδοξο εγχείρημα έχει προκαλέσει και έντονη κριτική.
Τι είναι το ψηφιακό ευρώ;
Η ΕΕ περιγράφει συχνά το ψηφιακό ευρώ ως την ψηφιακή εκδοχή των μετρητών. Δεν θα τηρείται σε τραπεζικό ή επενδυτικό λογαριασμό, αλλά σε ένα ψηφιακό πορτοφόλι. Στην πράξη, το πορτοφόλι αυτό θα είναι μια εφαρμογή στο κινητό, όπου θα αποθηκεύονται τα ψηφιακά ευρώ.
Όπως τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα, τα ψηφιακά ευρώ θα πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμα στον χρήστη — ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο.
Θα καταργηθούν τα μετρητά;
Όχι. Η ΕΚΤ σχεδιάζει να εκδίδει τόσο μετρητά όσο και ψηφιακά ευρώ, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να χρησιμοποιούν παράλληλα και τις δύο μορφές χρήματος. Η διαθεσιμότητα των μετρητών προβλέπεται μάλιστα να κατοχυρωθεί νομικά.
Ο Φερνάντο Ναβαρρέτε Ρόχας, μέλος της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε, σύμφωνα με την πύλη btc-echo.de, ότι με το πακέτο αυτό προστατεύεται η ελευθερία των πολιτών να επιλέγουν μέσο πληρωμής. Ανέφερε ότι ενισχύεται η πρόσβαση στα μετρητά και η αποδοχή τους, ενώ παράλληλα καθίσταται διαθέσιμο το χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ψηφιακή μορφή. Το ψηφιακό ευρώ, πρόσθεσε, θα συμπληρώσει τα μετρητά και δεν θα τα αντικαταστήσει.
Πώς θα αποκτούμε ψηφιακά ευρώ;
Όσοι χρησιμοποιούν τραπεζική εφαρμογή θα μπορούν να μεταφέρουν χρήματα από τον λογαριασμό τους στο ψηφιακό πορτοφόλι. Για την τράπεζα, η διαδικασία θα λειτουργεί περίπου όπως μια ανάληψη μετρητών από ΑΤΜ. Οι καταναλωτές θα μπορούν επίσης να στέλνουν ψηφιακά ευρώ μεταξύ τους, ακόμη και χωρίς τραπεζικό λογαριασμό.
Η ΕΚΤ επιθυμεί την επιβολή ανώτατου ορίου στα ψηφιακά πορτοφόλια, ώστε να αποτραπεί η συσσώρευση ψηφιακών ευρώ. Με άλλα λόγια, θα υπάρχει πλαφόν στο ποσό που μπορεί να έχει ένας ιδιώτης στο ψηφιακό του πορτοφόλι.
Σύμφωνα με την πύλη heise.de, το όριο θα καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα επανεξετάζεται κάθε δύο χρόνια, με βάση σύσταση της ΕΚΤ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά να έχει λόγο στη διαδικασία.
Για τις επιχειρήσεις, οι περιορισμοί θα είναι αυστηρότεροι: θα μπορούν να κρατούν πληρωμές σε ψηφιακά ευρώ μόνο για 24 ώρες, προτού τα χρήματα μεταφερθούν περαιτέρω.
Πού θα μπορεί να χρησιμοποιείται;
Το ψηφιακό ευρώ θα μπορεί να χρησιμοποιείται σχεδόν σε όλα τα καταστήματα και στο διαδίκτυο. Οι έμποροι θα υποχρεούνται να το αποδέχονται, με εξαίρεση τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους αυτοαπασχολούμενους. Αυτό σημαίνει ότι όσοι δέχονται σήμερα πληρωμές με κάρτα θα πρέπει στο μέλλον να δέχονται και ψηφιακά ευρώ.
Στις ηλεκτρονικές παραγγελίες, η πληρωμή με D€ — τη συντομογραφία του ψηφιακού ευρώ — θα πρέπει επίσης να είναι διαθέσιμη ως βασικός τρόπος πληρωμής.
Δεν πληρώνουμε ήδη ψηφιακά;
Ναι, αλλά συνήθως με τη μεσολάβηση τρίτων παρόχων. Στις πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες, αυτοί είναι συχνά οι αμερικανικές Visa και Mastercard. Στις ηλεκτρονικές πληρωμές, πρόκειται για υπηρεσίες όπως το PayPal ή η Klarna. Οι πάροχοι αυτοί συχνά χρεώνουν προμήθειες και συλλέγουν δεδομένα για τους χρήστες τους.
Τα ψηφιακά ευρώ, αντίθετα, θα εκδίδονται απευθείας από την ΕΚΤ, όπως τα μετρητά. Με τον τρόπο αυτό, η ΕΕ επιδιώκει μεγαλύτερη ανεξαρτησία από αμερικανικούς παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Σύμφωνα με το τρέχον σχέδιο, οι ιδιώτες χρήστες δεν θα επιβαρύνονται με χρεώσεις.
Τι θα συμβαίνει με τα προσωπικά δεδομένα;
Η ΕΚΤ υπόσχεται ότι στις πληρωμές εκτός σύνδεσης δεν θα αποθηκεύονται δεδομένα. Για την προστασία της ιδιωτικότητας προβλέπεται η χρήση της κρυπτογραφικής τεχνικής Zero-Knowledge Proof («απόδειξη μηδενικής γνώσης»), η οποία επιτρέπει την επαλήθευση των συναλλαγών χωρίς να αποκαλύπτονται τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών.
Σε αντίθεση με τους ιδιωτικούς χρηματοπιστωτικούς παρόχους, η ΕΚΤ δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιεί δεδομένα για επιχειρηματικούς σκοπούς.
Οι τράπεζες και οι διωκτικές αρχές θα μπορούν, όπως συμβαίνει και σήμερα, να παρεμβαίνουν σε περιπτώσεις υποψίας για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Ωστόσο, οι κανόνες προστασίας δεδομένων πρέπει ακόμη να αποτελέσουν αντικείμενο λεπτομερούς διαπραγμάτευσης μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου των 27 κρατών-μελών της ΕΕ.
Είναι το ψηφιακό ευρώ κρυπτονόμισμα;
Όχι. Το ψηφιακό ευρώ θα καλύπτεται από την ΕΚΤ και θα αντιστοιχεί πάντα σε 1 ευρώ ακριβώς. Αυτό το διαφοροποιεί από τα κρυπτονομίσματα, τα οποία δεν υπόκεινται σε κεντρική διαχείριση και η αξία τους παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις.
Βεβαίως, όπως και το σημερινό ευρώ, το ψηφιακό ευρώ μπορεί να χάνει αγοραστική δύναμη λόγω πληθωρισμού.
Τα ψηφιακά ευρώ θα πρέπει να είναι διαθέσιμα σε ψηφιακή συσκευή, όπως ένα κινητό τηλέφωνο, ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Αυτό σημαίνει, όμως, ότι όποιος χάσει τη συσκευή που περιέχει το ψηφιακό πορτοφόλι θα χάσει αμετάκλητα και το υπόλοιπό του — όπως συμβαίνει με ένα φυσικό πορτοφόλι.
Πότε σχεδιάζεται η εισαγωγή του;
Το χρονοδιάγραμμα εξαρτάται από την πορεία των διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, η τράπεζα προετοιμάζεται ώστε να μπορεί να εκδώσει τα πρώτα ψηφιακά ευρώ από το 2029 και μετά.
