Η Σοφία Κορράντι (Sofia Corradi) γνωστή και ως «μητέρα του Erasmus», απεβίωσε στις 18 Οκτωβρίου 2025, σε ηλικία 91 ετών, στη Ρώμη. Χάρη σε εκείνη πολλοί φοιτητές και μαθητές έχουν καταφέρει να σπουδάσουν στο εξωτερικό για κάποιο χρονικό διάστημα και τα μαθήματα που μελέτησαν να αναγνωριστούν στη χώρα τους.
Η πορεία της Κορράντι
Η Κορράντι γεννήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου του 1934 στη Ρώμη. Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο της Σαπιέντσα και το 1957 έλαβε υποτροφία από το Ίδρυμα Fulbright για να συνεχίσει τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο Columbia στη Νέα Υόρκη. Εκεί, απέκτησε μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Συγκριτική Νομοθεσία των Πανεπιστημίων.
Επιστρέφοντας στην Ιταλία, διαπίστωσε ότι οι σπουδές της στις ΗΠΑ δεν αναγνωρίζονταν και ότι θα έπρεπε να επαναλάβει τις σπουδές που έκανε στη Νέα Υόρκη στη χώρα της. Μάλιστα, σε συνέντευξη της στη Rai, η Κορράντι διηγήθηκε ότι το διοικητικό προσωπικό την προσέβαλε υποστηρίζοντας ότι είχε πάει στις ΗΠΑ για να διασκεδάσει και όχι για να σπουδάσει.
Ο αγώνας της ώστε η ακαδημαϊκή κινητικότητα να συνοδεύεται από ακαδημαϊκή αναγνώριση ξεκινάει μετά το τέλος των σπουδών της στη Ρώμη. Παράλληλα με την ακαδημαϊκή της καριέρα της, εργάζεται ως επιστημονική σύμβουλος της Συνόδου των Πρυτάνεων των Ιταλικών Πανεπιστημίων, γεγονός που τη βοηθά να προωθήσει την ιδέα της για μία Ευρώπη ενωμένη μέσα από τη μάθηση.
Η ίδρυση του προγράμματος Erasmus
Η Κορράντι, το 1969, συντάσσει το υπόμνημα το οποίο σχετίζεται με το πρόγραμμα Erasmus. Σε αυτό προβάλλει την ιδέα ενός προγράμματος μέσω του οποίου οι Ευρωπαίοι φοιτητές θα μπορούν να αιτούνται να πραγματοποιήσουν μέρος των σπουδών τους σε ξένο πανεπιστήμιο, και τα μαθήματα που θα σπουδάσουν εκεί να αναγνωριστούν ανάλογα στην πατρίδα τους. Ο υπουργός παιδείας Μάριο Φερράρι Αγκράντι υιοθέτησε το υπόμνημα της ως βάση για το νομοσχέδιο για τη Μεταρρύθμιση του Ιταλικού Πανεπιστημίου, αλλά δεν πρόλαβε να το υλοποιήσει λόγω της πρόωρης λήξης της κοινοβουλευτικής περιόδου.
Όμως η ιδέα του προγράμματος είχε ήδη αρχίσει να ριζώνει και αποτελούσε αντικείμενο συζήτησης σε αρκετές χώρες. Έτσι στις 9 Φεβρουαρίου του 1976, μετά από υιοθέτηση ψηφίσματος της τότε ΕΟΚ, το σχέδιο της Κορράντι μπαίνει σε πειραματική εφαρμογή. Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε επίσης το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, το οποίο είχε ήδη αρχίσει να χτίζει ένα κλίμα συνεργασίας και αμοιβαίας κατανόησης.
Το Erasmus όπως το γνωρίζουμε σήμερα θεσμοθετήθηκε το 1987, με την υποστήριξη της φοιτητικής ένωσης AEGEE, που ιδρύθηκε από τον Γάλλο πολιτικό Φρανκ Μπιανκιέρι και υποστηρίχθηκε από τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Μιτεράν. Υπό την ηγεσία του Ντομένικο Λεναρντούτσι, διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης «Πολιτισμός και Εκπαίδευση» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες, εγκρίθηκε το πρώτο πρόγραμμα Erasmus.
Η Κορράντι, σε συνέντευξη της στη Rai, μίλησε με ενθουσιασμό και συγκίνηση για τα θετικά σχόλια και τις ευχαριστίες των φοιτητών που λάμβανε σε επιστολές όλα αυτά τα χρόνια. Επίσης δήλωσε ότι άκουγε από όλους τους φοιτητές την ίδια φράση: «Το Erasmus μού άλλαξε τη ζωή».
Σίγουρα το Erasmus είναι μία ευκαιρία για γνωριμία με άλλους πολιτισμούς, για να δοκιμάσει κανείς τα όρια του και να μάθει πώς να ανταπεξέρχεται σε δύσκολες καταστάσεις. Επίσης, μέσα από το πρόγραμμα Erasmus χτίζονται φιλίες με δυνατά θεμέλια, που σφυρηλατήθηκαν σε ένα νέο περιβάλλον που σίγουρα είχε τις δοκιμασίες του.
Θα ήθελα να προσθέσω, μέσα από την δική μου εμπειρία με το πρόγραμμα, ότι μπορεί στην αρχή να φαίνεται τρομακτικό σε ορισμένους να αφήνουν την ασφάλεια του οικείου για κάτι καινούργιο. Όμως θεωρώ σημαντικό όποιος έχει την ευκαιρία να το δοκιμάσει, να το κάνει. Το Erasmus σε ωθεί να δοκιμάσεις ένα σωρό καινούργια πράγματα για πρώτη φορά και, σταδιακά, σε βαθμό ίσως ανεπαίσθητο στην αρχή, σημαντικό όμως στη συνέχεια, συνεισφέρει στην ανάπτυξη της ικανότητας προσαρμοστικότητας των νέων σε ένα καινούριο, διαφορετικό περιβάλλον και καλλιεργεί τις δεξιότητες επικοινωνίας.
Ηλεκτρονικές πηγές
Πέθανε σε ηλικία 91 ετών η Σοφία Κορράντι που εμπνεύστηκε το πρόγραμμα Erasmus, Euronews, 2025
Γιώργος Σταμάτης, Σοφία Κοράντι: Η γυναίκα που εμπνεύστηκε το Πρόγραμμα Erasmus, AlfaVita, 2025
