Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε στις 3 Δεκεμβρίου σχέδια για τη μείωση των κινδύνων που αφορούν την οικονομική ασφάλεια, όπως η εξάρτηση από σπάνιες γαίες και υλικά μπαταριών που προέρχονται από την Κίνα.
Η εκτελεστική αρχή της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανακοίνωσε ότι θα υιοθετήσει μια προληπτική προσέγγιση για την ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας της Ένωσης, αξιοποιώντας στο μέγιστο τα υφιστάμενα εμπορικά μέτρα και δημιουργώντας νέα εργαλεία.
Σε ανακοίνωσή της, η Επιτροπή ανέφερε ότι, για να ενισχυθεί η οικονομική ασφάλεια, η ΕΕ θα χρησιμοποιεί τα υπάρχοντα εργαλεία ανεξάρτητα από τον αρχικό σκοπό τους, θα αξιοποιεί την «εργαλειοθήκη» της πιο προληπτικά όταν χρειάζεται και θα ενισχύσει τις δυνατότητες συλλογής πληροφοριών και ανάλυσης, ώστε να στηρίζονται οι αποφάσεις της ΕΕ και να βελτιώνεται ο συντονισμός με τα κράτη-μέλη και τις επιχειρήσεις.
Το νέο δόγμα οικονομικής ασφάλειας της ΕΕ περιλαμβάνει νέες κατευθυντήριες γραμμές για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων, την ενσωμάτωση της οικονομικής ασφάλειας στις έρευνες εμπορικής άμυνας και την επιδότηση έργων που δύνανται να μειώσουν τις εξαρτήσεις της ΕΕ από μεμονωμένες τρίτες χώρες.
Η Επιτροπή εντόπισε έξι τομείς προτεραιότητας υψηλού κινδύνου, μεταξύ των οποίων η μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων σε αγαθά και υπηρεσίες, ο έλεγχος επενδύσεων που κατευθύνονται προς την ΕΕ, η ενίσχυση της άμυνας, του διαστήματος και άλλων κρίσιμων βιομηχανιών στην Ευρώπη, η διασφάλιση ηγετικού ρόλου της ΕΕ σε κρίσιμες τεχνολογίες και η προστασία ευαίσθητων πληροφοριών, δεδομένων και κρίσιμων υποδομών της.
RESourceEU: Το νέο εργαλείο για κρίσιμα ορυκτά και υλικά μπαταριών
Η Επιτροπή παρουσίασε ένα από τα νέα της εργαλεία, το RESourceEU, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να περιορίσει την εξάρτηση από κινεζικά κρίσιμα ορυκτά και υλικά μπαταριών. Πρόκειται για πρωτοβουλία αντίστοιχη με το REPower, που ξεκίνησε στις Βρυξέλλες το 2022 με στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια.
Στο πλαίσιο του RESourceEU, η Επιτροπή σκοπεύει να διαθέσει σχεδόν 3 δισ. ευρώ μέσα στο επόμενο έτος για τη χρηματοδότηση έργων σχετικών με κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως το έργο εξόρυξης μολυβδαινίου στο Μάλμπιεργκ από την καναδική εταιρεία Greenland Resources και το έργο εξαγωγής λιθίου της Vulcan στη Γερμανία.
Άλλα σκέλη της πρωτοβουλίας περιλαμβάνουν τη μείωση της γραφειοκρατίας ώστε να επιταχύνονται οι αδειοδοτήσεις έργων, κοινές αγορές και δημιουργία αποθεμάτων, τη σύσταση κέντρου κρίσιμων πρώτων υλών για τον συντονισμό της προσπάθειας διαφοροποίησης και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, καθώς και τη διατήρηση υλικών εντός της ΕΕ ώστε να ανακυκλώνονται εκεί.
Στόχοι έως το 2030
Σύμφωνα με ενημερωτικό δελτίο της Επιτροπής, το 2025 η ΕΕ εξαρτάται από την Κίνα κατά 90% για τους μόνιμους μαγνήτες, κατά 95% για την εξόρυξη σπάνιων γαιών και 100% για την επεξεργασία και ανακύκλωση σπάνιων γαιών. Με την υλοποίηση των έργων, η Επιτροπή εκτίμησε ότι τα εν λόγω ποσοστά θα μειωθούν σε 80%, 42% και 60%, αντίστοιχα, έως το 2030.
Για άλλες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται σε μπαταρίες ή στην άμυνα, το ποσοστό εξάρτησης φέτος κυμάνθηκε από 29% έως 89%, ενώ το ίδιο έγγραφο ανέφερε ότι η πρόβλεψη της Επιτροπής για το 2030 εκτιμά τα ποσοστά από μηδενικά έως 64%.
Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Στεφάν Σεζουρνέ, χαρακτήρισε την εξάρτηση της ΕΕ από μία μόνο χώρα για κρίσιμες πρώτες ύλες ως «ανησυχητική», καθώς, όπως είπε, οι άδειες εξαγωγών δίνονται με φειδώ και μόνο με αντάλλαγμα πληροφορίες που εμπίπτουν στην κατηγορία των εμπορικών μυστικών.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου, Μάρος Σέφτσοβιτς, δήλωσε ότι είναι «επιτακτικό η Ευρώπη να ενισχύσει την οικονομική της ασφάλεια», καθώς το εμπόριο εργαλειοποιείται και βάλλεται από υπερπροσφορές και άλλα μέσα αθέμιτου ανταγωνισμού. Σημείωσε ακόμη ότι στόχος είναι να αποτραπούν βραχυπρόθεσμες διαταραχές, να μειωθούν σταθερά οι υπάρχουσες ριψοκίνδυνες εξαρτήσεις, και να αποφευχθούν νέες.
