Η εποχή της μεταπολεμικής ειρήνης έχει παρέλθει και η Ευρώπη οφείλει πλέον να στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις για την άμυνά της, σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνος, τόνισε στις 17 Δεκεμβρίου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Μιλώντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο Στρασβούργο, σημείωσε: «Η Ευρώπη πρέπει να είναι υπεύθυνη για τη δική της ασφάλεια. Αυτό δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Γνωρίζουμε τις απειλές που αντιμετωπίζουμε και θα τις αντιμετωπίσουμε. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι. Οφείλουμε να αναπτύξουμε και να υιοθετήσουμε νέες δυνατότητες ώστε να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε έναν σύγχρονο υβριδικό πόλεμο».
Η επικεφαλής της Επιτροπής ανέφερε ότι η ΕΕ έχει δεσμευθεί για επενδύσεις ύψους 800 δισ. ευρώ στην άμυνα μέχρι το 2030. Η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες, όχι μόνο λόγω της Ρωσίας, αλλά και ανταποκρινόμενη στο αίτημα της κυβέρνησης Τραμπ να επωμιστούν οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης και του κόστους για την ασφάλειά τους. Στις 25 Ιουνίου, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, στους οποίους ανήκει η πλειονότητα των κρατών-μελών της ΕΕ, ενέκριναν την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Τον περασμένο μήνα, η ΕΕ παρουσίασε έναν προσωρινό χάρτη με τέσσερα εμβληματικά αμυντικά έργα — μεταξύ των οποίων ‘τείχος’ από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενίσχυση της ανατολικής μεθορίου της Ευρώπης — στο πλαίσιο μέτρων για την ενίσχυση της άμυνας έως το 2030. Ανακοινώνοντας τις νέες πρωτοβουλίες στις 16 Οκτωβρίου, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος Άντριους Κουμπίλιους τόνισε: «Είναι αναγκαίες για την αποτροπή της ρωσικής επιθετικότητας, την πρόληψη του πολέμου και τη διατήρηση της ειρήνης».
Η Ρωσία διαψεύδει ότι σχεδιάζει εισβολή σε ευρωπαϊκές χώρες.
Μία ρωσική επίθεση κατά Ευρωπαίου συμμάχου θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει αμοιβαία υπεράσπιση σε περίπτωση επίθεσης σε ένα μέλος. Την περασμένη εβδομάδα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ απέρριψε για άλλη μια φορά τα σχετικά σενάρια, δηλώνοντας ότι οι κατηγορίες περί ρωσικής επίθεσης στο ΝΑΤΟ αποτελούν «απόλυτη ανοησία».
Η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε επίσης, στις 17 Δεκεμβρίου, στην πρόοδο της ΕΕ στον τομέα της ενεργειακής ανεξαρτησίας. Όπως υπογράμμισε, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η ΕΕ εργάζεται συστηματικά για τη μείωση της εξάρτησής της από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. «Από το 2022, οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου — είτε LNG είτε μέσω αγωγών — έχουν πέσει από το 45% στο 13%. Οι εισαγωγές αργού πετρελαίου από τη Ρωσία έχουν μειωθεί από το 26% στο 2%, ενώ στις εισαγωγές άνθρακα η πτώση είναι από το 51% στο 0%», είπε. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η ΕΕ δεσμεύθηκε να καταργήσει πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου έως το 2027.
Η ομιλία της προέδρου της Επιτροπής πραγματοποιήθηκε εν όψει της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που ξεκινά στις 18 Δεκεμβρίου. Στη διήμερη σύνοδο, οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών θα εξετάσουν κατά πόσον θα χρησιμοποιήσουν δισεκατομμύρια ευρώ που προέρχονται από δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία στην Ευρώπη, ώστε να στηρίξουν στρατιωτικά και αμυντικά την Ουκρανία για τα επόμενα δύο χρόνια.
Στις 3 Δεκεμβρίου, η Κομισιόν παρουσίασε δύο σενάρια για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας το 2026 και το 2027: είτε με δανεισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο είτε με το λεγόμενο «δάνειο επανόρθωσης», που θα αντληθεί από τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε στις 17 Δεκεμβρίου: «Καμία άλλη πράξη ευρωπαϊκής άμυνας δεν είναι σημαντικότερη από τη στήριξη της ουκρανικής άμυνας», σημειώνοντας ότι τόσο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο όσο και οι εκτιμήσεις της ΕΕ προσδιορίζουν τις ανάγκες της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο χρόνια στα 137 δισ. ευρώ, εκ των οποίων η Ευρώπη πρέπει να καλύψει τα δύο τρίτα, δηλαδή 90 δισ. ευρώ. «Δεν πρόκειται μόνο για αριθμούς· πρόκειται για την ενίσχυση της ικανότητας της Ουκρανίας να εξασφαλίσει πραγματική ειρήνη — δίκαιη, διαρκή, που θα προστατεύει την Ουκρανία και ταυτόχρονα την Ευρώπη», υπογράμμισε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ, η Ένωση και τα κράτη-μέλη της έχουν προσφέρει στην Ουκρανία στήριξη συνολικού ύψους 187,3 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 66 δισ. ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια.
