Ο Κωνσταντίνος Μπρουμίδης [Constantino Brumidi, 1805-1880] έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Σεπτέμβριο του 1852, εκδιωγμένος από την Ιταλία, έχοντας βιώσει τη βία των αδιάλυτων πολιτικών διαφορών, τη ζωή υπό ένα καταπιεστικό καθεστώς, και έχοντας φυλακιστεί εν μέρει για τη συμμετοχή του σε μια εξέγερση για την ελευθερία και τις μεταρρυθμίσεις.
Αφότου ο Πάπας Πίος Θ΄ τού έδωσε χάρη με τον όρο να εγκαταλείψει την Ιταλία, ο 47χρονος καλλιτέχνης επέλεξε να ζήσει σε μια νεαρή χώρα γεμάτη υποσχέσεις και δυνατότητες. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο Ελληνοϊταλός ζωγράφος έγινε ένθερμος υποστηρικτής των αρετών της αμερικανικής δημοκρατίας και σταθερός, υπερήφανος υπερασπιστής των ελευθεριών και των θεμελίων που την έκαναν να ξεχωρίζει ως ένα ελπιδοφόρο παράδειγμα, στον αντίποδα της χώρας που τον εξόρισε.
Τα καλύτερα και πιο φιλόδοξα έργα του βρίσκονται στο Καπιτώλιο των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου εργάστηκε επί 25 χρόνια, κατά τη διάρκεια έξι προεδρικών θητειών, από εκείνη του Φραγκλίνου Πηρς έως του Ράδερφορντ Χέιζ. Τα έργα του εκτίθενται ακόμη και χιλιάδες επισκέπτες τούς θαυμάζουν καθημερινά.
Μεταφέροντας την τέχνη της νωπογραφίας στον Νέο Κόσμο
Γεννημένος το 1805 στη Ρώμη από πατέρα Έλληνα και μητέρα Ιταλίδα, ο Μπρουμίδης φαινόταν προορισμένος να γίνει καλός καλλιτέχνης και εξαιρετικός νωπογράφος.
Από την παιδική του ηλικία, εκπαιδεύτηκε σε μερικές από τις πιο σημαντικές σχολές καλών τεχνών της Ιταλίας. Έλαβε επίσημη εκπαίδευση στη ζωγραφική και τη γλυπτική από διάσημους δασκάλους, όπως ο Δανό-Ισλανδός γλύπτης Μπέρτελ Θόρβαλντσεν, ο Αντόνιο Κανόβα, νεοκλασικός γλύπτης γνωστό για τα μαρμάρινα γλυπτά του, και ο βαρώνος Βιντσέντσο Καμουτσίνι, ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της εποχής.
Ο Μπρουμίδης απέκτησε μεγάλη δεξιοτεχνία στις κλασικές και αναγεννησιακές τεχνικές ζωγραφικής, όπως η νωπογραφία ή «buon fresco» — η ζωγραφική σε υγρό σοβά με χρώματα με βάση το νερό. Επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τους καλύτερους ζωγράφους της Ιταλικής Αναγέννησης, μεταξύ των οποίων ο Ραφαήλ, ένας από τους μεγάλους δασκάλους της νωπογραφίας.
Στη δεκαετία του 1840, προσελήφθη για να φιλοτεχνήσει τοιχογραφίες και να διακοσμήσει τη βίλα και το παλάτι του πρίγκιπα Τορλόνια στη Ρώμη και εργάστηκε για το Βατικανό για τρία χρόνια υπό τον Πάπα Γρηγόριο ΙΣΤ΄, αποκαθιστώντας τοιχογραφίες στο Παλάτι του Βατικανού και διακοσμώντας εκκλησίες και παλάτια στη Ρώμη.
Στα 1848 και 1849, ο Μπρουμίδης ενεπλάκη στις ταραχώδεις δραστηριότητες που συγκλόνισαν την Ιταλία εντασσόμενος στη Ρωμαϊκή Δημοκρατία, ένα μεταβατικό, επαναστατικό κράτος που ήθελε να καταλύσει την εξουσία του Πάπα.
Όταν ο Πάπας υπερίσχυσε του κινήματος, ο Μπρουμίδης δικάστηκε για τον ρόλο του σε αυτό και επιπλέον κατηγορήθηκε για την αφαίρεση πολύτιμων έργων εκκλησιαστικής τέχνης από διάφορες τοποθεσίες — κάτι που έκανε, όπως ισχυρίστηκε, για να τα προστατεύσει από βανδαλισμούς. Αν και καταδικάστηκε σε 18 χρόνια φυλάκισης, εξέτισε μόνο 14 μήνες, πριν του χορηγηθεί χάρη από τον Πάπα Πίο Θ΄ υπό τον όρο να εγκαταλείψει την Ιταλία.
Αποδεχόμενος την προσφορά, ο Μπρουμίδης αποφάσισε να διασχίσει τον ωκεανό και να καταφύγει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αποβιβάστηκε στο λιμάνι της Νέας Υόρκης με αποσκευές του τις πλούσιες γνώσεις του, και κυρίως τις παραδοσιακές τεχνικές της νωπογραφίας, μιας μεθόδου σχεδόν άγνωστης στο νεαρό κράτος που τον υποδέχθηκε.
Ανυπόμονος να δημιουργήσει μια νέα ταυτότητα, υπέβαλε αίτηση για την αμερικανική υπηκοότητα μόλις έφτασε και γρήγορα έλαβε ιδιωτικές και εκκλησιαστικές παραγγελίες για έργα στη Νέα Υόρκη και τη Μασσαχουσέττη. Στη συνέχεια, ζωγράφισε εικόνες για βωμούς και τοιχογραφίες σε εκκλησίες της Φιλαδέλφειας και της Βαλτιμόρης και διακόσμησε την είσοδο του Saleaudo, ενός σπιτιού στην κομητεία Φρέντερικ του Μέρυλαντ.
Το ταλέντο και η προσωπικότητά του επέτρεψαν στον Μπρουμίδη να δημιουργήσει επαφές και σχέσεις με ανθρώπους με σημαντικές διασυνδέσεις, οι οποίοι τον βοήθησαν να αξιοποιήσει το ταλέντο του, να προχωρήσει στην καριέρα του και να μοιραστεί δημόσια το πάθος και το γούστο του για τις καλές τέχνες, θέτοντας τις ικανότητές του στην υπηρεσία των ιδανικών της νέας του πατρίδας. Με τον καιρό, του ανατέθηκαν σημαντικά καθήκοντα, στα οποία επιδόθηκε με μοναδική αφοσίωση, προκειμένου να βελτιώσει την αισθητική ενός από τα σημαντικότερα δημόσια κτίρια της Αμερικής.
«Ο Μιχαήλ Άγγελος του Καπιτωλίου»
Το 1854, προσελήφθη ως επικεφαλής ζωγράφος τοιχογραφιών για το Καπιτώλιο των Ηνωμένων Πολιτειών από τον λοχαγό Μοντγκόμερυ Σ. Μέιγκς (1816–1892), έναν διακεκριμένο αξιωματικό του αμερικανικού στρατού. Το πρώτο του έργο στο Καπιτώλιο ήταν μια δοκιμαστική τοιχογραφία στην αίθουσα της Επιτροπής Γεωργίας της Βουλής των Αντιπροσώπων. Το έργο ξεκίνησε το 1855 και αρχικά αμειβόταν με 8 δολάρια την ημέρα.
Το έργο «Η κλήση του Κινκιννάτου από το αλέτρι», που απεικονίζει τον Τζωρτζ Ουάσιγκτον ως τον «Αμερικανό Κινκιννάτο» και παραπέμπει στην αυτοδιάθεση και τη σημασία της γεωργικής δύναμης, αναγνωρίζεται ως η πρώτη αυθεντική νωπογραφία στην Αμερική. Το έργο βρίσκεται σήμερα στην αίθουσα H-144 του Καπιτωλίου των Ηνωμένων Πολιτειών.
Από την εποχή της πρώτης νωπογραφίας στο Καπιτώλιο μέχρι το θάνατό του, ο Μπρουμίδης συνέχισε να ζωγραφίζει τοιχογραφίες και νωπογραφίες στο Καπιτώλιο. Κινούμενος από κάτι περισσότερο από μια συνηθισμένη καλλιτεχνική και επαγγελματική επιθυμία, ο Μπρουμίδης εξέφρασε μια έντονα ιδεαλιστική επιθυμία του να ομορφύνει το Καπιτώλιο: «Η μόνη μου φιλοδοξία και αυτό για το οποίο καθημερινά προσεύχομαι είναι να ζήσω αρκετά για να ομορφύνω το Καπιτώλιο της μίας και μοναδικής χώρας στον κόσμο όπου υπάρχει ελευθερία».
Κάθε χρόνο, η αγάπη του Μπρουμίδη για τη νέα του πατρίδα μεγάλωνε. Πέντε χρόνια μετά την υποβολή της αίτησής του, το 1857, του χορηγήθηκε η αμερικανική υπηκοότητα και από τότε υπέγραφε τα έργα του ως «C. Brumidi, artist Citizen of the U.S.» (Κ. Μπρουμίντι, καλλιτέχνης και πολίτης των Ηνωμένων Πολιτειών).
Του ανατέθηκε η διακόσμηση περισσότερων δωματίων και διαδρόμων στο Καπιτώλιο, συμπεριλαμβανομένης μιας σειράς πέντε περίτεχνα διακοσμημένων διαδρόμων στον πρώτο όροφο της πτέρυγας της Γερουσίας. Αυτοί είναι γνωστοί ως οι Διάδρομοι του Μπρουμίντι. Ωστόσο, η μεγαλύτερη συμβολή του θεωρείται ευρέως ότι είναι «Η Αποθέωση του Ουάσιγκτον» και «Η Ζωφόρος της Αμερικανικής Ιστορίας».
Κλασικό ως θέμα και εκτέλεση, «Η αποθέωση του Ουάσιγκτον» είναι ένα εξαιρετικό δείγμα της δεξιοτεχνίας του Μπρουμίδη. Το έργο, που βρίσκεται στο θόλο της ροτόντας του Καπιτωλίου και ολοκληρώθηκε το 1865, απεικονίζει τον Τζωρτζ Ουάσιγκτον με τη στρατιωτική του στολή να ανεβαίνει στους ουρανούς μαζί με δεκατρείς γυναικείες μορφές που συμβολίζουν τις δεκατρείς αρχικές αποικίες. Το 1878, ο Μπρουμίδης άρχισε να ζωγραφίζει το «Τη ζωφόρο της αμερικανικής ιστορίας», που απεικονίζει χρονολογικά τα σημαντικότερα γεγονότα της αμερικανικής ιστορίας, ξεκινώντας από την άφιξη του Κολόμβου το 1492.
Καθώς πέθανε πριν ολοκληρώσει το έργο, το ανέλαβαν οι καλλιτέχνες Φίλιππο Κοστατζίνι (1839-1904) και Άλλυιν Κοξ (1896-1982), ακολουθώντας τα σχέδια του Μπρουμίδη.
Τον Απρίλιο του 1879, ένας δημοσιογράφος της εφημερίδας The Washington Post πήρε συνέντευξη από τον Μπρουμίδη ενώ εργαζόταν στη ζωφόρο. Ο δημοσιογράφος, παρατηρώντας την ευπαθή σωματική κατάσταση του 73χρονου άνδρα, τον ρώτησε αν η σκληρή δουλειά που απαιτούνταν ξεπερνούσε τις δυνάμεις του. Εκείνος απάντησε, υπογραμμίζοντας την αφοσίωσή του στην τέχνη, τη χώρα του και το Καπιτώλιο των Ηνωμένων Πολιτειών: «Δεν είμαι τόσο δυνατός όσο παλιά. Δεν μπορώ να περπατήσω καλά ούτε να σταθώ όρθιος· αλλά τα χέρια μου και τα μάτια μου είναι όπως πάντα. [Αυτό] είναι το έργο της ζωής μου».
Μήνες αργότερα, ο Μπρουμίδης απεβίωσε στην Ουάσιγκτον, στις 19 Φεβρουαρίου 1880. Ο τάφος του στο νεκροταφείο Glenwood παρέμεινε ανώνυμος για 72 χρόνια, και μόλις στις 19 Φεβρουαρίου 1952 τοποθετήθηκε μια επιτύμβια πλάκα.
Το 2008, το Κογκρέσο απένειμε στον Μπρουμίδη μετά θάνατον το Χρυσό Μετάλλιο του Κογκρέσου, σε αναγνώριση της σημαντικής συμβολής του στη δημιουργία του Καπιτωλίου των Ηνωμένων Πολιτειών, που αποτελεί μνημείο της εντυπωσιακής δεξιοτεχνίας και φαντασίας ενός μεγάλου καλλιτέχνη και αφοσιωμένου πολίτη.
Του Brian D’Ambrosio
